 
|
افزايش نگران كننده تعداد كودكان كار
در نشست فقر، نابرابري و كودكان عنوان شد
نويسنده: الناز محمدي
گروه اجتماعي، «فقر، نابرابري و كودكان» از جمله مسائلي بود كه امسال در روز جهاني كودك و در كنار ديگر مسائلي چون كودك آزاري، تبعيض هاي حقوقي و كودكان كار، به آنها پرداخته شد. غروب چهارشنبه يي كه گذشت، مراسمي با همين عنوان در حسينيه ارشاد برگزار شد كه پژوهشگران اجتماعي و فعالان حقوق كودك در آن مشاركت داشتند. اين مراسم كه از سوي انجمن حمايت از حقوق كودكان ترتيب داده شده بود، در حالي برگزار شد كه در آستانه روز كودك، آمارهاي مختلفي مبني بر افزايش كودك آزاري و تعداد كودكان كار در ايران نسبت به سال هاي گذشته منتشر شد، به طوري كه طبق آمارهاي منتشر شده از سوي مركز آمار ايران، در سال 85، از مجموع 13 ميليون و 253 هزار كودك رده سني 10 تا 18 سال، سه ميليون و 600 هزار كودك، خارج از چرخه تحصيل و يك ميليون و 700 هزار كودك به صورت مستقيم درگير كار بوده اند و از اين تعداد يك ميليون و 670 هزار در گروه كودكان كار كشور بودند كه 19/3 درصد آنها پسر (يك ميليون و 300 هزار نفر) و 5/8 درصد (370 هزار نفر) را دختران 10 تا 18 سال تشكيل داده اند. در كنار اين اعداد بايد آمار جهاني يونيسف را نيز مورد توجه قرار داد كه طبق آن حدود 250 تا 260 ميليون كودك كار در سراسر جهان وجود دارد. هرچند آمارهايي كه هر از چند گاه از سوي سازمان ها و انجمن هاي مربوط به كودكان در مورد به كار گماشتن آنان در خيابان ها وآزار و اذيت ارائه مي شود، به روز نيست و گاهي اوقات يافتن آمار دقيق چنين مسائلي به دليل وجود كار در منزل و كارگاه هاي مخفي زيرزميني در ايران مشكل به نظر مي رسد، ولي بيشتر فعالان حقوق كودكان بر اين مساله توافق دارند كه در حال حاضر حدود يك ميليون و 800 هزار كودك كار در كشور وجود دارد كه بايد هرچه سريع تر نسبت به كاهش اين رقم و رساندن كودكان به حق و حقوق شان اقدامات لازم انجام گيرد. اين در حالي است كه با توجه به اينكه در پيمان نامه حقوق كودكان، به كارگيري كودكان در مشاغل سخت و همچنين استثمار آنان ممنوع است، اين پيمان نامه همه سازمان ها و ارگان هاي دولتي و غيردولتي را ملزم به رعايت حقوق كودكان، به ويژه كودكان آسيب ديده مانند كودكان كار و خيابان كرده است. اما تقريباً در تمامي جوامع حقوق كودكان كه نبايد به چرخه كار و بهره كشي وارد شوند، ناديده گرفته مي شود. فقر كودكان و اثراتي كه نابرابري اجتماعي بر اين مساله مي گذارد از جمله مسائلي است كه اين روزها كارشناسان مختلف با انجام پژوهش هاي گوناگون به آن مي پردازند.
«فرشيد يزداني» مديرعامل انجمن حمايت از حقوق كودكان در نشست فقر، نابرابري و كودكان در روز جهاني كودك، با بيان اينكه هدف اين نشست تبيين جنبه هاي مختلف فقر كودكان و تاثير آن در زندگي حال و آينده كودكان و جامعه است، گفت: «افزايش تعداد كودكان كار در سال هاي گذشته و به وجود آمدن پديده يي به نام كودك فقر، از مسائلي است كه توجه و رسيدگي به آن از الزامات است و بايد توجه كنيم كه وجود يك ميليون و 800 هزار كودك كار در كشور، يك پديده تاسف آ ور است.» در ادامه اين نشست، «فاطمه قاسم زاده» روانشناس و عضو كميته هماهنگي شبكه ياري كودكان، به بيان شباهت هاي فقر و نابرابري پرداخت: «در برخي موارد ريشه نابرابري را در فقر مي دانند، اما بايد گفت ويژگي هايي كه فقر و نابرابري دارد تاثيرهاي زيانباري بر كودكان و جامعه مي گذارد و وظيفه ما مبارزه با فقر و از بين بردن ساختارهايي است كه فقر را توليد و بازتوليد مي كنند.» قاسم زاده در ادامه گفت: «طبق تحقيقي كه سازمان بهداشت جهاني انجام داده است، فقر و بي عدالتي تاثيرهاي زيانباري بر سلامت افراد مي گذارد و باعث مرگ زودرس افراد مي شود، به طوري كه براساس آمار، احتمال مرگ زنان بارداري كه در شرايط فقر وجود ندارند، يك در 17 هزار و 400 نفر است. در حالي كه اين آمار در مورد زنان بارداري كه فقير هستند يك در هشت نفر است. آمارها نشان مي دهد بين فقر و بي عدالتي با زنده بودن افراد و نه حتي سلامتي آنان رابطه مستقيمي وجود دارد.»
اين روانشناس رشد در ادامه به ارائه نتايج تحقيق هاي مختلفي كه در حوزه كودكان كار در تهران صورت گرفته است، پرداخت: «در مورد وضعيت كودكان كار در تهران بايد گفت اين كودكان بار فقري بزرگ را بر دوش مي كشند و نتايج يك تحقيق در اين مورد نشان مي دهد اين افراد در تمامي زمينه ها از جمله رشد شناختي و رشد اجتماعي داراي مشكلات فراوانند و بايد به اين موارد بدرفتاري، پرخاشگري و محروميت از آموزش درست را نيز افزود.» دكتر «جباري» مدرس دانشگاه و عضو هيات علمي انجمن حمايت از كودكان در ادامه با بيان اينكه نگاه به فقر كودكان و بزرگسالان نبايد به صورت يكسان باشد، گفت: «كودكان داراي شرايط جسمي و روحي متفاوتي هستند و فردي كه نيازمند به ديگران است و براي بقاي خود نمي تواند از خود دفاع كند، شرايطش با بزرگسالان متفاوت است، بعضي آسيب هايي كه به كودكان وارد مي شود جبران ناپذير است و شرايط فقيرانه يي كه كودك در آن بزرگ مي شود، پيامدهاي شديدي را بر او تحميل مي كند.»
جباري ادامه داد: «كودكان فقير، كودكاني هستند مملو از محروميت هاي اجتماعي كه از آنها رنج مي برند و اين محروميت ها زيان هاي بسياري را به آنها و حقوق شان وارد مي كند كه محروميت غذايي، امكانات بهداشتي، نداشتن سرپناه، آموزش و اطلاعات از جمله آنهاست.»
وي در ادامه، كودكاني كه در شرايط بد بهداشتي، آموزشي و اطلاعاتي گرفتار هستند را كودكان فقير دانست: «ما نيازمند نگاه جامعه به مساله فقر كودكان هستيم و نابرابري و فقر را مبناي سياستگذاري ها قرار مي دهيم تا فقر توليد نكنيم بلكه از به وجود آمدن آن جلوگيري كنيم و اين وظيفه دولت ها و البته سازمان هاي غيردولتي است كه هرچه بيشتر زمينه هاي ريشه كن كردن فقر و نابرابري كودكان را از بين ببرند.» ميزگردي با رويكرد حقوقي فقر كودكان، از ديگر مراسمي بود كه در اين نشست و با حضور «سعيد مدني» پژوهشگر مسائل اجتماعي و دكتر «قراچورلو» وكيل و دكتر «دادخواه» حقوقدان برگزارشد. مدني در اين ميزگرد گفت: «رفاه افراد جامعه شامل كار، مراقبت هاي پزشكي، مسكن و خدمات اجتماعي است. در اصل سوم قانون اساسي هم به صراحت تاكيد شده براي رسيدن به جامعه ايده آل بايد ستادي تشكيل شده و هرگونه فقري را از بين ببرد و اين تعهدي است كه حدود 30 سال پيش در مسير كار نظام قرار گرفته است. اما گزارش هايي كه در سال هاي اخير منتشر شده، نشان مي دهد سمت و سويي كه در اين سال ها طي شده با آنچه كه در قانون اساسي آمده، هماهنگي نداشته است، بلكه بنا بر آمار، تعداد افراد زير خط فقر مطلق نيز افزايش پيدا كرده است، به طوري كه بنا بر گزارش بانك مركزي حدود 15 درصد از جمعيت جامعه زير خط فقر مطلق قرار دارند.» مدني با ابراز نگراني از وضعيت تورم در كشور افزود: «وضعيت نابرابري و فاصله طبقاتي در ايران تاسف آور است، به طوري كه از يك سو جمعيتي وجود دارد كه درآمد كافي براي برطرف كردن نيازهاي اساسي خود ندارد و از سوي ديگر جمعيتي وجود دارد كه كاملاً در وضعيت ايده آلي به سر مي برند.» وي ادامه داد: «بنا بر تحقيقي كه به تازگي انجام شده است، 10 درصد جمعيت ثروتمند جامعه،بارها بيشتر از بقيه جامعه هزينه مي كنند و وضعيت كودكان خانواده هاي فقير تاسف آور است، به طوري كه اين كودكان در حوزه هاي آموزش، تغذيه و بهداشت، وضعيت بسيار بدي دارند.»
دكتر رزا قراچورلو در ادامه با بيان اينكه بين فقر و خشونت در كودكان رابطه مستقيمي وجود دارد، گفت: «فقر عامل بسياري از ناهنجاري ها مانند تجاوز است، هنگامي كه كودك حق شكايت از فردي كه به او تجاوز كرده را ندارد و تنها ولي يا قيم او مي تواند اعتراض كند، چطور مي توانيم توقع داشته باشيم مشكلات ديگري براي او به وجود نيايد، چرا كه در برخي از شرايط هم، ولي يا قيم كودكان هستند كه به آنها تجاوز مي كنند.» قراچورلو تاكيد كرد: «اگرچه طبق قانون كار مصوب سال 69 و در مواد 79 تا 86 بر ممنوعيت به كارگماشتن كودكان زير 15 سال تاكيد شده است ولي ما همچنان شاهد كار كردن كودكان در خيابان ها و كارگاه هاي زيرزميني هستيم كه اين مساله گاه تقصير كارفرما است و گاه خود كودكان به خاطر امرار معاش مجبور به انجام دادن كارهاي سخت و زيانبار هستند.»
دادخواه وكيل دادگستري در ادامه اين ميزگرد گفت: «به استناد ماده 27 كنوانسيون وين، هيچ دولتي نمي تواند به تعهدات بين المللي و به استناد قوانين داخلي خود عمل نكند. در حالي كه ما شاهديم ايران با پذيرش كنوانسيون حقوق كودك نتوانسته چندان در عمل، عدالت را در مورد كودكان رعايت كند. به طور مثال ما 50 سال پيش دادگاه ويژه اطفال داشته ايم ولي امروز جاي اين دادگاه در نظام قضايي ما بسيار خالي است، به طوري كه يك كودك دختر 5/8 ساله همانند يك زن 50ساله در دادگاه ها محاكمه مي شود چون مبناي اين حكم را سن بلوغ شرعي مي داند، به طوري كه در پيمان نامه حقوق كودك، اين سن صراحتاً 15 سال اعلام شده است.» دادخواه در ادامه تاكيد كرد: «جامعه يي مي تواند مهربان باشد كه دچار فقر و شكاف فاحش طبقاتي نباشد، تكليف حكومتگران ايجاد امنيت است و تا زماني كه امنيت وجود نداشته باشد فرهنگ امكان رشد و تعالي نخواهد داشت.»
افزايش نگران كننده تعداد كودكان كار / در نشست فقر، نابرابري و كودكان عنوان شد الناز محمدي
□
دفعات مطالعه اين مطلب: 121 بار
|
فهرست نشريات
