|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه كيهان88/6/25: گزارشي از تبعات خشك شدن درياچه اروميه پاياني غمبار در انتظار دومين درياچه شور جهان
magiran.com  > روزنامه كيهان >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 22130
پنج شنبه 2 اسفند 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2827
magiran.com > روزنامه كيهان > شماره 19464 25/6/88 > صفحه 11 (شهرستان ها) > متن
 
 


گزارشي از تبعات خشك شدن درياچه اروميه پاياني غمبار در انتظار دومين درياچه شور جهان



گزارش از خبرگزاري فارس:درياچه اروميه كه در گذشته «چيچست» ناميده مي شد، به دليل داشتن ارزش هاي اكولوژيك و منحصر به فرد، در سال 1346براساس مصوبه شماره يك شوراي عالي حفاظت محيط زيست كشور، به عنوان منطقه حفاظت شده و طبق مصوبه شماره 63 شوراي عالي در سال 1354به عنوان پارك ملي ارتقا يافت.
    همچنين در سال 1356براساس مصوبات «MAB» (انسان و كره مسكون) به عنوان يكي از مناطق بين المللي ذخيره گاه هاي زيست كره در سطح جهان به ثبت رسيده است.
    اين درياچه با تمام جزاير آن در سال 1354به عنوان يكي از تالاب هاي بين المللي در كنوانسيون رامسر ثبت و از سوي موسسه بين المللي تالاب ها به عنوان يكي از مهم ترين مناطق مهم پرندگان انتخاب شد.
    در حال حاضر در اين درياچه 27گونه پستاندار، 212گونه پرنده، 41گونه خزنده، 7گونه دوزيست و 26 گونه ماهي زيست مي كند.
    درياچه اروميه داراي 102جزيره است كه همه آنها از سوي سازمان يونسكو به عنوان ذخيره گاه طبيعي جهان به ثبت رسيده است.
    اما اين زيست بوم با تمام دار و ندارش رو به نابودي است، زيرا به گفته مسئولان سازمان محيط زيست، كاهش بارش باران پايين بودن بازده آبياري كشاورزي در حوضه آبريز درياچه اروميه و عدم اختصاص آب كافي براي تامين نياز بيولوژيكي رودخانه هاي منتهي به درياچه از عوامل تشديدكننده بحران و كويري شدن منطقه به شمار مي رود.
    
    بادهاي نمكي تهديدي جدي براي آذربايجان
    چند سالي است كه عوامل مختلف دست به دست هم داده اند تا منحصر به فردترين تالاب جهان به دليل ميزان پسرفت آب، به تهديدي جدي براي ساكنان منطقه تبديل شود.
    در نتيجه پسروي آب درياچه وسعت آن به ميزان قابل توجهي كاهش يافته و برخي قسمت هاي جنوبي درياچه غيرقابل دسترسي و تبديل به نمك زار شده است كه اين پديده مي تواند فجايع زيست محيطي بسيار زيادي را همراه داشته باشد كه يكي از آنها، به جاي ماندن روستاهاي خالي از سكنه در شرق اين درياچه است و هم اكنون پنج روستاي حاشيه اين درياچه، خالي از سكنه شده اند.
    شوره زارهاي حاشيه دريا روز به روز وسيع تر و آب هاي زيرسطحي نيز شورتر مي شوند.
    بادهاي نمكي در آينده به يكي از تهديدهاي جدي منطقه تبديل مي شود و به گفته مسئولان امر، مزارع درجه يك حاشيه درياچه اروميه با تهديد نابودي مواجهند.
    براساس برآورد كارشناسان 70درصد علت كاهش آب درياچه اروميه، شرايط طبيعي و اقليمي از قبيل تبخير است و تنها 30درصد توسط عوامل انساني صورت مي گيرد.
    معاون برنامه عمران سازمان ملل متحد با ابراز نگراني از وضعيت كنوني درياچه اروميه مي گويد: حفاظت اين زيست بوم بين المللي از اهميت ويژه اي برخوردار است.
    «اليزا ساگين» مي گويد: در اين راستا، سازمان ملل متحد در قالب حفاظت از عرصه هاي محيط زيست در جهان برنامه هاي زيادي را در دست اجرا دارد.
    از 13 سال گذشته عمق درياچه اروميه 6 متر كاهش يافته است و با ادامه اين روند تا 10 سال آينده كل درياچه اروميه از بين مي رود، برخي از كارشناسان نيز مرگ درياچه اروميه را هفت سال ديگر پيش بيني كرده اند.
    درياچه اروميه بزرگ ترين درياچه داخلي ايران در شمال غرب كشور بين دو استان آذربايجان شرقي و غربي قرار گرفته است و قدمت آن را 400 هزار سال تخمين مي زنند.
    
    «آرتيميا» موجودي با ارزش اقتصادي بالا
    آرتيميا نام موجودي است با ارزش كه طول آن كمي بيشتر از يك سانتي متر است و به غير از درياچه اروميه و منطقه اي در آمريكا در هيچ جاي ديگر دنيا به صورت طبيعي زندگي نمي كند.
    از آرتيميا در صنايع داروسازي، آرايشي، غذايي، نساجي، پرتوزدايي هسته اي استفاده مي شود، به خصوص توسعه صنايع آبزي پروري مانند ميگو و ماهيان خاوياري وابستگي مستقيمي به اين محصول دارند.
    كاربردهاي فراوان آرتيميا سبب شده است، تعدادي از كشورها از جمله چين و ويتنام اقدام به تكثير و توليد اين محصول كنند، هر چند ميزان تحمل آرتيميا به شوري آب تا 200 گرم در ليتر است ولي اكنون شوري آب درياچه از 300 گرم در ليتر گذشته است و اين جانور در حالت خطر نابودي قرار دارد، اين امر سبب شد برداشت آرتيميا كه از سال 87 آغاز شده بود، در سال 79 از سوي سازمان حفاظت از محيط زيست متوقف شود.
    كارشناسان اعتقاد دارند، اگر درياچه در وضعيت طبيعي خود باشد، تنها از طريق برداشت آرتيميا سالانه چيزي در حدود 2 تريليون تومان درآمد نصيب كشور مي شود، در حالي كه تمام درآمد بخش كشاورزي استان حاصل خيز آذربايجان غربي در بهترين شرايط 700 تا 800 ميليارد تومان برآورد مي شود.
    بسيار تاسف برانگيز است زماني كه بدانيم هر كيلو از آرتيمياي توليد شده در كشور چين به قيمت 200 تا 300 دلار براي مصرف در صنعت پرورش آبزيان وارد بازار اروميه مي شود.
    
    لجني در حكم دارو، خاكي در حكم غذا
    ويژگي ديگر درياچه اروميه نمك مرغوب درياچه است كه از زمان هاي دور براي مصارف خوراكي، استحصال مي شود همچنين املاح بسيار ارزشمندي از جمله پتاس و فسفر را نيز مي توان استحصال كرد كه كارخانه پتاس مراغه در همين راستا ساخته شده ولي مشكلات زيست محيطي را در پي داشته است.
    منبع ارزشمند ديگر درياچه گل و لجني است كه در واقع اجساد موجودات ريز داخل دريا هستند و در مداواي بيماري ها و امراض پوستي و جلدي موثر واقع مي شوند.
    اين مواد سياه رنگ سرشار از پروتئين بوده و ارزش صادراتي دارد كه مي تواند با فرآوري و بسته بندي مناسب صادر شود همچنان كه از گل و لجن درياچه بحرالميت در اردن براي ساخت لوازم آرايشي استفاده مي شود.
    
    120 هزار هكتار شوره زار در حاشيه درياچه
    مديركل حفاظت محيط زيست آذربايجان شرقي با اشاره به تنوع زيستي پارك ملي درياچه اروميه و وجود 548 گونه گياهي، 239گونه پرنده و 27 گونه پستاندار در آن اظهار داشت: 60درصد از مساحت درياچه، 50درصد جوامع انساني و 31درصد حوزه آب ريز درياچه در مديريت استان آذربايجان شرقي قرار دارد كه تبعات ناشي از بحران درياچه تاثيرات بيشتري را به استان وارد مي كند.
    بيوك رئيسي با اشاره به مصرف بيش از 87 درصدي آب حوزه آب ريز درياچه در مصارف كشاورزي و راندمان پايين آن در در اين خصوص افزود: در چند سال اخير بيش از 120 هزار هكتار از اراضي حاشيه درياچه به شوره زار تبديل شده كه اين موضوع مي تواند زنگ خطري در كويري شدن منطقه، شور شدن خاك ها، خشكيدن قنات ها و از بين رفتن كشت و زرع د رمنطقه باشد.
    
    پرونده انتقال آب ارس به اروميه در فراموش خانه
    در حالي كه انتقال آب ارس به درياچه اروميه سال گذشته از سوي استاندار وقت، معاون عمراني استاندار آذربايجان شرقي و تعداد ديگري از كارشناسان و مسئولان به شدت پيگيري مي شد، اما به نظر مي رسد در خوشبينانه ترين حالت، ديگر خبري از اين پيگيري هاي شديد وجود ندارد.
    موافقان انتقال آب رودخانه ارس به درياچه اروميه با تاكيد بر اينكه در حال حاضر مهم ترين راهكار پيشنهادي براي جلوگيري از روند خشكيدن اين درياچه انتقال آب از رودخانه هاي پر آب منطقه از جمله ارس به آن است، پيگيري جدي اين طرح را خواستارند.
    آنان معتقدند بي توجهي مسئولان به اتخاذ تصميم مناسب و عدم اجراي طرح هايي از اين دست موجب وارد آمدن خسارات جبران ناپذيري بر محيط زيست منطقه مي شود.
    البته برخي از كارشناسان با ارائه طرح هايي خواستار انتقال آب درياي خزر و حتي آزاد كردن آب ذخيره شده در پشت حدود 40 سد و بند موجود در رودخانه هاي حوزه آبريز درياچه اروميه در استان هاي آذربايجان شرقي، آذربايجان غربي و كردستان هستند، اما طبيعي است انتقال آب رودخانه ارس با توجه به نزديكي جغرافيايي و محقق بودن ايران در برداشت سهم حق آبه خود از اين رودخانه طرحي عملياتي و اجرايي تلقي شده و موافقان بيشتري داشته باشد.
    محمد اشرف نيا، معاون عمراني استاندار آذربايجان شرقي در اين زمينه مي گويد: آب رودخانه پر آب ارس از طريق خط لوله به اراضي اطراف و حتي پشت تبريز منتقل مي شود، بنابراين ادامه اين خط لوله مي تواند تا درياچه اروميه امتداد يابد.
    محمدرضا ميرتاج الديني، نماينده تبريز و عضو هيئت رئيسه مجلس شوراي اسلامي نيز انتقال آب ارس به درياچه اروميه را يكي از راهكارهاي موثر و مفيد براي برون رفت، دومين درياچه شور جهان از اين وضعيت بحراني مي داند. وي در عين حال معتقد است اين طرح نمي تواند در آينده نزديك عملياتي شود.
    دكتر ناصرآق، عضو هيئت علمي دانشگاه اروميه و پژوهشگر مسايل زيست محيطي همچنين با تاكيد بر ضرورت آبرساني به درياچه اروميه تصريح مي كند: براي خروج درياچه اروميه از وضعيت بحراني، آبرساني به اين درياچه به همراه ممانعت از بهره برداري از چاه هاي غيرمجاز و مكانيزه كردن كشاورزي منطقه موثر است.
    وي هشدار مي دهد؛ در صورت تداوم اين وضعيت با شدت فعلي، درياچه اروميه در كمتر از 10 سال آينده به طور كامل خشك مي شود.
    
    ديدگاه هاي مخالف انتقال آب ارس
    با اين حال طرح مزبور داراي مخالفاني است كه ديدگاه هايي قابل تامل دارند.
    رحيم ميداني، مديرعامل سابق آب منطقه اي آذربايجان شرقي و كارشناس حوزه آب معتقد است؛ انتقال آب رودخانه هايي چون ارس به دليل محدود بودن ميزان حقابه جمهوري اسلامي ايران از اين رودخانه مرزي نمي تواند كاهش تصاعدي آب درياچه اروميه را جبران كند.
    وي همچنين اجراي اين طرح را مقرون به صرفه ندانسته و مي گويد: هر طرح براي اجرا بايد از لحاظ اقتصادي توجيه داشته باشد كه به نظر مي رسد طرح مزبور فاقد توجيه اقتصادي است.
    ميداني به تعهد شركت آب منطقه اي آذربايجان شرقي در انتقال آب رودخانه ارس به اراضي شرق و شمال شرق درياچه اروميه اشاره و خاطرنشان مي كند: پس از اجراي كامل پروژه ياد شده، بخشي از آب انتقال يافته به اين اراضي از طريق تبخير و نيز نفوذ به لايه هاي زيرزميني در حقيقت به درياچه اروميه منتقل مي شود كه مي تواند در حل و فصل قسمتي از بحران اين درياچه موثر باشد.
    اين كارشناس حوزه آب، با اشاره به اين كه جريان طبيعي آب درياچه اروميه 5/6 ميليارد مترمكعب در سال است، ادامه مي دهد: ميزان آب مورد نياز براي رفع بحران درياچه اروميه در سال 2 ميليارد متر مكعب است بنابراين اين روش كارساز نيست.
    به گفته مديرعامل سابق آب منطقه اي آذربايجان شرقي، ميزان آب موردنياز سالانه براي برگرداندن درياچه اروميه به وضع يك دهه قبل حدود 4 ميليارد مترمكعب در سال است.
    اين عضو سازمان نظام مهندسي، خشكي درياچه اروميه را از نوع چرخشي اعلام و اظهار مي كند: پس از سال ها وضعيت درياچه اروميه به حالت عادي بازخواهد گشت و خشكي موجود به خاطر نوعي سيكل هيدرولوژيكي است.
    «ميداني» به سند راهبردي حفاظت پايدار از درياچه اروميه اشاره و خاطر نشان مي كند: در اين سند ذكر شده كه 65 درصد از كاهش آب ورودي به درياچه اروميه نه به خاطر سدسازي ها، بلكه به دليل تغييرات اقليمي است.
    غلامرضا هاشمي، سرپرست آب منطقه اي آذربايجان شرقي نيز با اشاره به غيراقتصادي بودن پروژه انتقال آب ارس به درياچه اروميه معتقد است: در صورت اجراي فرضي اين پروژه و پس از كسر نيازمندي هاي آب شرب، صنعت و كشاورزي استان از محل اين منبع، تنها يك پانزدهم كمبود 4 ميليارد مترمكعبي سالانه آب درياچه اروميه جبران مي شود.
    هاشمي اضافه مي كند: جبران اين ميزان كسري نه تنها تاثير قابل لمسي بر توقف روند بحراني درياچه اروميه نخواهد داشت بلكه تنها در شرايطي ممكن است كه جمهوري اسلامي ايران بر مبناي پروتكل هاي همكاري حداكثر حق آبه خود از ارس را برداشت كند. به طور كلي مي توان عوامل موثر در نابودي درياچه اروميه را در گروه اصلي به شرح زير بيان كرد:
    عوامل طبيعي: خشكسالي هاي اخير، افزايش دماي هوا و تبخير آب درياچه
    عواملي انساني: احداث سد و عدم رعايت حق آبه درياچه، احداث ميان گذر به روش غير مناسب، ورود انواع فاضلاب هاي شهري و مواد شيميايي صنعتي به درياچه، خالي شدن سفره هاي آب زيرزميني از راه حفر چاه هاي عميق و نيمه عميق در حوضه آبريز، تغيير كاربري اراضي در بخش تالاب هاي آب شيرين حاشيه جنوبي، مصرف بي رويه آب هاي همجوار و افزايش مصرف در بخش كشاورزي و صنعتي و راندمان كم آبياري در بخش كشاورزي.
    
    فاجعه زيست محيطي
    همچنان كه درياچه هاي قم و ساوه قبلاخشك شده اند، اينك نگراني شديدي وجود دارد كه اگر درياچه اروميه به سمت خشك شدن پيش رود چه فاجعه زيست محيطي عظيمي رخ مي دهد، مطمئنا در نخستين گام اقليم آذربايجان تغيير خواهد كرد و كشاورزي در استان هاي همجوار معناي خود را از دست مي دهد.
    خشك شدن درياچه يعني پايان كشاورزي، پايان گردشگري، پايان آرتيميا، پايان آب و هواي معتدل، پايان كار اسكله ها و شناورها و پايان شرايط زيستي براي جانواران و پرندگان و آغاز يك فاجعه زيست محيطي.هم اكنون درياچه با 6 متر كاهش عمق آب مواجه شده است كه دو متر از حد آستانه پايين تر است و تاكنون بيش از 20 درصد كل درياچه خشكيده است، بنابراين براي حفظ حيات منطقه بايد كاري كرد.
    رعايت حق آبه درياچه اروميه توسط وزارت نيرو، اصلاح الگوي آبياري كشاورزي منطقه، ايجاد تصفيه خانه براي فاضلاب هاي شهري وصنعتي، استفاده از حق آبه رودخانه هاي مرزي مانند ارس و انتقال آن به درياچه اروميه، مهار يك تا 4 ميليارد مترمكعب آبي كه از شمال غرب كشور خارج شده و به كشورهاي همسايه مانند عراق سرازير مي شود و انتقال آن به درياچه اروميه، استفاده از روش ماسك پاشي بر روي درياچه براي جلوگيري از تبخير بيشتر آن و راه كارهاي مشابه ديگر از ضرورياتي است كه بايد هر چه سريع تر جامه عمل به خود بپوشند.هر چند در 27 مهرماه سال 87 سند ملي درياچه اروميه با كمك مالي و فني برنامه عمران ملل متحد توسط وزراي ذي ربط و استانداران استان هاي آذربايجان شرقي و غربي و كردستان به امضا رسيد كه نخستين سند فرابخشي كشور در بخش محيط زيست به شمار مي رود ولي بايد اعتقادي قوي همراه اين عزم ملي باشد.
    
    گزارشي از تبعات خشك شدن درياچه اروميه پاياني غمبار در انتظار دومين درياچه شور جهان
    


 روزنامه كيهان، شماره 19464 به تاريخ 25/6/88، صفحه 11 (شهرستان ها)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 1319 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه پيشگامان تاسيسات
متن مطالب شماره 54، آذر 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است