|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران87/11/17: از سلماني دوره گرد تا آرايش با لپ تاپ
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 7000
يك شنبه 28 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 4140 17/11/87 > صفحه 9 (گزارش) > متن
 
      


از سلماني دوره گرد تا آرايش با لپ تاپ


نويسنده: روح الله مهر پارسا


    در گذشته هاي دور در زير بازارچه هاي محلات در كنار سقاخانه و زورخانه نمادهاي آن روزگار و نيز دكان هاي بقالي، قصابي، قهوه خانه، نانوايي، طباخي (كله پزي) و سلماني جاي ويژه اي داشت.
    سلماني همانند ديگر دكان ها از طاق تيري يا آجري ضربي و ديوارهاي گچي و كفي آجرفرش بود با در چوبي شيشه خور با شيشه هاي كوچك چهارگوش يك وجب در يك وجب جهت حفاظ كه با دري تخته اي مسدود مي شد. سلماني جداي از اصلاح سر و صورت مي بايست از ديگر امور نظير جراحي، زخم بندي، دندان كشي و حجامت هم سررشته داشت.
    
    از نگاه محقق
    پژوهشگر تهران قديم استاد جعفر شهري مي نويسد: «كار جراحي و حجامت و دندان كشي و رگ زدن و امثال آن از آن جهت به سلماني رسيده بود كه چشمش با خون كه از بريدن سر و روي مردم به وجود مي آمد آشنا ، ترسش ريخته شده بود و اگر كار سلماني رواج و فايده نداشت شغل دومشان سودبخش مي آمد كه همه روزه براي كشيدن دندان و يا زخم و حجامتي مراجعه مي گرديد.
    دندان كشي، از آنجا كه نه داروي كرخ كننده و نه آمپول ضد درد وجود داشت كار سختي بود. تنها نيروي دست سلماني و سخنان ريشخند كننده وي بود كه تا چه حد بتواند صاحب درد را اغفال نموده كار خود را انجام دهد و استقامت مريض كه تا چه اندازه بتواند در زير دست او تحمل به خرج بدهد.
    بعضي معالجات و درمان ها هم مانند بريدگي هاي با چاقو و جراحت هاي در اثر زمين خوردن و عقرب و مار گزيدگي اجرت نداشت و از وظايف سلماني بود كه هم محلي هاي خود را كمك بكند.
    از مواقع رواج كار سلماني ها يكي هم پائيز و بهار بود كه وقت حجامت و رگ زدن مردم مي رسيد. از معتقدات طبي شان جهت سلامت تن خون گرفتن بود بر اين نظر كه سالي دو تا يك بار بايد خون مانده كثيف را از بدن خارج نموده بگذارند تا خون تازه جانشين بشود، يكي اوايل بهار و دوم در اوايل پائيز يعني در اعتدال هوا در ممنوعيت جز اين دو وقت كه در تابستان جهت گرمي هوا خون و چربي مخلوط و در زمستان انجماد يافته لخته شده بود، براي خون گرفتن اول دكان هاي سلماني بود با پستويي كه براي اين كار داشتند.» وي مي نويسد: «از ديگر كارهاي مربوط به سلماني گري، گرتراشي (تراشيدن سر كچل زخم دار جهت معالجه) بود كه اكثرشان را هم كودكان تشكيل مي دادند براي ماليدن دوا كه قبلاً بايد تراشيده شده مي آوردند. كاري كه سلماني به دشواري قبول مي نمود، مگر مشتري اي باشد كه خود و پدر و برادر و يا يكي از كسانش به آن دكان مشتري بوده نتواند از قبول آن خودداري بكند.»
    
    سلماني هاي دوره گرد
    در كنار سلماني هاي ثابت دسته ديگري هم به صورت سيار كيف به دست به اين كار اشتغال داشتند. اين دسته هم دو قشر بودند؛ گروهي مشتريان خاص خود را داشتند كه در روزهاي معلوم به سراغشان رفته و در محل كار يا منزلشان به اصلاح مي پرداختند.
    دسته ديگر هم به صورت ثابت در مراكزي پاتوق داشتند مانند ميدان توپخانه، سبزه ميدان، ميدان امين السلطان، ميدان كاه فروش ها، ميدان مال فروش ها، چهارراه سرچشمه، چهارراه سرقبرآقا (مولوي) و بعد از آن تعدادي هم در قهوه خانه ها و راهروي امامزاده ها و جلوخوان و راهروي مساجد بزرگ مستقر بودند.
    اين عده از ديگر كيف به دست هاي سلماني وضع بهتري داشتند زيرا جايشان معلوم و مشخص بود و علاوه بر مشتريان خود، افراد متفرقه ديگري هم به سراغشان مي آمدند. شايان ذكر است يكي از محاسن شغل سلماني اين بود كه كم فروشي وگرانفروشي، گندم نمايي و جوفروشي بعضي از كسبه در آن نمي توانست نقش داشته باشد؛ بدين معني كه بد اصلاح كردن خود باعث پراكندگي مشتري مي گرديد لذا سلماني حتي الامكان سعي داشت مراجعين خود را راضي نگاه دارد؛ چه از نظر كار چه از نظر قيمت.
    
    سلماني هاي جديد
    از دهه ۲۰ بتدريج واژه سلماني به آرايشگاه و استاد سلماني به آرايشگر تبديل شد با مغازه هايي تميز و مجهز با كاركنان جوان و نظيف و تزئيناتي گسترده و ميز و صندلي هايي از چوب گردو همراه آئينه هاي قاب چوبي همرنگ ميز با عكس، تابلو، ساعت ديواري، چراغ زنبوري و براي تابستان ها پرده دانه تسبيحي براي جلوي در ورودي و ابزار و ادوات جديد.
    استاد جعفر شهري در مورد دگرگوني در وضع سلماني ها مي نويسد: «در دگرگوني ها كارگران سلماني نيز از حيث لباس پاكيزه و مرتب شده، پيراهن ها تميز و روپوش سفيد به تنشان رفت و حركات و رفتار و گفتارشان نيز مؤدب و مرتب تر گرديد، به اضافه پاكيزه داشتن دست و دندان و كوتاه و نرم داشتن ناخن ها و اتوي لباس و واكس كفش و اين كه در شروع به هر اصلاح دست هاي خود را شسته، صابوني نموده، الكل بزنند و لوازم كارشان از تيغ و ماشين و قيچي جلوي شعله چراغ الكلي گرفته شده و ضدعفوني گردد.»
    
    آخرين تحولات
    آرايشگاه هاي مدرن امروزي مجهز به لپ تاپ جهت انتخاب مدل هاي مجاز مو شده اند و انواع مدل هاي جديد موي مردانه نيز در CD و بورداهاي ويژه نيز عرضه مي گردد. در حال حاضر بعضي از مشتريان جهت رعايت دقيق بهداشت كيف شخصي آرايش دارند كه شامل كليه وسايل است و در مواقع مراجعه به آرايشگاه، آرايشگر موظف است از وسايل خصوصي مشتري براي آرايش استفاده كند.
    براي ضدعفوني وسايل آرايشگاه چراغ الكلي منسوخ شده و دستگاه استريل برقي اين كار را انجام مي دهد. ماشين لباسشويي جهت شست وشوي پيش بند و روپوش هاي آرايشگران و حوله هاي سرشويي و دستگاه پرس براي بسته بندي حوله ها مورد استفاده قرار مي گيرد. صندلي هاي امروزي آرايشگاه هاي مدرن همانند صندلي دندانپزشكان الكتريكي است و تنظيم آن جهت نشستن به وسيله دكمه اي مخصوص انجام مي گيرد.
    
    سلماني و چاي دارچين
    سلماني هاي پاتوقي كه در توپخانه، سبزه ميدان، سرچشمه و سرقبر آقا مستقر بودند براي جلب بيشتر مشتري؛ چاي دارچين خبر مي كردند. دارچين جوشانده يا دم كرده همراه چاي بود كه در سماور حلبي دسته دار حمل ونقل مي شد.
    مشتريان اين گونه سلماني ها معمولاً اصلاحشان ارزان همراه يك چاي دارچين مجاني تمام مي شد. البته در مواقعي كه مشتري اصلاح سر و صورت و سبيل او نا زيبا از آب درمي آمد؛ با عبارت اصلاح چاي دارچيني به او تفهيم مي نمودند كه بداصلاح شده اي.
    در سلماني پاتوقي كه اكثر مشتريان را پيرمردها و كساني كه اهل ريش تراشيدن از ته نبودند تشكيل مي دادند و اصلاح آنان شامل تراشيدن سر و آراستن ريش بود. اول ريش «دور گيوه اي» يعني ريشي كه بالاو پائين آن را از گونه ها تا مقابل لب بالاو از زير گلو تا نزديك گوش و چانه تراشيده رويش را با قيچي و شانه تا يك بند انگشت كوتاه مي كردند.
    دوم «ريش محرابي» ريشي كه زيرش را از حلقوم تا نزديك چانه تراشيده مويش را تا يك قبضه (ريشي كه از چانه در مشت جا بگيرد) بلند مي گذاشتند و طرف چانه اش بلندتر از ديگر قسمت ها بود.
    سوم «ريش توپي» ريشي گرد كه زيرش را تراشيده موي همه جاي آن يكسان و يك اندازه اصلاح مي شد.
    چهارم «ريش بلند» كه تا يقه و بعضي تا به نزديك شال كمر مي رسيد.
    پنجم «ريش ماشيني» كه آن را با ماشين نمره ۲ مي زدند تا آن حد كه پوست صورت ديده نشود.
    مدل هاي جديد اصلاح
    به تدريج با تغيير وضع ظاهري مردم از نظر لباس مدل هاي سر و سبيل هم تغيير كرد. خواست ها و فرم هاي تازه به روي كار آمد، اين تحول از دوران احمدشاه شروع و در زمان پهلوي اول به اوج خود رسيد و در دهه ۲۰ تقريباً جا افتاده بود؛ كه اقسام آن به شرح ذيل است:
    اصلاح طبيعي كه با ماشين در پشت سر درست كرده، از كوتاه ترين شروع و به بلندترين قسمت مو مي رسيد. پشت سر و شقيقه ها بين صورت مي بايستي ملايم از كوتاه به بلند برسد. موي بلند كه از جلو به عقب شانه خورده با روغن واداشته مي شد به نام «اصلاح سر بالا».
    بازكردن فرق از طرف چپ و شانه زدن طرفين به روي گوش ها و طرف فرق سر با دستور مشتري؛ كه به اسم «آلامد» معروف بود.
    سر «آلبوروس» با اطراف كوتاه شده و بالايي كوتاه و جلوي تا دو سه انگشت بلند كه به طرف سر كوتاه صاف و يكنواخت مي نمود.
    سر «آلماني» با اطراف كاملاً كوتاه و سفيد كرده كه تا زير لاله هاي گوش با ماشين ته زن زده شده از آن به بعد بتدريج بلند و طبيعي شده جلوي آن مانند سبك آلبوروس كمي كوتاه تر شكل مي گرفت. اصلاح سر پسرها و بچه مدرسه اي ها كه تماماً بايد با ماشين نمره ۲ زده شود.
    
    مدل هاي سبيل
    سبيل معمولي كه پشت لب بالارا به طور متوسط پوشانده نمره ۴ و كوتاهتر زده مي شد.
    سبيل داش مشدي ها و لوطي ها كه بايد كلفت سرتاسري تا چاك دهان بدون آب خوري بود.
    سبيل دراويش كه بايد كلفت سرتاسري شارب دار بوده تمام لب بالاو قسمتي از دهان و در بعضي از موارد تمام چاك دهان را بپوشاند.
    سبيل پر تا چاك دهان براي سالمندان وزين كه از دو طرف به سمت كنار و سرهايشان رو به پائين شانه زده شود.
    سبيل استاليني شبيه سبيل اعياني يا سالمندي با كمي آب خور كه به تدريج در اثر طرد كمونيست مآبي منسوخ گرديد.
    سبيل پهلواني كه آن را هر چه زيادتر كلفت و پر و كشيده ساخته دو طرفش را با پيوند به موهاي گونه (پيوند ريش و سبيل) داده به طرف گوش ها مي بردند.
    پس از شش نوع سبيل فوق به تدريج سبيل هايي مد شد كه از قد و پهنا كوتاه شده، بالاو بغلشان تراشيده، از بالانازك گرديد كه به سبيل «دوكلاسي» معروف بود.
    


 روزنامه ايران، شماره 4140 به تاريخ 17/11/87، صفحه 9 (گزارش)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 1785 بار
    



آثار ديگري از "روح الله مهر پارسا"

  روزگار سپري شده بازار امينالسلطان
روح الله مهر پارسا، ايران 8/3/93
مشاهده متن    
  شمارش معكوس با تبليغ نه تخريب
روح الله مهر پارسا، ايران 16/3/88
مشاهده متن    
  آجرهايي كه تهران راشكل دادند و آلوده كردند
روح الله مهر پارسا، ايران 3/3/88
مشاهده متن    
  لواسان؛ شهر صبح
روح الله مهر پارسا، ايران 3/9/87
مشاهده متن    
  چتري از رنگ و بو / زندگي شهري و بهداشت رواني از دريچه رنگ ها، بوها، صداها و امواج
روح الله مهر پارسا، ايران 12/8/87
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه چاپ و نشر
متن مطالب شماره 168، دي 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است