|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه جام جم88/5/17: جريان مرگ در امواج خزر
magiran.com  > روزنامه جام جم >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 5244
سه شنبه 15 آبان 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2835
magiran.com > روزنامه جام جم > شماره 2628 17/5/88 > صفحه 12 (دانش) > متن
 
      


جريان مرگ در امواج خزر
با معاون پژوهشي مركز ملي اقيانوس شناسي درباره دلايل علمي غرق شدگي

نويسنده: بهاره صفوي


    تا جايي كه به خاطر مي آوريم مساله غرق شدن در دريا هر سال يكي از مشكلات عمده استان هاي شمالي در ايام تابستان است و آنچنان كه آمارها نشان مي دهند تنها در 5 سال گذشته (از سال 83 تا 87) بيش از 913 نفر در سواحل خزر غرق شده اند. اين در حالي است كه در كشورهاي پيشرفته و داراي خطوط ساحلي، سال هاست طرح هاي موسوم به شناسايي نقاط ايمن و مناسب براي گردشگري اجرا مي شود و آنها پيش از تعيين مناطق طرح سالم سازي دريا بر اساس مطالعات و بررسي هاي دقيق، مخاطرات دريايي را شناسايي كرده، بر اين اساس مناطق ايمن را در سواحل براي گردشگري معرفي مي كنند.
    
    در كشور ما هم اگرچه به نظر مي رسد از خيلي قبل بايد درباره خطرات درياي خزر فكر اساسي مي كرديم، به يقين اگر الان هم در اين خصوص فكر جدي نكنيم با اعمال مديريت غلط باعث مرگ و مير انسان هاي زيادي خواهيم شد.
    
    دكتر حميد عليزاده، استاديار مركز ملي اقيانوس شناسي، به تشريح مخاطرات دريايي، دلايل علمي ايجاد آنها و شيوه مصون ماندن از غرق شدگي مي پردازد .
    
    
     به عنوان يك متخصص و كارشناس، علت اصلي غرق شدن شناگران در سواحل درياي خزر را چه مي دانيد؟
    
    تلفات انساني در درياي خزر دلايل مختلفي دارد، ولي آنچه از اهميت خاصي برخوردار است تلفات انساني در فصل شناست كه عمدتاً از اواخر خرداد شروع مي شود و تا اوايل مهر ادامه دارد. عواملي از جمله وضعيت ساحل، رژيم موج و جريان شكافندهرو ناآشنايي مناطق ساحلي در اين مساله دخيل هستند.
    
    متاسفانه اين عوامل، سالانه سبب غرق شدن تعداد زيادي از شناگران و هموطنان عزيز در آب هاي ساحلي درياي خزرمي شوند. به طوري كه آمارهاي موجود هر ساله بين 200 تا 300 نفر تلفات انساني در دوره كوتاه فصل شنا در مناطق ساحلي ثبت مي كند.
    
    به طور كلي امواجي كه با چشم در ساحل ديده مي شود ناشي از باد است. بادهاي شمال، شمال غربي و شمال شرقي در منطقه جنوبي خزر ايجاد موج مي كنند و اين امواج كه به ساحل مي آيند شكسته مي شوند و جريان توليد مي كنند. عمده تلفات ناشي از شنا مربوط به اين جريان هاي ناشي از موج است.
    
    تمام موج هاي دريا خطرناك نيستند. چه عواملي باعث مي شوند، امواج ناشي از باد ويژگي هاي خاصي پيدا و جان شناگران را تهديد كنند؟
    
    موج كه به ساحل مي رسد پس از مدتي در فاصله نزديك به ساحل شكسته مي شود و اين عمل بر اساس موقعيت و شكل بستر و زاويه برخورد موج براي ورود به ناحيه ساحلي، جريان هاي موازي ساحل را تشكيل مي دهد. اگر موج خيلي نسبت به ساحل مورب باشد معمولاجريان هاي طولي ساحلي كه موازي ساحل است، تشكيل مي شود كه براي شناگران خطري ندارد، ولي باعث انتقال رسوب، مواد آلاينده و غيره مي شود. ولي اگر زاويه ورود موج به ساحل تقريبا عمود به ساحل باشد، جريان هايي كه تشكيل مي شوند جريان هاي عمود به ساحل هستند. آب پس از شكستن موج به ساحل مي رسد، ولي وقتي بر مي گردد از دو طرف جمع مي شود و در مسير خاصي بر مي گردد. اين مسير خاص مثل يك دالان است كه آب را مي شكافد و به داخل دريا مي برد. به همين دليل به جريان شكافنده موسوم است و به زبان انگليسي به آن Rip Current گفته مي شود؛ البته برخورد 2 جريان موازي ساحل و برگشت آن به سوي دريا نيز موجب ايجاد جريان شكافنده مي شود.
    
    اين جريان هاي شكافنده بسيار خطرناك هستند. كسي كه در آن قرار مي گيرد بايد بداند چگونه برخورد كند. شناگر بايد بكوشد داخل اين جريان قرار نگيرد و اگر قرار گرفت بايد نحوه برخورد را بداند.
    
     يعني حتي اگر شناگر در محاصره اين جريان ها هم قرار گيرد، مي تواند از آنها رهايي پيدا كند؟
    
    شناگران اگر مي خواهند وارد آب هاي با عمق بيشتر از يك و نيم متر شوند نه فقط بايد شنا را بخوبي بدانند، بلكه بايد از توان فيزيكي خوبي هم برخوردار باشند. چون فن شنا يك بحث است و شنا كردن طولاني در دريا هم بحث ديگري دارد. بنابراين پيشنهاد مي شود در مناطقي كه آب عميق يا حتي بيشتر از شانه است، وارد نشوند. ديگر اين كه در مناطق شناخته نشده شنا نكنند. شايد مشكلات ديگري را به دنبال داشته باشد يا ناگهان زير پاي آنها خالي شود و عمق آب افزايش پيدا كند.
    
    به طوركلي وقتي امواج مرتفع به وجود مي آيند در شرايط خاصي اين جريان شكل مي گيرد كه خيلي وابسته به شكل ساحل و زاويه ورود موج است. تشخيص زمان تشكيل جريان شكافنده براي مردم عادي سخت است؛ بنابراين موقعي كه امواج مرتفع به ساحل مي آيد احتمال تشكيل جريان هاي شكافنده زياد است. فقط در اين شرايط شناگران نبايد وارد آب عميق شوند، زيرا دچار حادثه مي شوند.
    
    توصيه مي شود وقتي دريا بسيار مواج است براي شنا وارد آب دريا نشوند. اگر كسي در اين جريان افتاد بايد بداند چگونه عمل كند. اولين شرايط، حفظ خونسردي است. اگر شناگر بترسد و احساس كند كه جريان او را به داخل دريا مي برد و بخواهد دقيقاً در خلاف جهت به طرف ساحل برگردد، اين عمل خطرناك ترين حركت است. در ضمن توصيه مي شود كسي كه در اين جريان افتاد سعي نكند برخلاف جريان برگردد. جريان شكافنده شبيه بادبزن است كه دسته بادبزن به سوي ساحل و دهنه آن به طرف دريا است. قسمت دسته بادبزن بيشترين قدرت جريان را دارد. اگر كسي در آن قرار گرفت نبايد سعي كند برخلاف جريان به طرف ساحل بيايد. اين جريان صرف نظر از اين كه شناگر چقدر توان فيزيكي دارد و چقدر شنا بلد است عملابرگشتن به طرف ساحل را غير ممكن مي كند. عمودي برگشتن يا به عبارتي برخلاف جريان برگشتن در عمل غير ممكن است. شناگر بايد كاري كند كه اگر در جريان قرار گرفت، در صورتي كه توان بدني بالايي دارد، به شكل مورب برگردد، در غير اين صورت بكوشد خودش را شناور و در عمق آب با خونسردي شنا كند. هر چقدر آب عميق تر باشد، اين جريان ضعيف تر است. آنگاه از آب عميق به آرامي و به صورت مورب برگردد. همچنين شناگر بايد در جايي شنا كند كه افراد و نجات غريق وجود داشته باشند تا در صورت بروز مشكل، امكان كمك كردن وجود داشته باشد.
    
     آيا اين جريان هاي شكافنده علائم يا نشانه هاي ظاهري خاصي براي تشخيص توسط مردم عادي دارند؟
    
    در خيلي از مناطق گيلان و مازندران ساحل ماسه اي است. در ساحل ماسه اي علائمي شبيه اشكال هلالي وجود دارد. نوك هلال جايي است كه جريان شكافنده تشكيل مي شود. علائم ديگر عبارتند از اين كه اگر كسي روي تپه ماسه اي، نيمكت هاي چوبي يا روي سقف خودرويي قرار بگيرد و به منطقه ساحلي دقيق شود مسير ها و اشكالي كه به بادبزن دستي شبيه است را خواهد ديد. انگار كه دسته بادبزن به طرف ساحل و دهنه بازش به طرف درياست. رنگ روشن در كف آب نشانه وجود جريان شكافنده است؛ البته اين اشكال ظاهري جريان شكافنده است كه مردم مي توانند براحتي تشخيص دهند. شواهد ديگر مستلزم اندازه گيري با دستگاه هاي دقيق دريايي است.
    
    غير از جريان هاي شكافنده چه عواملي مي توانند در كاهش تلفات انساني نقش داشته باشند؟
    
    غرق شدگي دلايل مختلفي دارد، اما عمده تلفات ناشي از شنا در درياي خزر مربوط به جريان هاي شكافنده ناشي از امواج استمتاسفانه آمار تفكيك شده اي وجود ندارد. ممكن است كسي كه شنا را خوب بلد نيست وارد دريا شود و با يك موج معمولي يا با فاصله گرفتن از خط ساحلي غرق شود و جريان شكافنده در مرگ وي نقشي نداشته باشد. بايد بدانيم شيب بستر در نواحي مختلف در جنوب خزر متفاوت است. شما وقتي داخل دريا مي شويد بعضي جاها بسرعت عمق آب زياد مي شود و زير پاي شما ممكن است سريع خالي شود. كسي كه شنا بلد نيست ديگر براحتي نمي تواند برگردد و اين مي تواند دليل غرق شدن باشد. در بعضي مناطق ساحلي در زير آب پشته هاي ماسه اي وجود دارد كه شما وقتي روي آن قرار مي گيريد احساس مي كنيد چقدر عمق آب كم است، ولي بلافاصله يكدفعه عمق آب به طور ناگهاني زياد مي شود. پشته ماسه اي ممكن است براحتي شناگر را گول بزند و باعث بشود شناگر فكر كند در منطقه كم عمقي وجود دارد كه ناگهان زير پاي آنها خالي خواهد شد با اين كه پشته ماسه اي نيز پايدار نيست، بنابراين اينها مي تواند دليل غرق شدن باشد. يكي ديگر از دلايل، افزايش تراز آب طي ساليان گذشته است. خيلي از ساختمان ها، تاسيسات، چاه هاي فاضلاب و چاه هاي آب در دريا وجود دارد. بعضي مناطق از اين نظر پاكسازي شده نيست و امكان دارد هنگام شيرجه براي شناگران حادثه هاي برخورد با اشيا و لوازم فلزي، چوبي و سنگي به وجود آيد و شناگر دچار حادثه شود.
    
     طرح سالم سازي دريا كه در استان هاي ساحلي به منظور ايجاد سواحل مطمئن براي شنا و تفريح مسافران از سال 1375 آغاز شده چه تاثيري در كاهش تلفات شنا داشته است؟
    
    آمارهاي به ثبت رسيده پستي و بلندي هاي زيادي دارد. طي سال هاي اخير برابر آمار موجود، بالاترين مرگ و مير مربوط به 6 سال پيش بود كه حدود 840 نفر از شناگران در درياي خزر غرق شدند. سال گذشته حدود 200 تا 220 نفر تلفات انساني ناشي از شنا در درياي خزر به ثبت رسيده است. پس از اجرا و گسترش اين طرح ها و حضور سازمان هاي مسوول مثل سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، هلال احمر، فرمانداري و شهرداري هاي محل، تلفات تا حد زيادي كاهش پيدا كرد، ولي در چند سال اخير با اين كه طرح سالم سازي با قوت زياد و پوشش مناطق وسيع تري با حضور ناجيان غريق در حال انجام است، ميزان تلفات از يك حد خاصي پايين تر نمي آيد. به طور معمول 200 نفر در سال تثبيت شده است، گرچه به مرز تلفات در گذشته كه 800 نفر در سال بود، نمي رسد.
    
    طرح سالم سازي به تنهايي نمي تواند در راستاي كاهش تلفات انساني كمك كند و بايد اقدامات ديگري انجام شود كه در اين راستا مركز ملي اقيانوس شناسي پيشنهاد هاي خاصي براي اين كار ارائه كرده است.
    
    شيوه برخورد كشورهاي ديگر در مورد پديده جريان شكافنده و مخاطرات دريايي چطور است؟
    
    پديده جريان شكافنده در منابع علمي از حدود 60 سال پيش در كشورهايي كه در مطالعات دريايي پيشگام هستند ذكر شده است. در كشورهاي ديگر به اين جريان ها، جريان هاي مرگ آور گفته مي شود. كشورهاي خارجي در خصوص جريان هاي شكافنده مطالعات زيادي انجام داده اند. تابلو هاي هشداردهنده بزرگ در كنار ساحل نصب مي كنند. به شكل مطلوب در سطح مدارس، مهدكودك ها با انيميشن، كارتون و كاريكاتور و اشكال مختلف براي همه اقشار جامعه اطلاع رساني مي كنند. جريان شكافنده و مخاطرات دريايي را توسط متخصصان به مردم توضيح مي دهند. شيوه برخورد با اين جريان را آموزش و اطلاع رساني مي كنند. در سايت هاي مراكز تحقيقاتي بزرگ دنيا در مورد اين جريان ها مطالعه مي شود و اطلاعات آن در دسترس مردم قرار مي گيرد. غير از آن چون در بعضي مناطق ساحلي در دنيا گردشگري يكي از منابع اصلي درآمد آنهاست، پيش بيني هاي روزانه نسبت بود يا نبود جريان شكافنده و ميزان مخاطرات آن به مردم ارائه مي شود. بنابراين به طرق مختلف به نسبت اهميت آن منطقه ساحلي اطلاع رساني مي كنند.
    
     با توجه به شرايط كنوني به نظر مي رسد علي رغم اين كه مي توانيم به كمك طرح هاي مختلف از اين تلفات بكاهيم باز هم اين روند ادامه خواهد داشت. شما به عنوان يك كارشناس چه پيشنهادهايي براي گردشگراني كه در اين ايام تابستان از مناطق ساحلي ديدن مي كنند، داريد؟
    
    پيشنهاد مي كنم تنها در صورتي كه شناگري حرفه اي است، وارد آب هاي عميق شود و در ضمن پيش از شنا در اين مناطق، اطلاعات بيشتري نسبت به نواحي ساحلي كسب كند. همچنين مي تواند به سايت مركز ملي اقيانوس شناسي به نشاني: www.inco.ac.ir مراجعه، پوستر و بروشور هاي اطلاع رساني را دانلود و استفاده كند. در ضمن در مناطقي كه ناجيان غريق حضور دارند شنا كنند كه اگر دچار مشكل شدند بتوان سريع به آنها كمك كرد.
    
    خزر در سايه كم توجهي مسوولان قرباني مي گيرد
    
    در شرايطي كه هر ساله صد ها نفر از هموطنان بر اثر غرق شدگي در كشور جان خود را از دست مي دهند و اكثريت قربانيان را شناگران مناطق ناشناخته و خارج از محدوده طرح ها تشكيل مي دهد، با گذشت 9 ماه از زمان اجراي طرح شناسايي مناطق پرخطر درياي خزر كه با سال ها تاخير از سوي مركز ملي اقيانوس شناسي آغاز شده، به گفته دكتر وحيد چگيني، رئيس مركز ملي اقيانوس شناسي، اجراي اين طرح مهم با بي مهري دستگاه هاي مسوول در تخصيص بودجه متوقف مانده است.
    
    مركز ملي اقيانوس شناسي با همكاري سازمان ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي طرحي در خصوص شناسايي مراكز پرخطر دريايي سواحل جنوبي درياي خزر داشته كه قرار بود 40 درصد بودجه آن را سازمان و 60 درصد آن را معاونت برنامه ريزي و امور راهبردي بپردازد.
    
    به دليل اين كه تاكنون از سوي كارفرماي اصلي يعني سازمان ميراث فرهنگي، بودجه اي به اين طرح اختصاص نيافته است، 60 درصد سهم اعتبار معاونت برنامه ريزي را نيز نتوانسته ايم دريافت كنيم، بنابراين در حال حاضر اين طرح به صورت راكد باقي مانده است.
    
    چگيني درباره دلايل راكد ماندن اين طرح مي گويد: براي انجام همكاري و آغاز فعاليت تماس هاي متعددي با سازمان ميراث فرهنگي داشته ايم، اما تاكنون پولي پرداخت نشده است. اين طرح بايد از سال پيش آغاز مي شد، حداقل 9 ماه از ابلاغ اين طرح مي گذرد و تاكنون به صورت محدود و در حد چند كار دانشجويي فعاليت هايي در اين زمينه صورت گرفته است، اما اگر مي خواهيم كار اساسي انجام شود، نياز به اندازه گيري و مدلسازي دارد كه انجام اين موارد نيز نياز به اعتبارات مناسب دارد.
    
    وي مي افزايد: بتازگي مذاكراتي با سازمان مديريت بحران در اين ارتباط داشته ايم كه آنها پيشنهاد كرده اند اين طرح را مجدد به اين سازمان ارائه كنيم كه اميدواريم از اين طريق تامين اعتبار شود.
    
    بنابراين با وجود انعقاد قرارداد با سازمان ميراث فرهنگي، هنوز اعتباري تخصيص نيافته است، در حالي كه اگر تاكنون اين طرح اجرا مي شد، حداقل درصدي از مرگ و ميرها در سواحل كاهش مي يافت. با اجراي طرح مركز ملي اقيانوس شناسي در سراسر سواحل شمال كشور و شناسايي و علامتگذاري مناطق پرخطر و اطلاع رساني و آموزش به مردم طبيعتا شاهد كاهش چشمگير آمار مرگ و مير در سواحل خزر خواهيم بود.
    
    جريان مرگ در امواج خزر / با معاون پژوهشي مركز ملي اقيانوس شناسي درباره دلايل علمي غرق شدگي بهاره صفوي
    


 روزنامه جام جم، شماره 2628 به تاريخ 17/5/88، صفحه 12 (دانش)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 501 بار
    



آثار ديگري از "بهاره صفوي"

  سواد رسانه اي، لازمه زندگي در دنياي مدرن / نقش رسانه هاي علمي در ارتقاي آگاهي جامعه
بهاره صفوي، شرق 3/10/94
مشاهده متن    
  آينده پژوهي رويا پردازي نيست / گفت وگو با دكتر محسن بهرامي، رئيس پژوهشكده آينده پژوهي دانشگاه صنعتي اميركبير
بهاره صفوي، جام جم 15/8/91
مشاهده متن    
  فناوري، جاده ها را بيمه مي كند / با ارتباطات هوشمند خودرويي،صنعت حمل ونقل كشور متحول مي شود
بهاره صفوي، جام جم 9/8/91
مشاهده متن    
  آينده صنعت هوايي درسايه ايمني و فناوري / گفت وگو با رولف كلر، مدير گروه لوفت هانزا در ايران
بهاره صفوي، جام جم 2/8/91
مشاهده متن    
  ناباروري ديگر آخر خط نيست / با دكتر محمدمهدي آخوندي
بهاره صفوي، جام جم 1/8/91
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه خيال ابريشم
متن مطالب شماره 6-7، آذر و دي 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است