|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه جام جم87/7/22: تجربه هاي پست مدرن يك شاعر
magiran.com  > روزنامه جام جم >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 5244
سه شنبه 15 آبان 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2835
magiran.com > روزنامه جام جم > شماره 2402 22/7/87 > صفحه 8 (ادبيات) > متن
 
      


تجربه هاي پست مدرن يك شاعر
درباره «دروغ هاي مقدس» سروده «حامد ابراهيم پور»

نويسنده: محمدرضا شالبافان


    «دروغ هاي مقدس» نيز مانند بسياري از مجموعه شعرهايي كه در اين سال ها از جوانان بويژه غزلسراي جوان ديده ايم، تركيبي است از گرايش هاي مختلف ادبي كه در طول دهه اخير و دهه گذشته مهمان عروس شعر پارسي، غزل بوده اند. اما 2 اتفاق سبب مي شود دروغ هاي مقدس با بسياري از آنها متفاوت باشد.
    وقتي دروغ هاي مقدس را از ابتدا تا انتها مرور مي كني، در مي يابي شاعر در حركتي سيال و بدون جوگرفتگي و ذوق زدگي، ذهن و زبان غزل هاي خود را ديگرگون كرده و بر خلاف بسياري از هم نسلانش، در فاصله يكي دو غزل دنياي شاعري خود را زيرورو نكرده است.
    تفاوت ديگر و مهم تر دروغ هاي مقدس آن است كه شاعر در تقريبا هيچ كدام از غزل هاي مجموعه، اهل تجربه محض نيست. به اين معني كه هيچ كدام از غزل هايي كه در اين مجموعه به چاپ رسيده اند، كپي هاي ضعيف تر از اصل جريان هاي مختلف غزل معاصر نبوده اند كه سيا ه مشق هاي شاعري ابراهيم پور تلقي شوند.
    «حامد ابراهيم پور» اگر چه براي تني چند از اهالي اين روزهاي غزل كشور نامي نا آشناست؛ اما در دروغ هاي مقدس نشان داده است كه پا را در هر حياط و حياتي از اين قالب خوش نقش شعر فارسي گذاشته، توانسته نشانه، اتفاق يا ردپايي را رقم بزند كه در غزل اين سال ها و در همان حوالي، حداقل كم سابقه و غيركليشه اي بوده است.
    اين ويژگي حتي در غزل حسي آغاز كتاب با استفاده از يك رديف فعلي در وجه منفي، كار را از بسياري از غزل هاي رمانتيك پس از انقلاب فراتر برده است.
    تو مي تواني شوق سفر نداشته باشي
    دوباره حوصله دردسر نداشته باشي
    تو مي تواني ميل سفر اگر كه بيايد
    به آسمان بزني، هسمفر نداشته باشي
    يا وقتي شاعر به سمت روايت هاي دو قطبي مي رود، كه ماجراي معروف غزل سال هاي پاياني دهه 70 بودند با استفاده از رويكردهايي چون بازي با رديف و بهره گيري از ابيات يك مصرعي و ناقص كه هنوز هم آنچنان در غزل توانمند و متفاوت اين روزها جاي نگرفته اند، غزل خود را از موقعيتي تعريف شده و تكراري يك يا چند پله بالاتر مي برد:
    از گوشه هاي خلوت ميدان روبه رو
    مي بينمت كنار خيابان روبه رو
    با چكمه هاي قهوه اي ات راه مي روي
    در زير چكه چكه باران روبه رو
    چتر سپيد، روسري صورتي و باز
    اخم زنان و حسرت مردان روبه رو
    در مي زني و پنجره اي باز مي شود...
    گپ مي زني و نرم نمك قهوه مي خوري
    بر صندلي كوچك ايوان روبه رو
    با فال سرنوشت مرا ثبت مي كني:
    يك بشكه نفت در ته فنجان روبه رو...
    
    ***
    فورا مسير كفش تو را متر مي كنم
    تا خانه بزرگ چراغان روبه رو
    پيشاني سپيدتو تكثير مي شود
    در شمعدان نقره و قرآن روبه رو
    امشب بهار مي شوي و سبز مي شوي
    من مي روم به جنگ زمستان روبه رو
    خانم! چقدر ساده فراموش مي كني
    من را ميان اين همه مهمان روبه رو
    از شيشه ها جنون مرا حدس مي زني
    آتش گرفته است خيابان روبه رو
    اما از اين گذشته، شاعر از حدود صفحه 40 اين كتاب صد و اندي صفحه اي به بعد چند ويژگي را در شعرهاي خود نشان مي دهد كه غزل او را از تعريفي كه در سطرهاي بالاتر كرديم، برجسته تر مي كند. البته اين به معني سكون روند غزل ها نيست؛ چرا كه شاعر همچنان در غزل هاي خود به دنبال كشف هاي جديد و رويكردهاي متفاوت تر است.
    اما در يك نگاه كلي، غزل هاي شقه دوم دروغ هاي مقدس چند ويژگي دارند كه به برجستگي آنها هم كمك مي كند. غزل هاي مذكور، معمولاروايت هايي هستند كه اگر نگوييم پساساختارگرايانه اند، بايد بپذيريم تكنيك هاي نوين روايت در دهه هاي اخير ادبيات اروپاي غربي و آمريكا را بخوبي به دست گرفته اند. از طرف ديگر، عادت معمول شاعر اين مجموعه آن است كه در طول ابيات، به اين تكنيك ها پهلو مي زند و همين سبب مي شود ابيات بيشتري در قالب غزل خودنمايي كنند. از طرف ديگر، همان گونه كه به طور مختصر نيز در ابتداي مطلب اشاره شد، ابراهيم پور به غزل اندروني، يعني همان غزل هايي كه در ميان يك غزل ديگر با رديف و قافيه مجزا مي آيند، علاقه زيادي دارد و در كل خود را چندان در بند فرم تعريف شده سنتي غزل نمي بيند. هرچند آشنايي قابل قبول او با موسيقي آوايي و عروض شعر فارسي سبب شده است كه اين تكنيك ها شعر او را از خوش خواني نيندازد.
    نكته بسيار برجسته آن است كه اين تغييرات و تكنيك هاي فرعي معمولابوضوح در خدمت خرده روايت ها شكل مي گيرند و تقريبا در دروغ هاي مقدس فراروي بي دليل و غيرجذاب را شاهد نيستيم.
    همچنين معمولادر ميان اين خرده روايت ها، زبان شعر به گونه اي كاملاطبيعي، بر دهان راوي هاي مختلف، متفاوت جلوه مي كند و همه اينها نشان از موفقيت شاعر در بهره گيري از طبع روان و استعداد ذاتي خود دارد.
    ويژگي ديگر و كاملامنحصر به فرد غزل هاي ابراهيم پور در شقه دوم دروغ هاي مقدس بهره گيري از پيشاني نوشت هاي شعرهاست. در بسياري از غزل هاي مجموعه شاهديم كه ابتداي غزل ها، جمله يا روايتي كوتاه و معمولامشهور نقل مي شود و ذهن مخاطب در حالي كه هنوز درگير آن است وارد روايتي مي شود كه به گونه اي غافلگيركننده آغاز شده است و اين غافلگيري با آن مقدمه معمولابخوبي گره مي خورد.
    بسياري از اين ويژگي ها را مي توان در غزل زير كه با نقل قولي از شكسپير و برگرفته از اتللو آغاز شده است، جستجو كرد:
    
    آهنگ آخر
    به رقص آمد سر پنجه هاي رنجورش
    به شادماني عادت نداشت تنبورش
    به رقص آمد و زن روي ماسه ها رقصيد
    خبر رسيد به عشاق جور واجورش
    يكي به آب زد و زير موج ها گم شد
    يكي رو به سوي بسته سيانورش!
    يكي سياه شد و مثل مرده ها يخ زد
    و آسمان را پر كرد بوي كافورش...
    اما يكي از شعرهاي مجموعه دروغ هاي مقدس اتفاقي بود، متفاوت از همه آنهايي ديگر. غزلي كه با اين روايت مشهور از انجيل لوقا آغاز شده بود كه: «در شهرها و روستاها مي گشت و تعليم مي داد به سوي اورشليم سفر كرد كه كسي به او گفت اي خداوند آيا هستند كساني كه نجات يابند؟ او به ايشان گفت تلاش كنيد تا از در تنگ داخل شويد» و به زيبايي و با رويكردي كه بيش از هر نگرشي به پسا مدرن نزديك شده بود با به سخره گرفتن مرگ به اين نكته عميق مي پردازد كه اتفاقات بزرگ و كوچك تفاوت ماهوي با هم ندارند و با همين نگرش اين بضاعت را از ابراهيم پور نشان مي دهد كه او مي تواند، اگر بخواهد يكي از نام آشنايان روزهاي آتي غزل متفاوت يا پست مدرن باشد.
    با هم بيت هايي از اين شعر را مي خوانيم:
    رستگاري در 3 اپيزود
    
    اپيزوداول:
    به كفش پاشنه دار سپيد گارسونش
    به عطر قهوه همراه بوي ادكلنش
    نگاه كرد به گوشه كنار كافه پير
    شيكاگوي دهه بيست بود و آل كاپونش
    كلافه بود به فنجان خالي اش زل زد
    و بي علاقه چنگال زد به ژامبونش
    تپانچه اش را برداشت، كافه خلوت بود
    صدا نبود به جز ناله گرامافونش
    صدا نبود به جز خواندن زني در باد
    ميان لهجه ديوانه آكاردئونش
    تپانچه را از روي شقيقه اش برداشت ...
    
    اپيزود دوم:
    كتاب هايش را چيد توي كارتنش
    نگاه كرد به گوشه كنار پانسيونش
    كسل كننده ترين روز احتمالي بود:
    فرانسه دهه شصت، بندر تولونش
    شمرد تك تك از دست داده هايش را
    نگاه كرد به سرتاسر كلكسيونش
    صداي پر ضربان تلويزيونش
    آپارتمان بود و ميزباني مك لين
    كنار حسرت اميدوار جك لمونش
    نگاه كرد... و ليوان قرص را انداخت ...
    
    اپيزود سوم:
    به ميز و قوطي كنسرو نيمه سرد تنش
    به جشن مورچه ها روي نان تافتونش
    به دفتر خفه بي مجوزش: زل زد
    به شعر زندگي زندگي خراب كنش
    هزار و سيصد و هفتاد و هشت، تهران بود...؟
    دوباره سردش شد، فكر خود نويسش بود
    نگاه كرد به جيب لباس گرم كتش
    نوشت بر همه شيشه ها خداحافظ
    و بعد خم شد از نرده هاي بالكونش
    بدون توضيح از چشم آسمان افتاد...
    در پايان بايد گفت شعرهاي ابراهيم پور متعلق به جرياني از غزل جوان است كه با توجه به ويژگي ها و مولفه هايي كه براي خود تعريف مي كند كمتر موفق به برقراري ارتباط و جذب مخاطب عام مي شود و بيشتر شعرهايي تجربي به شمار مي روند.
    


 روزنامه جام جم، شماره 2402 به تاريخ 22/7/87، صفحه 8 (ادبيات)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 468 بار
    



آثار ديگري از "محمدرضا شالبافان"

  مردمي بودن، راز ماندگاري / بيست و هفتمين دوره شب شعر عاشوراي شيراز با حضور شاعران جوان و پيشكسوت برپا شد
محمدرضا شالبافان، جام جم 16/10/91
مشاهده متن    
  احياي يك بازي فرهنگي فراموش شده / استقبال جوانان از مشاعره رضوي
محمدرضا شالبافان، جام جم 14/8/88
مشاهده متن    
  سمت سرازير پايتخت
محمدرضا شالبافان، جام جم 5/6/88
مشاهده متن    
  كنگره اي فارغ از سكه و جنجال / گزارشي از دومين كنگره سراسري شعر جوان آييني مرودشت
محمدرضا شالبافان، جام جم 15/5/88
مشاهده متن    
  تغزل در حوالي حماسه / نگاهي به مجموعه غزل «تشنج كلمات» سروده صالح سجادي
محمدرضا شالبافان، جام جم 22/4/88
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه فناوري سيمان
متن مطالب شماره 119، آذر 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است