|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه كيهان88/5/4: عليقلي اردلان ؛ عامل انگليسي ـ آمريكايي زندگينامه جمعي از رجال پهلوي -61
magiran.com  > روزنامه كيهان >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 22028
چهار شنبه 25 مهر 1397



خدمات سايت




 
MGID2827
magiran.com > روزنامه كيهان > شماره 19419 4/5/88 > صفحه 8 (پاورقي) > متن
 
 


عليقلي اردلان ؛ عامل انگليسي ـ آمريكايي زندگينامه جمعي از رجال پهلوي -61



اردلان، عليقلي - 3
    تاريخ: 8 مارس 1961 - 14/5/1340
    خيلي محرمانه
    كنسولگري آمريكا در خرمشهر، 1 - 8
    به: وزارت امورخارجه
    جهت اطلاع: سفارت آمريكا در تهران و مسكو
    دكتر عليقلي اردلان، نماينده ويژه رئيس هيئت مديره شركت ملي نفت ايران، هنگام بازگشتش از تهران به من تلفن زد تا مرا از نيت دولت ايران براي انتصاب وي به عنوان سفير در اتحاد جماهير شوروي مطلع گرداند. زماني كه من براي عرض تبريك به ديدن وي رفتم، او با من در مورد نظرات شخصي خودش در رابطه با سياست ايران نسبت به اتحاد جماهير شوروي گفتگو كرد.
    دكتر اردلان به خاطر مي آورد كه در خلال تصدي وي در وزارت امورخارجه (1958 - 1955)، روابط ايران با شوروي براساس دوستي و صميميت قرار داشت. او معتقد بود كه سياست آشكار و صريح وي نسبت به آنها به اين موقعيت كمك نمود. دكتر اردلان موضع خود را نسبت به روسها با عنوان «منطقي در تمام موضوعات و در عين حال همراه با اعتقاد سخت به «اصول» توصيف نمود. او معتقد است كه ايران با تحريك روسها چيزي به دست نمي آورد و نيز با تمايل به مذاكره با آنان چيزي از دست نمي دهد، البته مشروط برآنكه اين امر باعث فدا كردن اصول آزادي و مساوات نگردد. به عقيدا وي ايران قيمت سنگين يك سياست تهاجمي نسبت به همسايه بزرگ و قدرتمندش را نمي تواند بپردازد. دكتر اردلان يادآوري كرد كه وقتي وي وزير امورخارجه بود، استفاده از پوسترهاي تبليغاتي ضد روسي توسط سرويس اطلاعاتي ايالات متحده در تهران را اجازه نمي داد. او گفت كه براي هندرسون، سفير آمريكا در تهران، اين طور توضيح داده بود كه يادآوري خطرات روسيه كمونيست به ايرانيان بدين نحو ضرورتي ندارد. خود آنان هم اكنون از آن خطرات كاملاً آگاه هستند. او خاطرنشان ساخت كه وي هميشه مواظب بوده تا سفراي آمريكا و انگليس را از تحولات در سياست ايران نسبت به شوروي مطلع نگاه دارد. دكتر ارلان اشاره كرد كه وي كاملاً از جزئيات سياست فعلي ايران نسبت به شوروي آگاه نيست، ولي با اين حال در مورد گزارشات اخير در مطبوعات تهران در تلافي حملات تبليغاتي راديو مسكو به ايران و نيز راديو صداي ملي كه يك راديوي ناراحت است. راديو تهران مخفي است، شروع به يك جنگ راديويي نموده است. او احساس مي كرد كه اين امر فقط جو جنگ سرد را وسعت مي بخشد و هيچ بهبودي در روابط ايران و شوروي به وجود نمي آورد. دكتر اردلان اظهار داشت كه وي هيچ وقت در شوروي نبوده است و بنابراين از همكارانش در وزارت خارجه و نيز ديگران در اين خصوص كه چگونه مي شود به بهترين نحو و از نقطه نظر رواني به روسها نزديك شد، تحقيق خواهد نمود. يك مطلب فرعي جالب توجه كه مستقيماً با اين موضوع ارتباطي نداشت، نظريه دكتر اردلان در مورد خستگي مفرط دكتر اميني بود كه اردلان در ملاقات با او در 31 ژوئيه متوجه آن شده بود. او اظهار نمود كه اتاق انتظار اميني از افراد پر بود و ميز او با كاغذها و پرونده ها انباشته شده بود و در عين حال خود نخست وزير پاكتها را باز مي كرد. در خلال گفتگوهايشان، دكتر اميني اشاره كرده بود كه با اين كه دكتر اردلان در پاسخ به فراخواندن وي از ايالات متحده و جايگزيني او كاري برايش انجام نداده، وليكن او ( اميني) در مقابل كار خوبي برايش (اردلان) انجام مي دهد. دكتر اردلان هميشه شجاعانه اظهار داشته بود كه فراخواني اميني در حقيقت از طرف شاه بوده است و نه او.
    اظهارنظر: دكتر اردلان آشكارا از انتصاب خود خشنود و از اين كه او را از رده خارج نكرده اند، آسوده به نظر مي رسيد. چنانچه تجربه او در شوروي وي را تغيير ندهد، احتمالاً وي طرفدار سياست نرمش و بدون تحريك ايران نسبت به شوروي مي باشد. با اين وجود من معتقدم كه موضع طرفدار غرب وي كاملاً تاييد شده و مي توان به طور كلي روي او براي حمايت از سياست هاي غرب حساب كرد. او اميدوار است كه در مسكو با همقطاران آمريكايي و انگليسي خود روابطي نزديك، ولي محتاطانه داشته باشد.
    ماسترون
    اردلان، عليقلي - 4
    20 سپتامبر 1916 - 29/6/40
    خيلي محرمانه
    سفارت آمريكا، تهران - مرسلاشماره 141
    اطلاعات بيوگرافي راجع به دكتر عليقلي اردلان سفير تعيين شده در اتحاد جماهير شوروي
    دكتر عليقلي اردلان، سفير جديد ايران در اتحاد جماهير شوروي، قرار است هفته آينده به سوي مسكو حركت نمايد. به پيوست يك نسخه از جريده اي است كه نظريات دكتر اردلان را در مورد مناسبات بين ايران و اتحاد جماهير شوروي منعكس نموده، نظرياتي كه قسمت اعظم آن تكرار همان مطالبي است كه به كنسول آمريكا در خرمشهر اظهار نموده است (گزارش شده به مسكو، 1 - A خرمشهر مورخ 5 اوت 1961). همچنين به پيوست يك برگ مشخصات دكتر اردلان، تهيه شده در سال 1950، زماني كه دكتر اردلان نماينده دائمي در سازمان ملل متحده بوده است، ارسال مي گردد. ساير موارد اين گزارش فعاليت هاي وي را تا به امروز تكميل مي نمايد.
    دكتر اردلان به عنوان نماينده ايران در سازمان ملل متحد از اوت 1950 تا آوريل 1955 خدمت نمود. از زمان بازگشت به ايران، او عضو شوراي عالي سياسي در وزارت امورخارجه شد، كه گروهي از ديپلمات هاي ارشد هستند كه به عنوان شوراي مشورتي سياسي براي وزير امورخارجه عمل مي كنند. كمي بعد از اين انتصاب، او «وزير بدون عنوان» شد، و بعداً در 1955 وزير صنايع و معادن در كابينه حسين علاگرديد. در دسامبر 1955، اردلان به سمت وزير امورخارجه عبدالله انتظام از ايران، روحيه وزارتخانه را تضعيف نموده و بر نارضايتي شاه و نخست وزير افزوده بود. براي بهبود اين وضعيت، در 72 دسامبر 1955، غيبت طولاني وزير امورخارجه منصوب شد. او يك وزير امورخارجه قوي نبود، و هر چند مجري سياست خارجي شاه بود، تاثيري در تعيين خط مشي و سياست نداشت. در آوريل 1957، او مجدداً در دولت منوچهر اقبال وزير امورخارجه شد. در مارس 1958 پس از بركناري سفير علي اميني، او سفير در ايالات متحده آمريكا شد و در 22 مي1958 اعتبارنامه خود را تقديم كرد.
    دكتر اردلان حدود دو سال در واشنگتن خدمت نمود، در بين مقامات آمريكايي حسن شهرتي به عنوان فردي كارآ، سخت كار كه به وضوح متمايل به غرب است، به دست آورد. در اواسط ژانويه 1960 و پس از اين كه شاه اعتماد خود را به قابليت وي براي مقابله با مسئله بحران فزايندا جرائد آمريكايي و دانشجويان ناراضي ايران از دست داد، وي به تهران احضار شد. ممكن است گفته شود كه اين مسائل به سختي ممكن است توسط سفير ايران حل شود، همان گونه كه نفر بعد از دكتر اردلان با آن مواجه شد. پس از احضار وي، دكتر اردلان نماينده ويژه شركت ملي نفت ايران در خرمشهر شد، كه در اين پست تا اين اواخر كه به سفارت در مسكو منصوب گرديد، باقي ماند. مي توان انتظار داشت دكتر اردلان در برخورد با اتحاد جماهير شوروي، به طور استوار در جهت منافع ايران و سياست خارجي ايران عمل كند، در حالي كه نهايت سعي خود را خواهد نمود تا از هرگونه برخورد تحريك آميز بي فايده با اتحاد جماهير شوروي اجتناب نمايد. او به مقامات آمريكايي گفته است مبارزه تبليغاتي فعلي شوروي برعليه شاه به مناسبات ايران - شوروي لطمه خواهد زد و بايستي متوقف شود، بعداً گفت كه او برنامه ريزي نموده كه به رهبران شوروي (از جمله خروشچف) اين مطلب را بگويد. مسلماً او در دست روسها نرمش كمتري از نفر قبلي، عبدالحسين مسعود - انصاري خواهد داشت. نامبرده بدين دليل به تهران احضار شد كه بيش از حد تمايلات طرفداري از روسيه داشته است.
    اگر گذشته بتواند معيار آينده باشد، دكتر اردلان تمايل خواهد داشت كه با همتاهاي انگليسي و آمريكايي خود در مسكو همكاري نزديك داشته باشد.
    از طرف سفير هاري اچ. شوارتز رايزن سياسي سفارت
    ضمائم: (فقط براي سفارت آمريكا در مسكو)
    1- بريدا جريده در مورد اظهارات اردلان در رابطه با مناسبات ايران، شوروي.
    2- اطلاعات بيوگرافيك
    خيلي محرمانه
    اطلاعات بيوگرافيك دكتر عليقلي اردلان
    اطلاعات فردي: وي فرزند ابوالحسن خان (فخرالملك) رئيس طايفه كرد اردلان و فرماندار سنندج مي باشد كه در سال 1899 متولد شد. او برادر امان الله اردلان استاندار فارس و وزير اسبق داخله و همچنين برادر ناصرقلي اردلان وكيل مجلس و عباسقلي اردلان وابسته اقتصادي سفارت ايران در واشنگتن مي باشد.
    تحصيلات: دكتراي حقوق از دانشگاه برلين.
    زبانهايي كه تكلم مي كند: آلماني، فرانسه، انگليسي، فارسي، كردي
    وضعيت تاهل: متاهل و صاحب دو فرزند
    مشاغل:
    1927 - 1924: در سن 25 سالگي به عنوان وابسته سفارت ايران در برلين وارد خدمت وزارت امورخارجه شد.
    1390 - 1927: مشاغل مختلف ديگر در وزارت امورخارجه در تهران.
    10332 - 1931: دادستان كل دادگاه ويژه كارمندان دولت - تهران.
    1933 - 1932: عضو ارشد اداره كل امور اقتصادي وزارت امورخارجه.
    1935 - 1933: دبير دوم هيئت نمايندگي ايران در واشنگتن.
    1936: رئيس دبيرخانه وزارت امورخارجه.
    1937 - 1936: دبير اول هيئت نمايندگي ايران در پاريس.
    1940 - 1937: رايزن هيئت نمايندگي ايران در پاريس.
    1941: بازرس و مسئول اداره سوم سياسي وزارت امورخارجه - تهران.
    1942: كنسول سفارت ايران در آنكارا.
    1946 - 1943: وزيرمختار - آنكارا.
    1947: عضو هيئت نمايندگي سازمان ملل در امور فلسطيني ها.
    دسامبر 1948 تا 1949: معاونت سياسي وزارت امورخارجه.
    26 ژوئيه 1950:سرپرست وزارت امورخارجه.
    26 ژوئيه 1950: به سمت نماينده دائمي ايران در سازمان منصوب شد.
    نظريات:
    از زماني كه دكتر اردلان وارد خدمت وزارت امورخارجه در تهران شد، سفارت روابط فوق العاده نزديك و دوستانه اي با وي داشته است. وي در تمام احوال نسبت به درخواست هاي آمريكا براي همكاري و مشاوره در دادن اطلاعات به سفارتخانه و نيز همكاري در اتمام برنامه ها و طرح هاي سفارت كوشا بوده است.
    او به عنوان معاونت وزارت امورخارجه قابليت هاي خود را با كارآئي و سخت كوشي نشان داد. هرچند اقدامات او با بوروكراسي سنگين و عريض و طويل وزارت خارجه به كندي مي گراييد، ولي به نحو خيره كننده اي قادر بود در مورد مشكلات و مسائل بسياري كه سفارت به وي عرضه داشته بود، اقدام سريع اعمال نمايد. از نظر اجتماعي هم او و هم همسرش هر دو صحبت و مكالمه به چندين زبان، خوب و قابل تحمل هستند. تسلط دكتر اردلان به فرانسه، آلماني و انگليسي از استاندارد بالايي برخوردار است.
    به طور خلاصه نظرات سياسي وي منعكس كنندا ميهن پرستي او و تمايلش به كار در جهت توسعا ايران است. در خلال پنج سال گذشته وي به خوبي با رزم آرا نخست وزير همكاري كرده است، ولي گزارش شده است كه از قبول يك پست در كابينه امتناع ورزيده و اظهار نموده است كه بدلايل خستگي و بيماري، پستي در خارج از كشور مي خواهد.
    اردلان، عليقلي - 5
    عليقلي اردلان وزير دربار شاهنشاهي (از سپتامبر `978)
    خيلي محرمانه
    پس از اخراج اميرعباس هويدا به عنوان وزير دربار و ظاهراً در پاسخ به خواست رهبران مذهبي مبني بر اخراج اعضاي فرقه بهائي (كه اكثر مسلمانان آنان را كافر مي دانند) از دولت، عليقلي اردلان يكي از كارمندان سالخوردا وزارت خارجه جانشين وي شد. ( هويدا فردي مسلمان است، ليكن پدرش با بهائي ها رابطه داشت و همين امر براي سرنگوني پسرش كافي بود. ) اردلان براي رهبران مذهبي قابل قبول تر است، يكي از فرزندان وي به نام منوچهر با دختر سيدحسن امامي، امام جمعه تهران (روحاني مسلمان برجسته)، ازدواج كرده است.
    اردلان در مقام وزارت دربار خود را با ادارا خاندان شاه و نيز تشريفات مرتبط با دربار مشغول مي دارد. وي و ستادش اغلب اوقات براي آوردن و بردن پيام به خاندان سلطنتي مورد استفاده قرار مي گيرند. وزير دربار هر روز با شاه ملاقات كرده و فردي است كه در ابتدا به او رجوع مي شود. به دليل نزديكي وي با شاه و توان وي در فراهم كردن زمينه هاي انتصاب براي اشخاصي كه خارج از محفل داخلي هستند، مي توان گفت كه وي راه دسترسي به تاج و تخت را تا حدود زيادي تحت كنترل دارد.
    در تمام طول خدمتش، اردلان با مقامات آمريكايي روابط حسنه اي داشت است. از نظر آنها نيز، وي ديپلماتي ذيصلاح و شايسته است. برخلاف بسياري از ديگر مقامات ايراني، او هميشه در اقدامات خويش قاطع بود و در همه حال درخواست هاي كمك و مشورت آنان را مورد ملاحظه قرار مي داده است. به عنوان سفير در واشنگتن (60 - 1958) مورد احترام همه مقامات آمريكايي بود، او و خانم اردلان هميشه در ضيافت هاي اجتماعي برجسته بودند.
    سوابق زندگي و كاري:
    عليقلي اردلان در سال 1899 در تهران و در خانواده اي كرد، ثروتمند و مشهور به دنيا آمد. در نتيجا شهرنشيني رابطا بين اين خانواده و اكراد و ميزان نفوذ آنها از بين رفته است. اردلان در دانشگاه تهران در رشته حقوق ليسانس دريافت نمود و از دانشگاه فردريك ويلهلم در برلين نيز به دريافت درجه دكترا در حقوق نائل آمد.
    پس از ورود به وزارت خارجه در سال 1924، او در چند مقام در داخل و خارج از كشور خدمت كرد كه عبارتند از: برلين (27 - 1924)، وزارت خارجه (30 - 1927)، دادستان كل دادگاه بويژه كارمندان (32 - 1931)، عضو برجسته ادارا اقتصادي (33 - 1932)، دبير دوم سفارت ايران در واشنگتن (53 - 1933)، رئيس دبيرخانه (1963) دبير اول و كنسول سفارت ايران در پاريس (40 - 1937، 37 - 1936) و رئيس ادارا سوم سياسي (1941). او در سالهاي 47 - 1942 در آنكارا نيز سمت كنسول و وزيرمختار را عهده دار بود. از سال 1948 تا 1950 نيز به عنوان معاون سياسي وزير امورخارجه خدمت كرد و پس از آن به عنوان نمايندا دائمي ايران رهسپار سازمان ملل گرديد. در بازگشت به ايران در آوريل 1955، به عضويت شوراي عالي سياسي وزارت خارجه متشكل از گروهي ديپلمات كه به عنوان هيئت مشاور عمل مي كنند، درآمد.
    در اكتبر 1955، اردلان وارد كابينه حسين علابه عنوان وزير مشاور گرديد و در نوامبر به عنوان وزير صنايع و معادن و در دسامبر به عنوان وزير امورخارجه خدمت كرد. در آوريل 1975 نيز در كابينه منوچهر اقبال به همان سمت منصوب گرديد. پس از فراخوانده شدن ناگهاني علي اميني كه به عنوان سفير در آمريكا به سر مي برد، اردلان در مي 8591 جاي وي را گرفت. ( اميني عامل بركناري خود را اردلان مي دانست، و او نيز آن را تكذيب مي كرد). اردلان نيز در سال 1960 فراخوانده شد و جاي او را اردشير زاهدي گرفت، چون شاه گمان مي كرد كه وي در برخورد با دانشجويان ايراني در آمريكا بيشتر موثر واقع خواهد شد. اردلان مدت كوتاهي را به عنوان نماينده ويژه شركت ملي نفت ايران در خرمشهر فعاليت كرد، ولي سپس به عنوان سفير ايران در شوروي در سالهاي 63 - 1961 و سفير ايران در آلمان غربي در سالهاي 65 - 1963 به صحنا ديپلماسي بازگشت. قبل از انتصاب به وزارت دربار، از سال 7691 رياست موسسه ارتباطات جمعي تهران را عهده دار بود و به صورت غير رسمي در ضيافت ها و مراسم مربوط به وزارت خارجه نيز شركت مي نمود.
    اطلاعات شخصي:
    اردلان به زبان هاي انگليسي، فرانسه و آلماني، كردي و تركي به خوبي تكلّم مي كند. همسرش مهري نيز به زبان انگليسي صحبت مي كند. فرزند اردلان، منوچهر ، مشاور سفارت ايران در واشنگتن بود و پس از آن به سركنسولگري ايران در سانفراسيسكو منتقل گرديد. سيروس فرزند جوان آنها نيز در دانشگاه آكسفورد در رشته اقتصاد بين المللي تحصيل كرده است.
    خانواده:
    وزير دارايي 7 برادر و يك خواهر دارد. همه برادرانش در دولت به مقامات بالايي رسيدند: امان الله يكي از وزراي كابينه، استاندار، معاون رئيس مجلس (مجلس نمايندگان) و در نهايت سفير ايران در خارج بود؛ عباسقلي ، خزانه دار وزارت دارايي، مشاور اقتصادي هيئت نمايندگي ايران در سازمان ملل و معاون وزير دارايي بود؛ ناصرقلي نمايندا مجلس بود؛ محمدعلي و محمدحسن نيز در وزارت دارايي و غلامرضا و رضاقلي نيز در وزارت كشور كار مي كردند. خواهر اردلان نيز همسر عبدالله مستوفي، استاندار پيشين و مادر باقر مستوفي ، رئيس هيئت مديره و مديرعامل شركت پتروشيمي ملي ايران مي باشد.
    29 سپتامبر 1978 - 7/7/57
    پاورقي
    
    عليقلي اردلان ؛ عامل انگليسي ـ آمريكايي زندگينامه جمعي از رجال پهلوي -61
    


 روزنامه كيهان، شماره 19419 به تاريخ 4/5/88، صفحه 8 (پاورقي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 470 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه پژوهش هاي كاربردي زراعي
متن مطالب شماره 119، تابستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است