|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 در    جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد88/2/7: نرخ بهره طبي;عي; چي;ست؟
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3311
چهارشنبه نهم مهر ماه 1393



خدمات سايت




 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 1782 7/2/88 > صفحه 29 (انديشه اقتصاد) > متن
 
 


نرخ بهره طبي;عي; چي;ست؟
بررسي; مفاهي;م اقتصادي;

نويسنده: نوشي;ن مقدمي;


    «نرخ های بهره در کدام جهت پیش می روند؟» این سوال برای سیاست گذاران پولی و شرکت کنندگان در بازارهای مالی بسیار مهم است. اقتصاددانان فرض می کنند که در بلندمدت نرخ های بهره اسمی به یک مقدار تعادلی یا نرخ بهره واقعی «طبیعی» که تعدیلات لازم برای تورم انتظاری نیز به آن اضافه می شود، میل می کند.
    متاسفانه، نرخ بهره «طبیعی» قابل مشاهده نیست و به همین جهت باید تخمین زده شود. سیاست گذاران پولی مایلند این نرخ را تخمین بزنند زیرا نرخ های بهره واقعی بالاتر یا پایین تر از مقدار طبیعی منجر به رکود یا رونق و رشد اقتصادی می شوند. مشارکت کنندگان بازارهای مالی نیز در پیش بینی نرخ های بهره کوتاه مدت در آینده برای محاسبه ارزش و قیمت بازاری اوراق قرضه خصوصی و دولتی بلندمدت به این تخمین نیاز دارند. این مقاله اقتصادی عواملی را که بر نرخ بهره طبیعی موثر هستند توصیف کرده و روش های مختلفی را که اقتصاددانان برای اندازه گیری آن استفاده می کنند، بررسی می کند.
    
    تعریف نرخ بهره طبیعی
    زمانی که در مورد نرخ بهره طبیعی صحبت می شود، اقتصاددانان عموما روی نرخ های بهره واقعی متمرکز می شوند. آنها معتقدند نوسانات نرخ های واقعی بیشتر از تغییرات نرخ های اسمی روی تصمیم های تجاری که در مورد مخارج سرمایه گذاری گرفته می شود و تصمیم های مصرف کنندگان در مورد خرید کالاهای بادوام مثل یخچال ها و ماشین ها، مسکن جدید و در نتیجه رشد اقتصادی تاثیر می گذارند.
    بیش از صد سال پیش، ویکسل، نرخ طبیعی را اینچنین تعریف کرد:
    «نرخ بهره مشخصی وجود دارد که وقتی روی وام ها وضع می شود اثرش روی قیمت کالاها خنثی است و قیمت ها را بالایا پایین نمی برد.»
    از آن زمان به بعد تعاریف متعددی از نرخ بهره طبیعی در ادبیات اقتصادی وارد شد. در این مقاله، نرخ طبیعی بهره، نرخ واقعی وجوه فدرال رزرو می باشد که با فرض عدم وجود شوک های عرضه و تقاضا به کمک GDP واقعی بالقوه تعیین می شود.
    این تعریف از نرخ طبیعی، چشم انداز بلندمدت دارد و انتظار می رود که در آینده این نرخ در بازار غالب شود و این بدان معنی است که در صورت وجود هر گونه چرخه تجاری «رونق» یا «رکود» که در پایان عمر خود قرار دارد، در پنج تا ده سال آینده شاهد ظهور نرخ بهره طبیعی خواهیم بود؛ به طور مثال، اقتصاد آمریکا هنوز در مرحله بهبود رکودی است که در سال 2001 آغاز شد، بنابراین نرخ طبیعی به نرخ طبیعی وجوهی اشاره دارد که انتظار نمی رود در یکی دو سال آینده شاهد آنها باشیم بلکه این نرخ، زمانی برقرار می شود که بهبود کامل حاصل شده باشد و اقتصاد با نرخ رشد بالقوه خود پیشرفت کند.
    شکل 1 نشان می دهد که چه عواملی نرخ بهره طبیعی را تعیین می کنند. خطی که شیب رو به پایین دارد منحنی IS است (پس انداز= سرمایه گذاری) که رابطه منفی مخارج و نرخ بهره واقعی را نشان می دهد. خط عمودی سطح GDP بالقوه را نشان می دهد، در این نمودار این طور فرض می شود که این مقدار ارتباطی با نرخ بهره طبیعی ندارد. (در عمل GDP بالقوه نیز تابعی از نرخ واقعی است؛ اما این تعریف اثری بر هدف اصلی ما ندارد.) در تقاطع منحنی IS و خط GDP بالقوه، که GDP واقعی با GDP بالقوه برابر می شود، نرخ بهره واقعی همان نرخ بهره طبیعی است.
    نرخ بهره طبیعی می تواند تغییر کند؛ زیرا تغییرات طولانی عرضه و تقاضای جمعی می تواند منحنی ها را جا به جا کند. لوباخ (2003) در یک مقاله به این مساله می پردازد که افزایش کسری بودجه دولت در پروژه های بلندمدت با افزایش نرخ های بهره واقعی بلندمدت در ارتباط است. در شکل 1 چنین افزایشی با حرکت به سمت بالای منحنی IS نشان داده می شود که در نتیجه نرخ طبیعی افزایش می یابد. به علاوه تئوری دلالت بر این موضوع دارد که وقتی نرخ رشد روند GDP بالقوه بالامی رود، نرخ بهره طبیعی نیز بیشتر می شود.
    
    اندازه گیری نرخ بهره طبیعی
    اگر چه تعریف نرخ بهره طبیعی نسبتا آسان است، اما اندازه گیری آن مشکل می نماید. اگر نرخ بهره طبیعی در طول زمان ثابت بود می توانستیم به سادگی با میانگین گرفتن از مقدار نرخ واقعی وجوه در طول یک مدت طولانی آن را تخمین بزنیم. به طور مثال اگر تاریخ راهنمای خوبی بود، وقتی نرخ واقعی وجود فدرال رزرو طی چهل سال گذشته 3 درصد بوده است، آنگاه می شد انتظار داشت که طی 5 تا 10 سال آینده نرخ بهره واقعی به 3 درصد باز گردد.
    اما پیش بینی نرخ بهره طبیعی با استفاده از میانگین بلندمدت مانند استفاده از میانگین گل ها كه یک بازیکن فوتبال در طول دوران بازی خود زده، برای پیش بینی توپ زدن او در فصل بعدی است. استفاده از این میانگین زمانی می توانست منطقی باشد که احتمال رسیدن به یک نتیجه مشخص در انجام یک کار چندان تغییر نکند. در حقیقت عواملی همچون تجربه، سن و کیفیت بازی رقبا که هر سال تغییر می کنند بر عملکرد بازیکن بیسبال اثر می گذارند. به طور مثال میانگین ضربات Barry Bond طی سه فصل گذشته از میانگین عملکرد کلی او به مقدار زیادی بالاتر بود. این موضوع بر تغییرات مهم عوامل موثر بر ضربات Barry دلالت دارد. اگر بر ضربات او در مسابقات پرامتیاز نگاهی بیندازیم متوجه جهش بزرگتری در عملکرد او می شویم. طی سه سال گذشته ضربات او در نرخی بیشتر از 50 درصد بالاتر از عملکرد کلی او بوده است. در واقع عملکرد او در فصل 2003 بسیار نزدیک به رکوردش طی سه فصل گذشته بود و کمتر به پیش بینی حاصل از آمار عملکرد کلی گرایش داشت. میانگین های بلندمدت ممکن است ابزارهای پیش بینی گمراه کننده ای باشند.
    منطق تغییر زمان برای نرخ بهره طبیعی نیز کاربرد دارد.عواملی که در عرضه و تقاضا اثر می گذارند در طول زمان تغییر می کند و نرخ طبیعی را نیز تا حدودی تغییر می دهند. اگر این تغییرات به اندازه کافی بزرگ باشند، میانگین بلندمدت ابزار پیش بینی ضعیفی برای پیش بینی نرخ طبیعی خواهد بود.
    یک روش تخمین که تغییرات ساختاری موثر بر نرخ بهره طبیعی را در نظر می گیرد، محاسبه میانگین های مقدار نرخ واقعی وجوه در گذشته است، به طوری که داده های قدیمی تر وزن کمتری می گیرند. شکل 2 این نوع محاسبه را با در نظر گرفتن 5 سال گذشته نشان می دهد. روش های آماری پیچیده تر دیگری نیز با استفاده از میانگین های وزنی داده های گذشته نرخ طبیعی را تعیین می کند و نمودار های آنها مشابه شکل 2 است.
    اگر چه زمانی که تورم و رشد تولید نسبتا پایدار هستند روش های میانگین گیری از عهده تخمین نرخ طبیعی بهره بر می آیند اما در دوره های زمانی که افزایش ها یا کاهش های شدید تورم نرخ بهره واقعی را برای چندین سال از نرخ طبیعی دور می کند، نمی توانند به خوبی تخمین بزنند. به طور مثال در اواخر دهه 1960 و قسمت عمده ای از دهه 1970، تورم با شیب مثبت در حال افزایش بوده که دلالت بر این دارد که نرخ واقعی وجوه به طور متوسط از نرخ طبیعی پایین تر است. روش میانگین گیری، این نکته را نشان نمی دهد و روند این نرخ بهره های پایین را به نرخ طبیعی پایین نسبت می دهد.
    
    تخمین نرخ بهره طبیعی توسط یک مدل اقتصادی
    از آنجا که روش میانگین گیری وقتی نرخ های بهره برای دوره های طولانی مدت از نرخ طبیعی فاصله می گیرند، قادر به تخمین دقیق نیستند، اقتصاددانان از متغیر های دیگری برای برآورد نرخ طبیعی استفاده می کنند. به طور مثال
    (Bomfim 1977) موقعیت و شیب منحنی IS و تولید بالقوه را که در شکل 1 نشان داده شده اند با استفاده از مدل با مقیاس بزرگ اقتصاد آمریکا تخمین زد و تخمین نرخ بهره را از آن استخراج کرد. با مراجعه به مثال بیسبال این روش ها سعی در تخمین برخی جنبه های توانایی بازیکن دارد و اثرات خصوصیات قابل مشاهده مرتبط مثل سن و کیفیت بازی رقبا را در نظر می گیرند.
    (Laubach و Williams 2003) از یک مدل ساده اقتصاد کلان استفاده می کنند تا نرخ طبیعی را از تغییرات GDP استنتاج کنند (سایر متغیر ها مانند نرخ وجوه فدرال رزرو واقعی را نیز تحت کنترل قرار می دهند). در مدل آنها اگر نرخ واقعی وجوه بالاتر از نرخ طبیعی باشد، سیاست پولی انقباضی اعمال می شود که در نتیجه GDP کاهش می یابد و اگر پایین تر باشد، سیاست پولی انبساطی استفاده می شود و GDP افزایش پیدا می کند. یک جزء مهم این فرآیند تکنیکی آماری است که به فیلتر kalman معروف است. اصل اولیه در این روش این است که شما تخمین نرخ طبیعی را بر اساس پیش بینی GDP و اختلاف آن از GDP واقعی تنظیم می کنید. اگر پیش بینی GDP درست باشد. تخمین نرخ طبیعی نیازی به تغییر ندارد. چنانچه GDP واقعی شده بیشتر از مقدار پیش بینی شده باشد، می توان فهمید که سیاست پولی احتمالابیشتر از آنچه شما تصور کرده بودید انبساطی بوده است و تفاوت بین نرخ واقعی وجوه و نرخ طبیعی موردنظر بیشتر از تصور ما منفی بوده است. تخمین نرخ طبیعی به تناسب خطای پیش بینی GDP بالامی رود. اگر GDP کمتر از مقدار پیش بینی شده باشد، برآورد نرخ طبیعی کاهش می یابد. این فرآیند طوری طراحی شده که امکان تغییر در نرخ طبیعی را فراهم می آورد و همچنین می تواند در مقابل نوسانات کوتاه مدت GDP واکنش نشان دهد.
    تخمین نهایی نرخ طبیعی بهره که Laubach و Williams در میانه 2002 به آن دست یافتند 3 درصد بود که با میانگین تاریخی نرخ واقعی وجوه (شکل 2) تفاوت چندانی نداشت. اما در دوره های دیگر تخمین ها از يك درصد در اوایل دهه 1990 تا 5 درصد در اواخر دهه 1960 متغیر بودند. با مفروض دانستن نرخ های بهره واقعی تاریخی و برآوردهای متداول نرخ بهره طبیعی، بالابودن نرخ های بهره در اوایل دهه 1960، انعکاس این حقیقت است که رشد تولید سریع تر از آنچه پیش بینی می شده، پیشرفت می کرده است. برآوردهای نرخ طبیعی در اوایل دهه 1990 به دلیل بهبود بسیار کند رکود سال های 1991 -1990 سقوط کردند. این نتایج نشان می دهند که روش تخمین نرخ طبیعی که از فیلتر kalman استفاده می کند، به درستی تشخیص داد که رشد فزاینده تولید و فشارهای تورمی اواخر دهه 1960 و 1970 ناشی از پایین تر بودن نرخ های واقعی از نرخ بهره طبیعی بوده است. همچنین می توان تشخیص داد که با توجه به افزایش نرخ بهره طبیعی در اوایل دهه 1980، کاهش تولید نه تنها به دلیل سیاست ها نبوده بلکه به دلیل بالابودن نرخ های واقعی از نرخ طبیعی، فعاليت های اقتصادی کند شده اند. در واقع دلالت های این روش در مورد نرخ های بهره واقعی چندان بلندمدت نیستند.
    نتیجه گیری
    اقتصاددانان در زمینه برآورد نرخ بهره طبیعی در سال های اخیر پیشرفت هایی کرده اند، اما هنوز به نتیجه دقیقی نرسیده اند. به طور مثال اگرچه فیلتر kalman توانسته در این زمینه قابلیت های خود را به اثبات برساند، اما باید در نظر داشته باشیم که از نظر آماری تخمین های حاصله دقیق نیستند. به علاوه، همان طور که orphanides و Williams اشاره کردند، این تخمین ها به شدت به روش آماری که انتخاب می کنیم وابسته هستند که در نتیجه اندازه گیری دقیق نرخ طبیعی بهره پیچیده تر می شود.
    
    نرخ بهره طبیعی چیست؟ / بررسی مفاهیم اقتصادی نوشین مقدمی
    


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 1782 به تاريخ 7/2/88، صفحه 29 (انديشه اقتصاد)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 597 بار



آثار ديگري از "نوشي;ن مقدمي;"

  فقر و حقوق بشر / آيا فقر به عنوان ي;کي; از نقض کننده هاي; حقوق بشر به شمار مي رود؟
نوشي;ن مقدمي;، دنياي اقتصاد 24/4/88
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

تبليغات

ترجمه

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
وطن امروز
 پيشخوان
فصلنامه طب در ورزش
متن مطالب شماره 13، تابستان 1393را در magiran بخوانيد.

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1393-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.
 

 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655

فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!

توصيه می کنيم هنگام استفاده از اين سايت یه ويژه در هنگام جستجو از مرورگر IE استفاده کنيد.
 

تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است