 
|
با برگزاري مراسمي در كلور خلخال جشن شب آرزوها صدساله شد
كلور از توابع خلخال با تمدني هفت هزار ساله، بيش از صد سال است كه نام خود را با جشن ليلة الرغائب (شب آرزوها) گره زده است. جشن رغائب كه هر ساله در روز سوم رجب و مصادف با سالروز ازدواج حضرت علي(ع) و حضرت فاطمه (س) برگزار مي شود، جشن بومي – سنتي شهر كلور به حساب مي آيد. مكان برگزاري اين جشن مرقد امامزاده عبدالله شهر كلور است كه اطرافش را باغ هاي پردرخت، زمين هاي سرسبز و كوه هاي سر به فلك كشيده اي پوشانده كه هر يك حرف ها و خاطرات اين مرز و بوم را پشت سكوتشان به يادگار دارند. رودخانه آرام و بي صدايي كه زمين خشكيده را سيراب مي كند بر زيبايي منحصر به فرد اين امامزاده مي افزايد.
در كناري ديگر، زمين سرسبز پيكر مقدس شهدا و مردگان اهالي شهر را در آغوش گرفته است. اكنون آنها در اين شادي با رفتگانشان سهيم هستند. در اين جشن بزرگ مردم همدل و هم زبان شده و اهالي شهرها و روستاهاي ديگر و حتي همسايگاني كه سال ها با هم قهر بوده اند دست رفاقت به سوي هم دراز كرده و تصوير زندگي مجدداً نقش مي بندد. گويي فرهنگ بسيار اصيل مردم شهر كلور در روز جشن رغائب بازخواني مي شود و جذابيت ها و فرهنگ هاي مرسوم شهر كلور از توابع خلخال را در معرض ديد عموم قرار مي دهد. چرا كه اين سفره پربركت دوستي و محبت براي عموم آزاد است.
سنت هاي محلي
اين جشن با سنت هايي كه از قديم مرسوم بوده عجين شده است. از جمله اين سنت ها پخت غذاهاي محلي است. زنان زحمتكش با آتش و هيزم برنج هايي مثل كته و رشته پلو، نان هايي چون نان فتير، زرينه نان، كلوچه نان و... كه بيشتر آنها در تنور پخت شده و در آنها از گردو و زيره استفاده مي شود را درست مي كنند. خورش فسنجان كه به دليل فراواني گردو، از خورش هاي معروف اين ديار خوش آب و هواست، به روش هاي مختلف آماده مي شود. همچنين تره هاي معروف، تره كدو، تره معمولي و گياهان دارويي چون گل گاوزبان، آويشن و... كه در كوه هاي اطراف يافت مي شود در جشن مورد استفاده است.
شيريني هاي محلي مانند كاكا و ترك كه طبق سنتي صبح بعد از عروسي، مادر عروس آن را درست كرده و بين همسايگان پخش مي كند جايگاه ويژه اي دارند. از آش هاي معروف اين شهر كه در روز جشن رغائب نيز پخت مي شوند مي توان به آش دوغ محلي، آش گلديك و آش آلو اشاره كرد.
حفظ آداب و رسوم قديمي اهميت خاصي دارد. برخي از بزرگان شهر نقش موثري در اين زمينه ايفا مي كنند. چند سالي است كه به همت بهمن موذن زاده كلور و رامين كنعاني اين سنت كه سال ها قبل جايگاه خاصي در ميان مردم داشت و از 30 سال پيش رفته رفته رنگ باخته بود، به همان سبك گذشته برگزار مي شود.
انواع غرفه ها
در اين جشن حدود 15 غرفه وجود دارد. غرفه غذاهاي سنتي و غرفه ابزارآلات خانگي و جنگي از جمله اين غرفه ها هستند. در غرفه ابزارآلات ظرف و ظروف، قابلمه، تشت و پارچ هاي مسي و سفالي و ابزارآلاتي چون داس، تبر، تيشه و... كه در باغداري از آنها استفاده مي شود و همچنين وسايل جنگي مانند شمشير و چوب دستي هاي قديمي و... كه همگي ساخت دست اهالي است. غرفه هايي چون جاجيم بافي ، قالي بافي، گيوه بافي و غرفه هاي ديگري كه سازمان ميراث فرهنگي برگزار مي كند نيز در اين جشن برپاست كه هر يك زيبايي خاص خود را دارد.
در غرفه قالي بافي ، دختران پاي دارها نشسته و نداي غريبانه اين دارهاي چوبي را به صدا درمي آورند. در غرفه گيوه و جاجيم مادراني براي خرج زندگي خود گيوه و جاجيم مي بافند. زناني كه با بافتن شال، كه نخ آن را از پشم ريسي تهيه كرده اند، زندگي مي گذرانند. در گوشه اي ديگر پير و جوان با لباس هاي محلي كه از كلاه، كت، جليقه، كفش و شلوار تشكيل شده، مشغول بازي و سرگرمي، خصوصاً بازي هاي محلي هستند.
از جمله بازي هاي محلي كه مردان به آن علاقه بسياري دارند، كمربند بازي است كه با نشاط، شور و هيجان بسيار همراه است. اين بازي به زبان محلي به «قيش مزا» معروف است. (در زبان محلي «قيش» به معني كمربند و «مزا» به معني بازي است).
زن ها و دختران با لباس هاي محلي بسيار زيبا و رنگارنگشان كه از روسري حريري به نام «حرياله دستمال»، جليقه مشكي و گاهي رنگي، پيراهن هاي بلند دامن هاي بسيار زيبا و پرچين و جوراب هاي دستباف تشكيل شده و بازگوكننده فرهنگ و تمدن و آداب و رسوم شهر است همراه با نغمه هاي قديمي، طبيعت را به مهماني دعوت كرده و در شعرهايشان خداوند را شاكرند كه نعمت شادي و جشن را به آنها عطا كرده است. برخي از دختران و زنان نيز دور يك پيرزن شاعر جمع شده و مطابق رسمي كه از سال هاي بسيار دور در سينه هايشان به يادگار مانده، مشغول سوزن زدن و شعر گفتن مي شوند كه اغلب شعرها از ديوان حافظ است.
لالايي
در گوشه ديگري از اين بزم سنتي مادران بنا به رسمي ديرينه در كوزه هايي مخصوص كه به زبان محلي به انره معروف است از دوغ كره تهيه مي كنند و هنگام دوغ زدن آوازها و نواهاي باطراوتي كه محتواي آن بيشتر لالايي هاي محلي و شرح غصه ها و غم هاي زندگي شان است را با آهنگي از سردي روزگار مي خوانند و كودكانشان به دور مادر مي دوند و چون بچه آهويي خرمان در برابر چشمان خسته مادران خودنمايي مي كنند.
نمونه اي از لالايي پرمهر مادران در اين روز:
لالالا، لالالالالايي - بلم لالابلم لالالالايي - گلم لالالالالابكه لا– هند لاي لاي گرم خوا بر بگير هند لاي لاي كرم – دل غصم كم آبو – آخ بلم جان جانم لالايي – آخا لاي لاي دل غصه پرآكر
لالالالالالالالالالالالايي.
نمايش
علاوه بر اين برنامه هاي نمايشي كه مردان و زنان با لباس هاي سنتي و زندگي سنتي به نمايش مي گذارند، رسم و رسوم زندگي آن زمان را در معرض ديد قرار مي دهد.
بازار كوچكي از صنايع دستي، عروسك سازي، گل سازي و... قسمتي از اين جشن را تشكيل مي دهد كه مردم با خريد از آن سعي دارند خاطرات خود را به ثبت برسانند و از اين روز زيبا چيزي به يادگار نگه دارند.
سرودهاي محلي
در غرفه ديگري هنرمندان تهراني آثار سفالگري، خطاطي، نقاشي، بازيهاي عروسكي و... رابه نمايش مي گذارند. همچنين گروه موزيك اكيپ سراب، گروههاي بومي، برنامه نمايشي و سرودهاي محلي برگزار مي شود.
به گفته موذن زاده برخي از اين رسوم به دلايل مختلف ازجمله چرخشي بودن ماههاي قمري و تغيير فصول برگزاري جشن و... به فراموشي سپرده شده است.
او مي افزايد: قديم برخي از مردم به دليل اين كه وسيله و يا راههاي مناسبي براي مسافرت نداشتند، در طول عمرشان به مسافرت نمي رفتند و اين جشن زندگي آنها را از روزمرگي خارج مي ساخت. در حالي كه امروزه مسافران از شهرهاي مختلف در جشن شركت كرده و در باغ هاي اطراف امامزاده چادر مي زنند.
به گفته او در قديم درويشان و معركه گيران در جشن شركت مي كردند و طناب بازي هاي سنتي و كشتي نيز در جشن انجام مي گرفت كه امروزه كمتر پيدا مي شود. علاوه بر اين در گذشته در اين روز مردم شب را با خواندن دعا و نماز و قرآن به روز مي رساندند تا شاكر خداوند منان باشند.
به گفته موذن زاده، تفاوت جشن امروز با قديم در اين است كه در آن زمان همه چيز طبيعي و حقيقي بود ولي اكنون حالت تفريحي به خود گرفته است.
با برگزاري مراسمي در كلور خلخال جشن شب آرزوها صدساله شد
□
دفعات مطالعه اين مطلب: 121 بار
|
فهرست نشريات
