  
|
انحراف 59 درصدي اعتبارات مسكن در بودجه 88
مركز پژوهش هاي مجلس قوت و ضعف بخش مسكن را بررسي كرد
نويسنده: معصومه ايماني
4 انحراف فاحش در برنامه هاي سال آينده وزارت مسكن بي توجهي به قانون ساماندهي و حمايت از توليد مسكن
دفتر مطالعات زيربنايي مركز پژوهش هاي مجلس در بررسي هاي خود از بودجه سال آينده بخش مسكن، به نحوه اختصاص اعتبارات عمراني در اين بخش با توجه به شرايط بحراني موجود (ركود) ايراد گرفت.
در گزارش مركز پژوهش هاي مجلس كه نسخه اي از آن در اختيار دنياي اقتصاد قرار گرفته تنها نقطه قوت اعتبارات بخش مسكن در بودجه سال آينده، اختصاص 14ميليارد تومان براي حمايت از تامين مسكن محرومين و گروه هاي كم درآمد است كه البته مركز پژوهش ها اختصاص اين مبلغ را با توجه به وسعت زمينه هاي مصرفي آن در كشور، ناچيز توصيف كرده است.از نگاه نهاد مطالعاتي قابل اعتماد در مجلس 4 انحراف فاحش در برنامه هاي مربوط به وزارت مسكن و شهرسازي در سال 88 وجود دارد كه مهم ترين آن اختصاص 59درصد از اعتبارات عمراني بخش مسكن به برنامه هاي غيرمرتبط با اين بخش است، همچنين انحراف ديگر كه قابل تامل است بي توجهي صرف به اعتبارات موردنياز براي اجراي قانون ساماندهي و حمايت از توليد و عرضه مسكن است.مركز پژوهش ها پيشنهاد كرده براي برقراري تعادل بين عرضه و تقاضاي مسكن اعتبار طرح هاي غيرموثر در بخش مسكن نظير احداث بيمارستان و پاداش و ... براي اجراي قانون حمايت از توليد و عرضه مسكن اختصاص يابد.گزارش كامل مركز پژوهش هاي مجلس به اين شرح است: بررسي لايحه بودجه سال 1388 كل كشور بخش مسكن و شهرسازي نشان مي دهد كه برنامه هاي اجرايي وزارت مربوطه در بخش تملك دارايي هاي سرمايه اي، با اعتبار 4.037.349ميليون ريال، نسبت به سال گذشته از رشد 7درصدي برخوردار است. در اين حوزه يك درصد اعتبارات به عناويني اختصاص دارد كه در شرح وظايف و تكاليف قانوني وزارت مذكور قرار دارد و مابقي از جمله وظايف ساير دستگاه ها مانند وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، سازمان بهزيستي، وزارت ارشاد و فرهنگ اسلامي و سازمان تربيت بدني است. اختصاص 59درصد از اعتبار تملك دارايي هاي سرمايه اي بخش مسكن و شهرسازي به امور مرتبط با ساير دستگاه ها با توجه به شرايط بحراني بخش مسكن و شهرسازي، توصيه نمي شود. ضمن آنكه پيشنهاد مي شود چهار طرح احداث بيمارستان كه سال آغاز آن 1388 خواهد بود، با توجه به كسري بودجه، حذف شود.در سنوات اخير و در قوانين متعددي از جمله «قانون ساماندهي و حمايت از توليد و عرضه مسكن – مصوب 1387»، اعتبارات مختلفي از جمله 10.000ميليارد ريال براي اجراي قوانين مذكور در لوايح بودجه كل كشور پيش بيني شده است كه در اين لايحه به آن توجهي نشده است؛ در حالي كه تحقق اهداف پيش بيني شده در قانون مذكور و برقراري تعادل بين عرضه و تقاضاي مسكن از طريق اجراي كامل آن امكان پذير است.در بخش مصارف بر حسب برنامه دستگاه مزبور، اعتبارات مختلفي به «برنامه هاي راهبري» اختصاص يافته است. گفتني است طبق برآوردهاي مربوط به نياز مالي طرح ها، اعتبارات سنواتي براي آن امور تخصيص مي يابد، از اين روي اختصاص اعتبار به «برنامه هاي راهبري» كه غالبا شامل «پاداش»، «افزايش ساختارهاي مديريتي مربوط به آن امور» و ... مي شود، توصيه نمي شود.پيشنهاد مي شود كل اعتبارات مربوط به بخش مسكن و شهرسازي بر حول محور تكاليف قانوني و اساسنامه وزارت مذكور تمركز يابد.
بررسي برنامه هاي وزارت مسكن در لايحه بودجه 88
بودجه وزارت مسكن و شهرسازي در لايحه سال 1388 با 9/4درصد رشد (يعني 690، 187ميليون ريال) نسبت به سال قبل به 4.182.757ميليون ريال رسيده است. گفتني است كه بخش تملك دارايي هاي سرمايه اي با 8/6درصد رشد (يعني 996، 259ميليون ريال) به 4.037.349ميليون ريال مي رسد و بخش هزينه هاي عمومي با 7/20- درصد كاهش (يعني 124/38- ميليون ريال) به 408، 145ميليون ريال رسيده است.بودجه وزارت مسكن و شهرسازي برحسب برنامه در لايحه سال 1388 از نقاط قوت و ضعف قابل توجهي برخوردار است كه در ذيل به آن اشاره مي شود:
نقاط قوت
ايجاد رديف مستقل براي برنامه هاي «سامان دهي نواحي خاص» و «حمايت از تامين مسكن محرومين و گروه هاي كم درآمد» هر كدام به ترتيب با 763، 115 و 254، 24ميليون ريال از جمله رويكردهاي مثبت برنامه هاي بودجه بخش مسكن و شهرسازي است، گرچه مبالغ درنظر گرفته شده با توجه به وسعت زمينه هاي مصرفي آن در كشور، رقم ناچيزي است، اما مستقل شدن برنامه هاي مذكور از ديگر سرفصل ها و برنامه ها، مطلوب ارزيابي مي شود.نكته اي كه حائز اهميت است اين است كه از عبارات مذكور از جمله عبارت «سامان دهي نواحي خاص» چه تعبير و تعريفي شده است. به نظر مي آيد كه يك بخش از اين تعريف بايد شامل «سامان دهي نواحي حاشيه نشين» شهرهاي بزرگ باشد، اما اين رويكرد مثبت داراي يك ضعف پنهان است به طوري كه بررسي عنوان و اهداف كمي رديف شماره (40909245) نشان مي دهد كه اين طرح فقط تحت عنوان «بازسازي مناطق زلزله زده شهرستان بم – تدارك مصالح و تجهيزات و ماشين آلات و مديريت پروژه و كمك فني و بازسازي معابر روستايي» توسط بنياد مسكن انقلاب اسلامي با مبلغ 763 ،115ميليون ريال (در بخش اعتبار طرح هاي تملك دارايي هاي سرمايه اي در سال 1388) اختصاص يافته است كه در سال هاي گذشته (1385 الي 1387) در زيرمجموعه برنامه مسكن قرار گرفته و در سال 1388 با عنوان «سامان دهي نواحي خاص» مطرح شده است و به مناطق حاشيه نشين شهري كه نيازمند توجه هستند، توجه نشده است.
نقاط ضعف
دقت در تنظيم برنامه برحسب شرح وظايف دستگاهي و تكاليف قانوني از جمله ضرورت هاي نيل به اهداف تبيين شده در سياست ها و تكاليف قانوني است. بررسي برنامه هاي مربوط به وزارت مسكن و شهرسازي در سال 1388 نشان مي دهد در اين بخش چهار انحراف فاحش وجود دارد كه عبارتند از:
1 - در قوانين مختلف از جمله «قانون سامان دهي و حمايت از توليد و عرضه مسكن، مصوب 1387» و «قانون تشويق احداث و عرضه واحدهاي مسكوني استيجاري»، مصوب 1377 تكليف شده است تا براي تحقق هر كدام به ترتيب 10.000ميليارد ريال و تخفيف هاي مصوب در بودجه هاي سنواتي اعتبار درنظر گرفته شود، اما تكاليف فوق در لايحه مذكور رعايت نشده است.(جدول )
2 - درج برنامه هايي كه از وظايف اساسنامه اي و تكاليف قانوني وزارت مسكن و شهرسازي فاصله دارد و در وظايف دستگاه هاي متولي خاص خود (از جمله وزارت بهداشت و درمان، شركت سهامي توسعه و نگهداري اماكن ورزشي كشور، سازمان تربيت بدني و ...) قرار دارد. برنامه «احداث، تامين، نگهداري و اداره اماكن و فضاهاي فرهنگي» و همچنين «برنامه فضاهاي ورزشي» و «خدمات بهداشتي و درماني» مقوله هايي هستند كه اختصاص اعتبارات مربوط به تكاليف اصلي وزارت مسكن و شهرسازي به آنها، توصيه نمي شود. (جدول)
3 - برنامه هايي كه جزيي از شرح وظايف وزارت مسكن و شهرسازي است و در سنوات گذشته نيز گاهي به آنها توجه شده است، اما در اين لايحه از برنامه هاي مذكور خبري نيست. «برنامه هاي توسعه بانك هاي اطلاعاتي شهرسازي و معماري و همچنين فن آوري ساختمان و مسكن» از آن جمله اند. اين برنامه ها مي توانند با تامين اطلاعات مورد نياز سياست گذاران و برنامه نويسان، موجبات تصميم گيري هاي بهينه را فراهم كنند.
4 - درج برنامه هاي تكراري كه باعث انحراف هزينه هاي بخشي از وظايف اصلي وزارت مسكن مي شود. براي مثال در جدول يك دو رديف با عنوان:
الف) برنامه كمك به سازمان هاي نظام مهندسي (21.000ميليون ريال)
ب) برنامه راهبري كمك به سازمان هاي نظام مهندسي (9.000ميليون ريال) گنجانده شده است.
اعتبار طرح هاي تملك دارايي هاي سرمايه اي بخش مسكن
اين بخش از لايحه، منشوري از نحوه اختصاص اعتبارات و مصارف دستگاه ها بر حسب برنامه، تحت عنوان تملك دارايي هاي سرمايه اي براي اهداف و موضوعات مختلف اختصاص يافته است. بررسي اعتبار طرح هاي تملك دارايي هاي سرمايه اي كه از طريق وزارت مسكن و شهرسازي اجرا خواهد شد، نشان مي دهد كه وزارت مذكور، اعتبارات اختصاص يافته را در دو حوزه «مرتبط با شرح وظايف» و «خارج از شرح وظايف» خود به عهده دارد.
اعتبار طرح هاي تملك دارايي هاي سرمايه مرتبط با شرح وظايف وزارت مسكن
-ايجاد فضاهاي اداري در استان ها و احداث مجتمع تالار بين المللي ايران با مجموع اعتبار 262.796 ميليون ريال تحت سرفصل اداره امور عمومي- برنامه ساختمان ها و تجهيزات.
-ارائه خدمات مديريت فني و نظارتي و همچنين تامين يارانه سود تسهيلات مسكن با مجموع اعتبار 395.500ميليون ريال تحت سرفصل مسكن و شهرسازي و عمران شهري- برنامه مسكن.
-مطالعه و اجراي مقاوم سازي، با اعتبار 3.170ميليون ريال تحت سرفصل دفاع- برنامه مقاوم سازي ساختمان ها.
-اجراي طرح هاي جامع و تفصيلي، تملك و آزادسازي و ... با مجموع اعتبار 868.906ميليون ريال تحت سرفصل مسكن و شهرسازي و عمران شهري- برنامه سامان دهي كالبدي شهر و روستايي.
-سامان دهي صنعت جوش در ساختمان با اعتبار 1.000ميليون ريال، تحت سرفصل مسكن و شهرسازي و عمران شهري برنامه مقاوم سازي ساختمان ها.
-بازسازي مناطق زلزله زده بم، تدارك مصالح و تجهيزات و ... با اعتبار 115.763ميليون ريال، تحت سرفصل مسكن و شهرسازي و عمران شهري- برنامه سامان دهي نواحي خاص.
به طور كلي اعتباراتي كه در رابطه با تملك دارايي هاي سرمايه اي و مرتبط با شرح وظايف وزارت مسكن و شهرسازي اختصاص يافته است معادل 1.647.135ميليون ريال يا به عبارتي 41درصد اعتبار تملك دارايي هاي سرمايه اي وزارت مذكور مي باشد.
اعتبار طرح هاي تملك دارايي هاي سرمايه اي غيرمرتبط با شرح وظايف
تخصيص اعتبارات غيرمرتبط با شرح وظايف و تكاليف قانوني وزارت مسكن و شهرسازي با مبلغ 2.381.650 ميليون ريال يا به عبارتي 59درصد مجموع اعتبار تملك دارايي هاي سرمايه اي مي باشد كه شامل 4 برنامه به شرح ذيل است:
-برنامه احداث، تامين، نگهداري و اداره اماكن و فضاهاي فرهنگي؛ با عنوان ساختمان مصلي بزرگ امام خميني (ره) و با هدف مراكز مجتمع هاي فرهنگي و هنري كه اعتبار آن از سال 1374 تاكنون ادامه داشته است و در سال 1388، مبلغ 377.204ميليون ريال را به خود اختصاص داده است. اين اعتبار تحت سرفصل فرهنگ، هنر، رسانه هاي جمعي و گردشگري آمده است كه در شرح وظايف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي مي باشد.
-برنامه خدمات درماني و بهداشتي؛ تحت سرفصل بهداشت و سلامت و براي ساخت بيمارستان اعم از درماني و آموزشي كه در مجموعه وظايف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي قرار دارد. اعتبار اين بخش مجموعا معادل 1.871.589ميليون ريال شامل 57طرح احداث بيمارستان در نقاط مختلف كشور به شرح و خصوصيات ذيل است؛
چهار طرح احداث بيمارستان؛ كه قرار است سال 1388، به عنوان سال شروع آن تعيين گردد. با توجه به كسر بودجه در سال 1388 (بر حسب پيش بيني درآمدهاي منوط بر احتمالات)، پيشنهاد مي شود كه از شروع هر گونه طرح جديد در سال 1388 اجتناب شود.
توصيه هاي مركز پژوهش ها
بديهي است كه تمركز بر مسائل، برنامه ها و تكاليفي كه بر محور برقراري تعادل بين عرضه و تقاضاي مسكن مي باشد از عمده وظايفي است كه وزارت مسكن و شهرسازي در صورت پرداختن به مسائل ديگر، نمي تواند پاسخگوي اين نياز اجتماعي باشد.
در قوانين مختلف از جمله «قانون ساماندهي و حمايت از توليد و عرضه مسكن، مصوب 1387» كه به عنوان رويكرد مثبت برنامه مسكن قلمداد شده است، قانون گذار، پيش بيني مبلغ 10.000ميليارد ريال در بودجه هاي سنواتي را به عنوان ضامن اجراي قانون مذكور تكليف كرده است. با توجه به اينكه سال 1388 اولين سال جاري شدن اعتبار پيش بيني شده خواهد بود، متاسفانه هيچ گونه توجهي به آن نشده است. پيشنهاد مي شود اعتبارات طرح هاي جديد احداث بيمارستاني (كه در سال 1388 خواهد بود) به همراه اعتبارات «برنامه هاي راهبري...» كه غالبا صرف پرداخت «پاداش»، «افزايش ساختار و ...» خواهد بود حذف گردد و اعتبار لازم براي اجراي قانون مذكور اختصاص يابد. ضمن آنكه دولت بايد نسبت به اجراي قوانيني از اين دست، التفات بيشتري را مبذول و بودجه هاي لازم را تامين نمايد.
انحراف 59 درصدي اعتبارات مسكن در بودجه 88 / مركز پژوهش هاي مجلس قوت و ضعف بخش مسكن را بررسي كرد معصومه ايماني
□
دفعات مطالعه اين مطلب: 198 بار
|
فهرست نشريات
