|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد88/2/20: شركت هاي خصوصي دنبال فرهنگ نمي آيند
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4549
دو شنبه 29 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 1793 20/2/88 > صفحه 30 (نگاه سوم) > متن
 
 


شركت هاي خصوصي دنبال فرهنگ نمي آيند
گفت و گو با علي دهباشي مديرمسوول و سردبير مجله «بخارا»

نويسنده: ياسين نمكچيان - بهروز صمدبيگي

عكس: حميد جاني‌پور

    «هميشه از زندگي يکنواخت و عادي گريزان بودم و بعد از افسردگي مي ترسيدم. شايد از هيچ چيزي به اندازه افسردگي وحشت نداشته باشم. براي همين هميشه خود را درگير کار مي کنم. تصور آينده در بخشي از زندگي برايم هولناک است. تصور آينده اي که شما را دلگرم کند، وجود ندارد. به نوعي در خلارها شدن پيش مي آيد و انواع گرفتاري ها و حوادث پيش بيني نشده که هر کدامش براي از پا انداختن آدم کافي است.»
    «من اين شانس را داشتم که از نوجواني، يعني از همان زماني که در چاپخانه مسعود سعد کار مي کردم با نويسندگان بزرگي مثل انجوي شيرازي، بهرام صادقي، اسلام کاظميه، غلامحسين ساعدي و.... رفت و آمد داشته باشم و در سال هاي بعد چه با مکاتبه يا ديدار با جمالزاده، صادق چوبک، بزرگ علوي، دکتر زرين کوب، دکتر غلامحسين يوسفي و تقي مدرسي آشنا شدم و همين آشنايي ها نقش بسيار مهمي در زندگي ام داشت.
    اين عشق به خواندن و دانستن برمي گردد به دورترها. يادم است که ششم ابتدايي بودم و آن زمان ها مجله «کيهان بچه ها» را مي خواندم، شايد بهتر باشد بگويم مي بلعيدم. صبح روز انتشار که بيشتر شنبه ها بود دو ساعت زودتر کنار دکه مي نشستم تا مجله برسد و در سال هاي بعد همين حرص و شوق پاي دکه در مورد مجلاتي همچون: «سخن»، «يغما»، «نگين»، «رودکي»، «فردوسي» و... پيش آمد. آنقدر پول توجيبي نداشتم که همه اين مجلات را تهيه کنم. بنابراين با صاحب دکه قرار گذاشته بودم و مجله را با پرداخت مبلغي کم کرايه مي کردم.»
    «10 سالي بود که با جمالزاده نامه نگاري داشتم. يادم مي آيد دوران جنگ بود که يک روز کاغذي از جمالزاده دريافت کردم که از من خواسته بود براي ديدارش به ژنو بروم. نوشته بود آفتاب لب بام هستم و بيا که تو را ببينم. برايش نوشتم که مملکت گرفتار جنگ است و امکان سفر بسيار دشوار. نوشت که عکسي از خودم برايش بفرستم. اين کار را کردم. پاسخ داد که من عکس خودت را خواستم و تو عکس فرزندت را فرستاده اي! تصور مي کرد بايد حداقل 70 سالي داشته باشم. اين را در نخستين ديدارمان در ژنو تکرار کرد!»
    «من هيچ وقت به ياد ندارم وقت آزاد به آن مفهوم که – نمي دانم چه کنم؟ - داشته باشم. هميشه کارهايي در دست داشتم که بايد انجام مي دادم. زندگي شخصي من هم به نوعي با زندگي کاري ام در هم تنيده شده و قابل تفکيک نيست و اين همه در طول ساليان سال شکل گرفته و زندگي خاصي را به وجود آورده که لطف و حسن خودش را دارد و گرفتاري هايش هم البته هست. ولي در مجموع از کارکردن لذت مي برم.»
    «صبح به صبح که صندوق پستي ام را باز مي کنم تعداد زيادي نامه رسيده است که اکثر آنها شعر است و مثلانوشته اند مدير سربلند و سرفراز مجله بخارا 10 قطعه از سروده هايم را همراه عکس فرستادم که چاپ کنيد. پس از مدتي نامه دوم مي آيد که ما ز ياران چشم ياري داشتيم/ خود غلط بود آنچه مي پنداشتيم
    اميدوارم در شماره آينده از آن سروده هاي اصيل بنده که انسان معاصر و بحران روحي اش را به تصوير مي کشد چاپ کنيد. بعد نامه سوم که مي آيد از ابتدايش فحش نوشته شده است. اگر تمام مجله بخارا را شعر چاپ کنيم باز هم عده اي بي نصيب مي مانند که همين عده که شعر يا مقاله شان چاپ نمي شود براي دشمني کافي اند. يک گروه از دشمنان بالقوه آنهايي هستند که شعر يا داستانش را چاپ نمي کنيم.»
    در انتهاي كوچه اي نرسيده به ميدان فردوسي ساختماني قديمي وجود دارد كه همواره در طول سال هاي گذشته پاتوق بسياري از چهره هاي فرهنگي اين سرزمين بوده است. ساختماني كه ديوارهايش با دست نوشته جمالزاده و خودنويس هدايت و خيلي چيزهاي ديگر، نگاه ميهمانان را ميخكوب مي كند و آن ها را به دوردست ها مي برد. اما همه روياها به پايان رسيده است. بعد از توقف برگزاري شب هاي «بخارا» اين بار نوبت دفتر مجله است كه تا چند روز ديگر تخليه مي شود. به همين راحتي يكي از مهم ترين پاتوق هاي انديشه ساز، تهي از ساكنانش خواهد شد. هرچند علي دهباشي ثابت كرده كه در سخت ترين شرايط هم مي تواند كارهايي به يادماندني انجام بدهد. آنچه مي خوانيد گفت و گوي دنياي اقتصاد با مديرمسوول و سردبير مجله «بخارا» است كه به بهانه تعطيلي دفتر مجله و توقف برگزاري شب هاي بخارا انجام شده است.
    
    برگزاري شب هاي بخارا يكي از مهم ترين فعاليت هاي سال هاي اخير شما است. چطور شد كه تصميم گرفتيد براي چهره هاي برجسته فرهنگي چنين برنامه هايي را تدارك ببيند؟
    من هميشه به گردهمايي ها و ديدارها علاقه زيادي داشتم كه اين علاقه به سال 1356 و شب هاي شعر انستيتو گوته برمي گردد. آن موقع 17-16 ساله بودم كه مسووليت نقد و بررسي آن شب ها را بر عهده من گذاشتند. سال ها بعد سه شنبه ها همراه عده اي از دوستان در زيرزمين كتاب فروشي بوك شاپ دور هم جمع مي شديم.
    بعدها جريان هاي ادبي راه افتاد و ما در كنار گروه سه شنبه شب ها كه محمد مختاري، جواد مجابي، كاظم سادات اشكوري، عمران صلاحي، فرامرز سليماني و عظيم خليلي اعضاي آن بودند گروه چهارشنبه شب ها را تشكيل داديم كه در آن رضا براهني، نصرت كريمي، بهروز دولت آبادي، اميرحسين آريان پور شاعران و نويسندگان جوان تري مثل دكتر احمد محيط حضور داشتند.
    در سال هاي 60 هم كه عموما كسي از كسي خبر نداشت ديدارهايي را شكل داديم كه دسته جمعي به ديدن چهره هاي فرهنگي مي رفتيم. سيروس طاهباز، داريوش نخعي، رضا براهني، ساناز صحتي، احمد وثوق احمدي، جواد مجابي، آيدين آغداشلو، عباس عارف و محمدرضا آتشي در آن ديدارها شركت مي كردند. در طول اين سال ها چنين برنامه هايي همواره وجود داشت تا اينكه شب هاي بخارا با برپايي شب «رابيندرانات تاگور» آغاز شد و با شب محمدعلي كشاورز پايان يافت. ما 67شب را با موضوعات مختلف براي چهره هاي برجسته هر رشته اي برگزار كرديم. همچنين جلسات كافه تيتر را هم داشتم كه ناگهان شب هاي بخارا را متوقف كردند و ديگر اجازه كار كردن ندادند.
    بعد از شب هاي بخارا جلسات ديگري را هم راه انداختيد؟
    بله. عصرهاي پنج شنبه را با امكاناتي محدود در دفتر مجله برگزار كرديم كه تاكنون 17 عصر با حضور دكتر ناصر كاتوزيان، سيمين بهبهاني، گلي ترقي، علي محمد افغاني، دكتر حسن عشايري، ژاله آموزگار، جمشيد ارجمند و ... برپا كرديم كه تا يكي دو عصر ديگر تمام فعاليت هاي ما در اين زمينه به پايان مي رسد. چون نه ديگر كافه اي مانده و نه بخارا دفتري دارد كه بتوانيم كار كنيم. در روزگاري كه اين دفتر به پاتوق ادبي علاقه مندان تبديل شده بود مجبوريم تخليه اش كنيم.
    يعني بعد از تعطيلي دفتر بخارا فعاليتي در اين زمينه نخواهيد داشت؟
    نشست ها متوقف مي شود. البته با بعضي از همكارانم صحبت كرديم تا طول روزهاي هفته را براي ديدار و انجام كارهايمان در كتابفروشي هايشان بگذرانيم كه در شماره آينده مكان و ساعت هايشان را منتشر مي كنيم. يعني درست همان كاري كه در دوران 7ساله انتشار مجله كلك مي كرديم.
    مجلاتي كه شما سردبيري آنها را بر عهده داشتيد هميشه از حال و هواي خاصي برخوردار بوده اند. در اين ميان «كلك» و «بخارا» به هويت مطلوبي رسيده اند. در شرايطي كه نشريات ادبي معمولابا شكست و عدم استقبال مخاطبان روبه رو مي شوند چطور توانستيد مجله را سرپا نگه داريد؟
    مهم ترين ويژگي «كلك» و «بخارا» اين بود كه مصاحبه هاي اورژينال داشت.
    خيلي ها در طول عمرشان تنها با همين دو مجله مصاحبه كرده اند. مثلامن در شرايطي سراغ دكتر حسن لطفي رفتم كه هفتاد ساله بود و با هيچ مجله اي مصاحبه نكرده بود.
    حتي عكسي هم از او در نشريات چاپ نشده بود، رفت و آمد من با او ادامه داشت تا در 75سالگي اش موفق شدم لطفي را براي مصاحبه با «كلك» راضي كنم. همين طور اسماعيل فصيح، جلال خالقي مطلق، بيژن جلالي، تقي مدرسي و خيلي هاي ديگر را.
    اعتماد بسياري از چهره هاي برجسته مثل شفيعي كدكني و ژاله آموزگار به «بخارا» جالب است. آنها در هيچ شرايطي حاضر به همكاري با نشريات نيستند، اما شفيعي كدكني، 50 شعر منتشر نشده اش را در همين مجله چاپ مي كند و ژاله آموزگار هم در بيشتر شماره ها حضور دارد. دليل اين اتفاق چيست؟
    اعتماد شفيعي كدكني، فولادوند، آموزگار، خالقي مطلق و ... در چند نكته خلاصه مي شود. نكته اول اينكه ما هميشه حرمت ها را حفظ كرده ايم و سعي مي كنيم تا جاي ممكن از چاپ مطالب ضعيف جلوگيري كنيم، دوم اينكه استقلال مجله را رعايت كرده ايم و نكته سوم به سابقه و مناسبات من با نسل گذشته مربوط مي شود كه از قديم وجود داشته است. هميشه مجله را فارغ از ايدئولوژي هاي رايج به دست مخاطب مي رسانيم. تمام گرايش هاي ادبي در «بخارا» حضور دارند و سعي كرده ايم آنچه به مفهوم ادبيات در زبان فارسي وجود دارد، كار كنيم. كاري كه ما براي شب داستان نويسان نسل جديد كرديم شايد هيچ نشريه آوانگاردي انجام ندهد.
    چرا با همه تلاش هايي كه در زمينه غناي فرهنگ اين سرزمين انجام مي دهيد، اما نه تنها حمايتي صورت نمي گيرد بلكه سنگ اندازي هم مي شود؟
    مفهوم كار جمعي هيچ وقت در اين سرزمين پا نگرفت. اينجا سرزميني است كه كارهاي بزرگ، انفرادي انجام مي شود. «سخن»، «يغما»، «نگين»، «لغت نامه دهخدا» با تلاش هاي فردي به ثمر نشستند. انگيزه هاي فرهنگي در ايران وجود ندارد. شما اگر ندا بدهيد كه مي خواهيد براي علي دايي دفتر كار بگيريد ميلياردها تومان از سوي اسپانسرهاي مختلف جمع مي شود يا اگر بخواهيد براي هنرپيشه سوپراستاري كه حتي يكبار هم براي هنرپيشگي تمرين بدني نكرده و تنها به خاطر تيپ ظاهري مورد پسند طبقه عام است، بزرگداشت برگزار كنيد تمام كمپاني ها به عنوان اسپانسر شركت مي كنند، اما در تشييع جنازه فريدون آدميت 10 نفر شركت مي كنند. اين واقعيتي است كه هميشه وجود داشته. براي همين است كه تيراژ مجله «سخن» در آخرين شماره پس از 31 سال انتشار با جمعيت 40ميليون نفري آن دوران پنج هزار نسخه بود و حالاهم كه جمعيت به هفتادوپنج ميليون رسيده باز هم تيراژ نشريه اي كه راه «سخن» را ادامه مي دهد 5هزار نسخه است، يعني كتاب خوان هاي جدي شهر را مي توان با دست شمرد.
    و دليل همه اين اتفاقات ناخوشايند به عدم سرمايه گذاري براي فرهنگ سازي برمي گردد و هيچ وقت براي چنين اهدافي هزينه نمي شود.
    مطالعه بايد از كودكي نهادينه شود. چيزي كه در نظام آموزشي ما مطلقا به آن پرداخته نمي شود. نمي توان كسي را در 20 سالگي به مطالعه علاقه مند كرد. از طرفي ديگر وقتي هيات امناي كتابخانه هاي عمومي كشور خريد هر نوع مجله ادبي از نوع «بخارا» را در طول 4 سال گذشته قطع مي كند و روزي نيست كه نامه اي از كتابخانه اي عمومي به خاطر استقبال مراجعه كنندگان به دست ما نرسد و بعد ما مجبور شويم 140 نسخه نشريه را به صورت رايگان به آن كتابخانه ها بفرستيم، نبايد هم انتظار داشته باشيم كتابخواني ارتقا پيدا كند.
    حالاكه دولت حمايت نمي كند پايگاه هاي انديشه مثل «بخارا» چطور مي توانند رابطه اي مستقل با اقتصاد و درآمدزايي تعريف كنند.
    تجربه ثابت كرده كه كارهاي جدي فرهنگي در ايران هميشه با ضرر و زيان همراه بوده است. گاهي دولت ها در مواقعي محدود به علت تشخيص فردي بعضي از مسوولان و نه سياست كلي دولت، كمك كرده اند. مثلاآدمي فرهنگي و علاقه مند مديريت موزه اي را برعهده مي گرفت و دلش مي خواست به عنوان هديه براي هنرمندان نشريه بفرستد و بعد 500 نسخه از نشريه را مي خريد.
    درآمد زايي با انجام كارهاي فرهنگي به علت زمينه هاي سستي كه وجود دارد به ثمر نمي نشيند. نمونه اش تعطيلي پي در پي نشريات به علت مشكلات اقتصادي است. اگر در گذشته «سخن»، «نگين»، «يغما»، «راهنماي كتاب» ادامه دادند به اين خاطر بود كه در آن زمان وزارت خارجه 500 نسخه نشريه را مي خريد و وزارت فرهنگ و هنر هم 500 نسخه ديگر را، يعني 1000 نسخه پيش فروش مي شد به علاوه آنكه دولت به شركت نفت و ايران اير دستور داده بود تا آگهي هايشان را در اين نشريات چاپ كنند و با همه اين كمك آنها به سختي ادامه مي دادند. يعني اساس تكيه آنها همان كمك ها بود، اما ما همه تكيه گاهمان تك فروشي است. تا اينجا تكليف دولت روشن است و مي ماند شركت ها و موسسات خصوصي تجاري كه متاسفانه بخش عمده اي از آنها هيچ ارتباطي با فرهنگ و ادبيات ندارند. نهايت پروازشان اسپانسر شدن براي فلان هنرپيشه يا ورزشكار است، چرا كه در نهايت بي خطر هم هست.
    تعداد كساني كه در كارهاي تجاري فعاليت مي كنند و دلشان بخواهد از كارهاي فرهنگي هم حمايت كنند به تعداد انگشتان دست هم نمي رسد. غالبا حاضر نيستند براي خودشان گرفتاري درست كنند، در صورتي كه چندي پيش از مدير مالي شركتي كه براي يك هنرپيشه مراسمي برگزار كرده بود از هزينه هايشان پرسيدم كه پاسخش به اندازه هزينه انتشار يكسال «بخارا» بود. من مخالف نيستم، اما واقعيت اين است كه هيچ كدام از مديران شركت هاي تجاري حاضر نيستند براي رضا سيد حسيني كه تازه درگذشت قدمي بردارند كه علت آن هم كم فرهنگي است. درد فرهنگي به طور عام در جامعه ما وجود دارد.
    اهالي فرهنگ ما براي رفع اين معضل چه كرده اند؟
    من بارها گفته ام كه اين جامعه نيازي به دشمن ندارد. يكبار نادر ابراهيمي در سال 40 گفت كه ما 20هزار شاعر داريم، من تصورم اين است كه 200هزار شاعر در حال حاضر در كشور حضور دارند كه اين چهره هاي مدرن و آوانگارد كتاب هاي يكديگر را نمي خرند. تيراژ كتاب شعر به 100نسخه رسيده است كه اگر همين جماعت كتاب هاي يكديگر را مي خريدند صنعت نشر تكاني مي خورد.
    من براي تمام همكارانم از مجله «نشاني» كه مدير مسوولش «آقاي بينندگان جان» است تا «گيله وا»، «تنديس»، «طنز و كاريكاتور» و «رودكي» جشن گرفتم، چون احساس نمي كنم كه با حضور آنها جايم تنگ شده است، ولي كوتاه ديدن متاسفانه در جامعه روشنفكري هم وجود دارد و ما با فقدان آدم هاي بزرگ از لحاظ شخصيتي روبه رو هستيم كه نه تنها حاضر نيستند سال نو را به هم تبريك بگويند، بلكه پايش برسد همديگر را نابود مي كنند.
    فكر نمي كنيد جامعه هم به شدت «ارزان خر» شده و حاضر نيست براي محصولات فرهنگي هزينه كند؟
    اين هم نكته مهمي است كه به آن اشاره كرديد. جامعه ما براي همه چيز حاضر است بدون چانه زني پول بدهد، اما به فرهنگ كه مي رسد دست هايش مي لرزد. به هر حال اين هم دردي است كه گرفتارش هستيم و هيچ ربطي هم به دولت ندارد.
    
    شركت هاي خصوصي دنبال فرهنگ نمي آيند / گفت و گو با علي دهباشي مديرمسوول و سردبير مجله «بخارا» ياسين نمكچيان - بهروز صمدبيگي
    


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 1793 به تاريخ 20/2/88، صفحه 30 (نگاه سوم)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 217 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله مرتع
متن مطالب شماره 4 (پياپي 48)، زمستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است