 
|
مهمان هاي ناخوانده يي كه نمي روند
نويسنده: س.خ
مجيد بي خيله مدير سابق خانه كودك شوش و عضو هيات مديره انجمن حمايت از حقوق كودك به عنوان فردي كه به صورت مستقيم و بي واسطه درگير مشكلات كودكان مهاجر افغان است علل بازگشت مجدد افغان ها به ايران را بيان مي كند. وي به بررسي نقش سازمان هاي بين المللي، دولت ايران، انجمن ها و سفارت افغانستان مي پردازد.
-علت حضور افغان ها در ايران آن هم به صورت غيرمجاز و با وجود شرايط سخت و دشواري كه كشور ميزبان (ايران) برايشان ايجاد مي كند، چيست؟
ما ابتدا بايد تحليل واقع بينانه يي از شرايط افغانستان داشته باشيم. تجربه بازگشت مجدد افغان ها از كشورشان به ايران نشان از شرايط ناآرام و نامناسب افغانستان دارد. انسان هايي كه حاضرند تحقير، غيرمجاز بودن، ناخوانده بودن و... را بپذيرند ولي در كشور خودشان زندگي نكنند. به نظر من يكي از علل اصلي اين است كه سازمان هاي بين المللي به تعهد خودشان در قبال كشور افغانستان پايبند نبوده اند و به درستي عمل نكرده اند. كشورهايي به بهانه هاي سياسي افغانستان را اشغال و ادعا كردند ريشه سنت گرايي اسلامي فقر است اما تصويري كه امروزه از افغانستان وجود دارد حاكي از اين است كه نه تنها مساله فقر حل نشده بلكه هنوز زيرساخت هاي اقتصادي و اجتماعي در افغانستان به يك تعادل نيز نرسيده است. هم اكنون اين كشور داراي نهادهاي بوروكراتيك و مجلس و دولت است اما هنوز درگيري هاي فرقه يي از اين كشور يك ملت نساخته است. درست است كه افغان ها مهمان هاي ناخوانده يي هستند اما شرايط زندگي در كشورشان مناسب نيست، در نتيجه ما نبايد پناهندگان و مهاجران افغان را مقصر بدانيم زيرا دولت هاي درگير در مساله افغانستان تنها خود را مسوول برقراري نظم مي دانند، نه توسعه افغانستان و جالب اينجا است كه عمده فعاليت هاي عمراني، اقتصادي، اجتماعي در اين كشور بر عهده NGOها است.
-وظيفه اداره اتباع در اين ميان چيست؟ زيرا عده بسياري از افغان هاي غيرمجاز قبلاً مجاز بوده اند ولي الان كارتي براي آنها صادر نمي شود.
از ديدگاه روانشناسي اجتماعي حضور يك مهاجر هميشه بايد حضور اضطرار باشد، يعني ميزبان بايد به گونه يي برخورد كند كه مهمان احساس كند نبايد اينجا باشد. شايد بتوان گفت نوعي برخورد دوگانه مي كند. هنگامي كه كشور ميزبان به مهاجران، پناهندگي نمي دهد يعني اعلام مي كند آنها هم مي توانند باشند و هم نمي توانند و اين كاملاً طبيعي است. اداره اتباع ارتباطش با مردم افغان از جانب دولت ايران و توافقاتي است كه بين دولت ها اتفاق مي افتد. وقتي دولت افغانستان مساله مهاجران غيرمجازش را نمي پذيرد و آنها را رها مي كند، قطعاً اداره اتباع در اين زمينه نبايد جوابگوي مردم افغان باشد.
-نقش يونيسف و يونسكو به عنوان يك نهاد فرادولتي و بين المللي چيست؟
درست است كه يونيسف يك سازمان بين المللي است، اما عملكردش به توافقاتش با ايران بستگي دارد. يعني بخش عمده حوزه عملكرد يونيسف را در كشور دولت ايران تعيين مي كند و اين سازمان بايد تابع سياست هاي دولت باشد. اما يونسكو برنامه يي تحت عنوان «آموزش براي همه» دارد. در چارچوب اين برنامه، بخش عمده فعاليت هاي يونسكو بايد مربوط به پناهندگان باشد: حتي پناهندگان غيرمجاز. اين برنامه مي تواند كمك بزرگي در زمينه هاي بهداشتي آموزشي باشد.
-آيا در اين ميان سفارت افغانستان به عنوان نماينده اين كشور در ايران خدماتي به مردم افغان ارائه مي دهد؟
سياست هاي سفارت افغانستان بيشتر با دولت ايران همگام است تا با NGOها و نهادهاي بين المللي و اين طبيعي است، چون اقتضاي روابط ديپلماتيك چنين است. به نظر من حضور افغان ها به صورت غيرمجاز در ايران نشان از نارضايتي آنها از سفارت شان دارد. متاسفانه سفارت افغانستان در مورد معضلات افغان ها يا موضع گيري نمي كنند يا اگر بكنند در سطح افكار عمومي نيست.
-آيا نقدي به NGOهاي داخلي در كمك به افغان ها خصوصاً افغان هاي غيرمجاز در ايران وجود دارد؟
اين كمك رساني در وظايف NGOها تعريف نشده است اما به علت مسائل حادي كه در اين حوزه وجود دارد افغان ها ناگزيرند به NGOها پناه بياورند. آنها قشري هستند كه هيچ كس آنها را نمي بيند و از همه جا طرد شده اند و ما سعي مي كنيم حداقل كمكي به اين مهاجران بكنيم. به نظر من نقد NGOها در مورد كودكان افغان خصوصاً آنهايي كه كارت تردد ندارند، كاملاً غيرمنطقي است، چون ما در اين زمينه ادعاي توانمندسازي و نجات آنها را نداريم چرا كه آنها مدام در حال تغيير شغل و محل زندگي هستند. ما تنها مي توانيم امكانات و خدماتي را كه پاسخگوي حداقل نيازهاي آنها باشد، ارائه دهيم. براي مثال ما دو گروه اجرايي داريم كه از طريق اين گروه ها خدمات رساني مي كنيم. گروه فعال ما گروه سلامت است كه شامل زيرگروه هاي مددكاري، بهداشت و روانشناسي است. در زيرگروه بهداشت پزشكاني داريم كه هفته يي چند نوبت به صورت رايگان بچه ها را معاينه مي كنند يا در ماه در حد توان مان هزينه يي را به داروخانه يي پرداخت مي كنيم كه بچه ها داروهايشان را به صورت رايگان از آنجا بگيرند. در ارائه اين خدمات بين كودكان افغان و ايراني تفاوتي وجود ندارد. با توجه به محدوديت هاي قانوني در اين زمينه اين كمك ها بيشتر شكل بشردوستانه و خيريه يي به خود مي گيرند تا شكل ساختاري و ريشه يي.
-در پايان راه حل مساله مهاجران افغان به ايران را چه مي دانيد؟
براي حل اين معضل نياز به همكاري كامل و منظمي بين سه نيرو است. نيروي اول كشور مهمان، نيروي دوم كشور ميزبان و نيروي سوم سازمان هاي بين المللي هستند. NGOها هم در واقع فضاي همكاري بين اين سه نيرو را مي توانند فراهم كنند، البته منظور من نقش نظارتي نيست. حل اين مساله طي يك برنامه بلندمدت و به صورت ساختاري و زيربنايي بايد انجام گيرد. نكته ديگر اينكه سازمان هاي بين المللي بايد بپذيرند بخش عمده يي از هزينه هاي افغان ها را در ايران بپردازند. حل مساله پناهندگان افغان به همكاري بين المللي احتياج دارد. بايد ذكر كنم همان اندازه كه به عملكرد دولت ايران در اين زمينه انتقاد مي شود به همان ميزان انتقاد نسبت به عملكرد سازمان هاي بين المللي نيز وجود دارد. در پايان بايد گفته شود در مورد حقوق كودك قضيه كمي متفاوت است زيرا كنوانسيون حقوق كودك اعلام مي كند كودك مستقل از هر نوع منشاء اجتماعي و ملي است. هرجا كه باشد، همه كشورهاي امضاكننده متعهد به برخورد بدون تبعيض هستند. در مورد كودكان مهاجر افغان نيز بايد كمي متعهدانه و انساني تر برخورد شود.
مهمان هاي ناخوانده يي كه نمي روند س.خ
□
دفعات مطالعه اين مطلب: 89 بار
|
فهرست نشريات
