|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه جام جم87/9/30: موسيقي در خدمت آموزش
magiran.com  > روزنامه جام جم >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 5244
سه شنبه 15 آبان 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2835
magiran.com > روزنامه جام جم > شماره 2456 30/9/87 > صفحه 8 (موسيقي) > متن
 
      


موسيقي در خدمت آموزش
گفتگو با سودابه سالم، مدرس و محقق موسيقي كودكان

نويسنده: آمن خادمي


    در چند دهه گذشته در زمينه رشد كودك، مراحل آن و اين كه كودك در هر مرحله چگونه مي انديشد، چگونه ياد مي گيرد و...، پژوهش هاي وسيعي انجام شده است.
    سودابه سالم يكي از مدرسان و محققان موسيقي كودك است كه بتازگي جلد دوم كتاب <بخوان با من، بساز با من» را منتشر كرده است. وي اركستر موسيقي ايران زمين را در تاريخ هاي 8 و 15 آذر امسال به صحنه برد و در آخرين روز جشنواره موسيقي فجر هم اجرا داشت.سالم كه در كنسرت قبلي خود آثاري از ابوالحسن صبا را با همين اركستر اجرا كرد، اين بار بازي هاي ايران را به صحنه برد تا فرهنگ مادرمحوري را در ايران زمين بازگو كند. پاي صحبتش نشسته ايم.
    با توجه به اين كه براي آموزش و پرورش كودكان ابزارها و شيوه هاي بسياري وجود دارد، چرا شما روي آموزش موسيقي به كودكان تاكيد بيشتري داريد؟
     به اين دليل كه دوران كودكي پيوندي ناگسستني با موسيقي دارد و در تمام فرهنگ ها كودكان را با موسيقي پرورش مي دهند. از هفته بيستم بارداري حس شنوايي در جنين به وجود مي آيد و شيوه هاي مدرن آموزشي، آموزش موسيقي را از همين زمان آغاز مي كنند. از سوي ديگر، در فرهنگ ما، مثلادر لرستان براي زنان باردار شاهنامه مي خوانند يا در سيستان و بلوچستان ترانه هاي خاصي براي دوران بارداري وجود دارد. ما ترانه هاي بسياري در ادبيات غني خود ويژه كودكان داشته ايم كه نسل ها، مادران براي فرزندانشان خوانده اند، اما آيا در دنياي امروز كه مادران كودكان خود را به مهدهاي كودك مي سپارند،اين ترانه ها را مربيان براي بچه ها مي خوانند؟! من به عنوان كسي كه سال ها در اين زمينه فعاليت و بررسي كرده ام، برعناصر موسيقايي كه ميان مادر و فرزند وجود دارد، تاكيد دارم و از اين تكنيك بسيار الهام گرفتهام. عناصري كه ما امروزه به دليل اين كه مي كوشيم مدرنيته را از غرب تقليد كنيم، آنها را كهنه و عقب افتاده مي پنداريم و در نتيجه از آن غفلت كرده ايم. نتيجه اين غفلت، آشفتگي و گسستي است كه ما در تربيت نسل هاي بعد با آن مواجه مي شويم.
    با توجه به اين صحبت شما،موسيقي چه نقشي بر تعليم و تربيت كودك، منظم و اجتماعي شدنش مي تواند داشته باشد؟
    هنگامي كه به تاريخ بشر نگاه مي كنيم، همراهي موسيقي را با بشر در اين مسير به وضوح مي بينيم؛بشر هرگاه خواست مانند ارتش انضباط داشته باشد، موسيقي در كنارش بوده يا در ديگر موقعيت هاي زندگي اعم از غم، شادي و... از موسيقي بهره برده است. بنابراين موسيقي قطعا اين قدرت را دارد كه در آموزش كودك نظم، اجتماعي شدن و ساير موارد را بگنجاند و چه ابزاري بهتر از موسيقي؟! همه كساني كه با كودك سر و كار دارند، مي دانند كه يك موسيقي پرتحرك چگونه به كودك تحرك و نشاط مي دهد. تاثير آموزش موسيقي به كودك ابعاد بسيار وسيعي در رشد كودك از جنبه هاي اجتماعي، كلامي، عاطفي، حركتي و رشد شناختي دارد. متاسفانه در كشور ما موسيقي يك چيز لوكس و فانتزي به شمار مي آيد؛ در حالي كه موسيقي بخشي از تعليم و تربيت است و علاوه بر آن، در كشور ما متوليان امور فرهنگ و هنر اهميت چنداني به آموزش موسيقي نمي دهند.
    با توجه به اين كه كودكان در رفتار و گفتار با بزرگ ترها بسيار متفاوتند،شما براي آموزش كودكان چگونه با آنها ارتباط برقرار مي كنيد؟
    در حقيقت من نمي توانم در اينجا و در اين فرصت مختصر تمام تكنيك خودم را توضيح دهم، فقط مي توانم كليتي از آن را بيان كنم. در واقع بيشترين تلاش من در ابتداي كار اين است كه كودك با موسيقي ارتباط برقرار كند و آن را در زندگي روزمره خود كشف كند. توجه كودك در ابتدا به صداهاي گوناگون جلب مي شود و در اينجاست كه بايد به او فرصت دهيم تا بتواند ويژگي هاي آنها مانند تندي و كندي، بلندي و آهستگي، زيري و بمي را كشف كند. سپس براي او قطعات موسيقي گوناگون مي گذاريم تا بتواند اين ويژگي ها را به قطعات موسيقي كه مي شنود تعميم دهد. ضمن اين كه اين گوش كردن بايد با حركت همراه باشد. كودك بايد همراه با اين موسيقي ها راه برود، بدود، بپرد و از اين طريق هيجاناتش را تخليه كند و به آرامش برسد.ما اين آرامش را به كمك شنيدن موسيقي و انجام حركات به وجود مي آوريم و در نهايت وي آمادگي پيدا مي كند تا با مربي اش آهنگي را بخواند.
     در آموزش موسيقي به كودكان ،چه نكاتي را در نظر مي گيريد؟
    ما به عنوان مربي به كودك كمك مي كنيم تا روابط ميان پديده ها را بفهمد و دريابد كاركرد دنياي پيرامونش چگونه است. او مهارت هاي زندگي را پيدا مي كند و دست هايش تواناتر و ديد چشم هايش قوي تر مي شود و در نهايت تمام حواس او حساس تر مي شود وكمك به رشد همه جانبه هوش مي شود. هر مربي كه پيش من كار مي كند، هم بايد به ويژگي هاي جسمي و ذهني كودك آگاه باشد و همچنين بتواند كلاس را با مطرح كردن شعرها، ترانه ها، داستان ها، موسيقي هاي محلي و حتي موسيقي ملل اداره كند. مربي بايد خلاق باشد و بتواند كلاس را بدون تدريس مستقيم طراحي كرده و كودك را با الفباي موسيقي آشنا كند. به اين ترتيب، هر كلاس با توجه به اين كه چه گروه از كودكان و با چه ويژگي هايي در آن شركت دارند، تكرار شدني نيست و بنابر اين هر كلاس خود تبديل به يك اثر هنري مي شود. خود مربي بايد از كلاسش لذت ببرد و به بچه ها نيز اين لذت يادگيري را منتقل كند. براي اين كار بايد مربي كودك درون قوي داشته باشد و فرصت كودكي كردن را به كودكان بدهد. در همين كلاس، مربي مي تواند حس آرامش را ايجاد كرده و يك كلاس خلاق و خوب را براساس عناصر فرهنگ ملي و جهاني طراحي كند. مربي بايد بتواند حتما كودكي و ويژگي هاي اين دوران را به خوبي درك كند.
    شما موسيقي را جزئي از ادبيات مي دانيد و ادبيات را نيز جزئي از موسيقي. مايلم بدانم كه اين پيوند چگونه صورت مي گيرد؟
    ما داراي ابزاري بسيار غني هستيم كه آنها را با عنوان فرهنگ شفاهي مي شناسيم. بخش مهم اين فرهنگ شفاهي ويژه كودكان است كه ما آنها را تنها از ديدگاه ادبي بررسي كرديم. در حالي كه به نظر من همه تكنيك هايي كه براي كودكان به كار مي رود تركيبي از موسيقي، ادبيات، نمايش و... است و نمي توان آن را تنها از يك بعد نگاه كرد. وقتي كه ما در بحث ادبيات كودك براي كودكان قصه مي گوييم و شعر مي خوانيم، از موسيقي كمك مي گيريم. در دوران كودكي نمايش، موسيقي و ساير هنرهايي از اين دست درهم تنيده بوده و خلاقيت مادر هم در اين بوده كه به اين زيبايي توانسته است با طراحي متل ها، درك كودك را از موسيقي و زبان بالاتر ببرد و با حركاتي كه انجام مي دهد،بر توانايي حسي و حركتي اش بيفزايد.
    در مسير آموزش آيا از ترانه ها هم كمك گرفته مي شود، اينها چه نقشي در اين آموزش دارند؟
    براي همه كساني كه در زمينه آموزش موسيقي فعاليت مي كنند، اين نكته بسيار مهم است كه كودكان، خودشان بدن خود را به عنوان يك ابزار موسيقي بشناسند. از سويي هم خواندن، نخستين گام در آموزش موسيقي است و كودك آن را با تقليد مي آموزد. بنابراين بايد متوجه باشيم براي چه دوره اي از كودكي، كدام ترانه ها را انتخاب مي كنيم. ما ترانه هايي داريم كه كودكان با خواندن آنها، شمارش اعداد را مي آموزند يا با مفاهيم گوناگون آشنا مي شوند و به باور بسياري، اين مساله شايد جزئي از ادبيات باشد؛ اما به باور من، در ترانه هم موسيقي جريان دارد و هم ادبيات. چرا كه اگر موسيقي را از آنها بگيريم، كودك برانگيخته نمي شود و با موسيقي است كه كودك با اين ترانه ها به تحرك واداشته مي شود. در كل ترانه ها كاركردهاي متنوعي دارند و آموزش هم با خواندن همين ترانه ها آغاز مي شود. ما مي توانيم آهنگ و ترانه را با توجه به توانايي هاي صدا و حنجره كودك با فواصل موسيقايي بسازيم و همزمان با آن، تندي و كندي را به وي بياموزيم. كودك اگر نتواند اين مفاهيم را درك كند،در آينده هم قادر نخواهد بود سرعت در موسيقي را درك و اجرا كند. سپس به بچه ها ترانه هاي محلي و ترانه هاي ملل را مي توان آموخت كه به اين ترتيب، كودك با اين ترانه ها هم جغرافياي كشور خود را بخوبي مي آموزد و هم جغرافياي جهان را.
    آموختن داستان هاي شاهنامه به كودكان و چگونگي اجراي درست آنها به كودكان و بويژه كودكان كم سن و سال بايد كار دشواري باشد؛ شما چطور اين كار را انجام مي دهيد؟
    اين را هميشه به ياد داشته باشيد كه تا ايران و ايراني هست، رستم همواره زنده و جاويد خواهد بود و در نتيجه كودكان ايران نيز او را مي شناسند و ريشه در وجود آنها دارد. اگر همين الان ريتم زورخانه را بنوازيم، به هر دختر و پسر كوچك ايراني بگوييم كه مانند پهلوان ها راه برود، بلافاصله بدون اين كه حتي يك بار در عمرش زورخانه ديده باشد، اين كار را بخوبي انجام مي دهد. شما براي هر كودك ايراني، داستان اسفنديار را روايت كنيد، مشتاقانه گوش خواهد داد. حتي كودكان ايراني كه در خارج به دنيا آمده اند و هرگز ايران را نديده اند، از شنيدن داستان ها و انجام بازي هاي ايراني لذت مي برند. چرا كه همه اينها در خاطر جمعي كودكان، زنده است و اين مي تواند براي ما، بهترين كمك باشد كه تا چه اندازه از اين ناخودآگاه جمعي استفاده كنيم. نكته ديگر اين كه نقالي زيباترين تكنيك در آموزش هنر مي تواند باشد؛ چرا كه در آن حركت، نمايش، ادبيات و موسيقي همگي باهم وجود دارد. به باور من، نقالي خود مدرسه اي مدرن است كه مي تواند حتي بخشي از فعاليت فوق برنامه دانش آموزان باشد.
    چرا و با چه هدفي بازي هاي ايراني را روي صحنه مي بريد؟
    نخستين كار من، بازي هاي آوازي است و در اين آثار هدف من نشان دادن بخشي از تكنيك مادرمحوري است كه در واقع طراح اين بازي ها بوده و اين كه اين بازي ها چقدر ويژگي آموزشي گسترده اي دارند و به آموزش كودكان كمك مي كنند. بازي هايي همچون عمو زنجيرباف و گرگم و گله مي برم همگي بيانگر فرهنگ و تاريخ گذشته ما هستند. در بازي هاي آوازي مي بينيم كه در طراحي آنها، چقدر خوب به كودك اجتماعي شدن، پيروي از قوانين، ايفاي نقش هاي گوناگون و نظم را مي آموزد و در آن ريتم، ادبيات و موسيقي وجود دارد.
    
    گويش ها؛ ثروت نهفته ايران زمين
    ايران كشوري با تنوع فرهنگي غني بوده و براي من بسيار مهم است كه بچه ها از تنوع فرهنگي لذت ببرند؛ در بسياري از كشورها هم كه اين تنوع را ندارند، فرهنگ هاي ديگر را به كودكانشان مي آموزند. خوشبختانه ما در كشورمان اين تنوع فرهنگ را داريم و بسيار لازم است كه كودكان ايراني با آن آشنا شده و با نگاه حقارت آميز به آن نگاه نكنند. متاسفانه در تعليم و تربيت ظاهري كه از غرب گرفته ايم، برخي از اقوام را به خاطر داشتن گويش خاص تحقير مي كنيم. اين كار بسيار نادرست و خلاف آن، وحدتي است كه همه اين اقوام در طول تاريخ با هم داشته اند و بسيار صلح آميز در كنار هم زيسته اند. به باور من، داشتن گويش هاي گوناگون در يك كشور، ثروتي نهفته است و بسيار اهميت دارد كه اين ثروت و غناي فرهنگي را به كودكانمان انتقال دهيم. بچه ها بايد از همان كودكي بياموزند كه در هر فرهنگ و زباني ويژگي هايي وجود دارد كه همگي به يك اندازه داراي ارزش هستند.
    


 روزنامه جام جم، شماره 2456 به تاريخ 30/9/87، صفحه 8 (موسيقي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 177 بار
    



آثار ديگري از "آمن خادمي"

  جهان با شيب تند به سمت گرداب مدرنيته مي رود / گفت وگو با وحيد زردي، آهنگ ساز
آمن خادمي، شرق 30/11/95
مشاهده متن    
  بدون تفكر، هيچ هنرمندي ماندگار نمي شود
آمن خادمي، ايران 24/3/95
مشاهده متن    
  نسل سردرگم / گفت وگو با پدرام بلورچي، آهنگ ساز
آمن خادمي، شرق 14/1/95
مشاهده متن    
  آسيب شناسي آواز در گفت وگو با غلامرضا رضايي: رديف ها آيه مطلق نيستند
آمن خادمي، شرق 25/9/94
مشاهده متن    
  نگار دستمال چي، آهنگساز آلبوم «زير باران»: موسيقي را مردم حفظ كردند
آمن خادمي، شرق 2/7/93
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه توسعه كارآفريني
متن مطالب شماره 3 (پياپي 41)، پاييز 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است