|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران87/9/21: زيبا كيست
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 6998
پنج شنبه 25 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 4097 21/9/87 > صفحه 10 (فرهنگ و انديشه) > متن
 
 


زيبا كيست
گزارشي از سخنراني دكتر شهرام پازوكي در همايش حكمت و عرفان مكتب شيراز

نويسنده: ناژين صفوي مقدم

بحثي در باب زيبايي شناسي روزبهان بقلي و قطب الدين شيرازي
    
    دكتر شهرام پازوكي از زيبايي در مكتب شيراز براساس دو كتاب عبهر العاشقين اثر روزبهان بقلي و درة التاج قطب الدين شيرازي سخن گفت. به گفته وي در آن دوره و در مكتب شيراز، زيبايي را به معنايي خاص كه در حكمت و عرفان اسلامي از آن سخن گفته شده مي شناختند. وي سپس به بحث اصلي خود يعني بحث زيبايي شناسي در عبهرالعاشقين پرداخت و گفت: آنچه ما در عرفان و حكمت اسلامي داريم، زيبايي شناسي نيست بلكه همانطور كه حافظ شيرازي مي گويد حسن شناسي است. به گفته وي، اين كتاب درباره سه مفهوم اصلي تجلي، حسن و عشق بحث مي كند و بنا به قول روزبهان بقلي، «تجلي قدم منجر به ظهور حسن مي شود و حسن نيز براي آدمي عشق مي آورد.» وي بار ديگر بر اين موضوع تاكيد كرد كه بحث زيبايي در ميان حكما و عرفاي اسلامي ما به كل با آنچه امروز به معناي مدرن آن داريم متفاوت است و در ادامه افزود كه يكي از اين تفاوت ها اين است كه ما امروز بحث زيبايي را در حوزه هنر مي شناسيم، زيبايي معناي بسيار خاصي دارد- همانطور كه گفته شد- آغازش بحث تجلي يعني ظهور حق است كه منجر به بيدار شد حسن او در عالم مي شود و همه موجودات عالم، حسن- (نيكو) هستند. وي براساس كتاب كيمياي سعادت، مناسب ترين معادل براي حسن را نيكو خواند و سپس از عشق كه توجه اصلي روزبهان بود سخن راند و كتاب روزبهان را كتاب عشق شناسي يا به تعبير ديگر حسن شناسي دانست و در باب فصل پنجم اين كتاب با عنوان نيكويي، نيكو و آنچه كه خود نيكويي است، توضيح داد كه اين كتاب از اصطلاحاتي چون حسن، جمال و ملاحت آكنده است. در واقع روزبهان درباره تجلي كمتر سخن مي گويد زيرا توجه او معطوف به حاصل تجلي است. تجلي به تلقي روزبهان نه عين حلول است زيرا كه در توحيد حلول نيست. روزبهان مي خواهد آن جمال قدم- الهي- را در اين جمال آدمي بيابد. در نظر روزبهان موجودات چون مظاهر حسن حق هستند، حسن اند و در ميان موجودات آن كه داراي روحي لطيف تر باشد، زيباتر است. البته خاطرنشان مي كند كه ديدن اين حسن كار هر كس نيست. تنها چشم يقين بين قادر به انجام چنين بزرگي است به نظر نگارنده عبهرالعاشقين از ميان همه موجودات، بالاترين درجه حسن در آدم است. چنان كه دكتر پازوكي از روزبهان نقل مي كند.
    «اين چنين عروسي- آدمي- را حق به خودي خود ستوده است.» به اين معنا آدمي زيباترين و سرمنشا زيبايي موجودات ديگر است و به تعبير ديگر، انسان مجمع همه حسن ها و زيبايي هاست. نكته بعدي كه ايشان در باب روزبهان و اين اثر بزرگ او نقل مي كند اين است كه: مراتب حسن، نسبت به آدمي سنجيده مي شود و به نظر روزبهان بقلي عشق از حسن آدم درآمد. اين عارف بزرگ در باب تفاوت ميان حسن آدمي و حسن غيرآدمي، حسن و نيكويي آدمي را از آن جهت كه خاصيت تجلي حق را دارد، والاتر و باارزش تر مي داند. دكتر پازوكي پس از بررسي اصطلاح و مفهوم پربار حسن، از زشتي و قهر در نظر روزبهان سخن گفت. تفسير روزبهان از زشتي همانند حُسن است. روزبهان مي گويد: «زشت، زشت است چون آيينه قهر حق است و حُسن، حُسن است چون آيينه لطف حق است.» اما علم به لطف حق تعلق مي گيرد نه به قهر او. به تفسير دكتر پازوكي از نوشته هاي روزبهان بقلي، زشت از امور اضافي و اعتباري است كه صورت قهر حق است. و نتيجه اي كه از اين سخنان روزبهان مي گيرد اين است كه همانطور كه روزبهان مي گويد، اگر ما متوجه حُسن مطلق آدمي نشويم حسن ديگر موجودات را هم درك نخواهيم كرد. در واقع حُسن نزد روزبهان جنبه وجودي دارد و چنانكه در زيبايي مدرن گفته مي شود، زيبايي مرتبط به طبع، ذائقه و Taste انسان نيست و در متون قدما، بحث زيبايي و هنر كاملاً جدا از هم بيان شده است.
    در ادامه دكتر پازوكي به بررسي هنر در دره التاج اثر قطب الدين شيرازي پرداخت. وي در معرفي قطب الدين، وي را از بزرگان تصوف، از شاگردان خواجه نصير، قونوي و بنا به گفته اي مولوي دانست و گفت: قطب الدين شيرازي، از جهتي اهل علم و از جهتي اهل هنر است، پس آراي او در هنر بسيار مورد توجه است. در عين اين كه اهل فلسفه و عرفان است، دانشمند نيز هست. در ادامه و با توجه به كتاب دره التاج متذكر شدند كه بحث هنرها در اين كتاب در فصل باب علم ديده مي شود. كلماتي كه نويسنده به كار مي برد: صنعت، حرفه وگاهي فن است و اين مفاهيم عام تر از آن چيزي است كه امروزه هنر خوانده مي شود. در واقع آنچنان كه دكتر پازوكي توضيح داد، هنر براي قطب الدين، علم است، اما نوعي علم خاص كه البته منجر به عمل خاصي نيز مي گردد. اوضاعات را به جنبه هاي مختلف بسيط و مركب تقسيم مي كند و صنعت اندازه گيري زمين و رختشويي را مثالي براي صناعات بسيط و شعر و عروض را نمونه اي براي صناعات مركب ذكر مي كند. از اين رو شعر را هنر نمي داند بلكه صنعت تلقي مي كند. همچنين به نظر قطب الدين، اشرف صناعات سياست است، كه سياست نيز مراتبي دارد: سياست انبيا، خلفا، علما و وعاظ كه نويسنده دره التاج وظيفه هر يك از اينها را و به طور كلي وظيفه سياست را تذهيب نفوس مي داند و نيز نتيجه صناعات را تحكيم مدينه و روابط بيان مي كند. دكتر پازوكي در پايان بحث خود درباره انواع اجسام از نظر قطب الدين سخن گفت و توضيح دادند كه از نظر قطب الدين، اجسام يا صناعي اند (مانند: شيشه، تخته و.‎/‎/) يا طبيعي (مثل انسان و ساير حيوانات)، و هنر را نيز از صنايع مي داند و از صنعت و حرفه و پيشه وري جدا نمي كند.
    دكتر پازوكي در خاتمه با جمع بندي كلي مباحث خود يعني بررسي حُسن در عبهر العاشقين روزبهان و هنر در دره التاج قطب الدين شيرازي، بار ديگر خاطرنشان كرد كه تلقي اين دو عالم بزرگوار از حسن و هنر تا چه اندازه متفاوت از تلقي امروزه و مدرن ماست و گفت كه حكم صحيح اين است كه خود همين آثار حاكي از فهم و بصيرتي ديگر از حسن و هنر است كه با آنچه امروزه هنر و حسن مي دانيم متفاوت است و درك آن معنا براي ما با برداشت امروزي طبيعتاً دشوار خواهد بود.
    


 روزنامه ايران، شماره 4097 به تاريخ 21/9/87، صفحه 10 (فرهنگ و انديشه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 500 بار



آثار ديگري از "ناژين صفوي مقدم"

  نگرش عرفاني شاخصه تفكر ايراني است / «بررسي وضعيت تفکر در ايران» در گفت وگو با دکتر سيد جواد ميري
ناژين صفوي مقدم، ايران 17/4/91
مشاهده متن    
  سرنوشت انسان / تاملي در معناي زندگي و جايگاه «مرگ» در فهم هستي
ناژين صفوي مقدم، ايران 19/8/90
مشاهده متن    
  2 مسير با يك غايت / گفتاري در باب رابطه دين و فلسفه از نگاه ابن سينا
ناژين صفوي مقدم، ايران 29/2/89
مشاهده متن    
  با كودكان فيلسوف چه كنيم / گزارشي از نشست «فلسفه براي كودكان»
ناژين صفوي مقدم، ايران 9/2/89
مشاهده متن    
  نيمه گمشده من / گزارشي از جلسه نقد كتاب «مقالاتي درباره دين» اثر جرج زيمل با ترجمه شهناز مسماپرست
ناژين صفوي مقدم، ايران 4/2/89
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه مبدل گرمايي
متن مطالب شماره 95، دي 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است