|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه رسالت88/7/16: نگاهي به كتاب جريان شناسي سياسي در ايران
magiran.com  > روزنامه رسالت >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 9438
چهار شنبه 1 اسفند 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2829
magiran.com > روزنامه رسالت > شماره 6822 16/7/88 > صفحه 17 (فرهنگي) > متن
 
      


اقليم قلم 
نگاهي به كتاب جريان شناسي سياسي در ايران


نويسنده: دكتر علي دارابي- قائم مقام رئيس سازمان صدا و سيما

از جمله درس ها و آموزه هاي بزرگ براي جامعه اسلامي، ارزشي و انقلابي ايران و بخصوص نسل جوان اين كشور كه دائما در معرض خطر انحراف فكري - عقيدتي و سوء استفاده هاي سياسي توسط برخي جريان ها سياسي مي باشد نظير آنچه كه در جريان انتخابات دهم اتفاق افتاد، شناخت صحيح ماهيت جريانات سياسي و واكاوي فراز و فرود اين جريانات در تاريخ معاصر ايران بخصوص سال هاي پس از انقلاب اسلامي است. به بياني ديگر آگاهي يافتن از اينكه هر جريان سياسي از چه ماهيت فكري برخوردار است و نقاط قوت و ضعف آن چيست، بويژه براي نسلي كه از تاريخ رويش، پويش و خيزش جريان ها اطلاع كافي ندارد، بسيار ضروري است.
    بازنشناسي جريان ها و مواضع و ويژگي هاي آنها به گونه اي كه دكتر علي دارابي از پژوهشگران و صاحب نظران مسائل سياسي كشور در كتاب جديد خود با عنوان “جريان شناسي سياسي در ايران” بدان پرداخته باعث برخورد آگاهانه، هوشيارانه و سنجيده تر در حال و آينده خواهد شد و به آنها كمك مي كند تا راه طي شده و وضع موجود را به خوبي درك و افق روشني از آينده را فرا روي خود ببينند.
    به اعتقاد دكتر علي دارابي و آن گونه كه در مقدمه اين كتاب آمده است جريان شناسي سياسي از مقولات سهل و ممتنع به شمار مي رود؛ سهل ازآن جهت كه پرداختن به هر حزب و گروه تحت عنوان جريان سياسي توجيه پذير مي گردد وممتنع از آن رو كه امكان پردازش به همه ابعاد جريانات سياسي در مجموعه اي محدود ميسور نمي گردد، چرا كه رابطه اين دو از نوع “عموم و خصوص مطلق” است يعني براي شناخت جريان هاي سياسي، آشنايي هر چه بيشتر با احزاب ضروري و اجتناب ناپذير است اما شناسايي حتي كامل احزاب و گروه هاي سياسي به معناي جريان شناسي سياسي نيست. همچنين جريان هاي حاكم در هر نظام سياسي را نمي توان به طور كامل و دقيق مشخص كرد زيرا بر خلاف احزاب ويا جمعيت ها، اين جريان ها نه داراي اصول مكتوب و نه ايدئولوژي خاصي هستند بلكه فرايندي هستند كه در مقابل تحولات و رويدادهاي روزمره عكس العمل نشان داده و خود نوعي سياست را در اين مورد به وجود مي آورند. به عبارت بهتر باورها، ارزش ها و آرمان ها، در مقابل عنصر قدرت، اقتصاد و اجتماع در بين اين جريان ها، نمايان مي شود.
    بنا بر تحليل هاي دكتر دارابي در كتاب “جريان شناسي سياسي در ايران” در تاريخ سياسي معاصر كشور و در مقايسه با جريانات سياسي همچون جريان ملي گرا؛ جريان چ‘ يا ماركسيستي؛ جريان تركيبي يا التقاطي و جريان سلطنت طلب، “جريان اسلام گرا” بزرگترين و اصيل ترين جريان سياسي كشور به شمار مي آيد و اسلام به منزله روح ايران، عميق ترين تاثير را در گسترده ترين قلمرو، بر وجود آحاد ملت ايران داشته است. از اين لحاظ هيچ يك از جريان هاي فكري - سياسي ديگر در حد و اندازه اين جريان نبوده، در مقام مقايسه بسيار كوچك و مقطعي به شمار مي آيند.
    مقصود از جريان سياسي اسلام گرا كه نقطه تمركز بحث كتاب را تشكيل مي دهد همانا احزاب، تشكل ها، اشخاص و گفتمان هايي است كه هر يك از گفتمان اسلام سياسي قرائت خاص خود را داشته و دارند و اين گفتمان ها در نسبت با نظام جمهوري اسلامي بر پايه ولايت فقيه تحليل و ارزيابي خواهند شد. اعتقاد عميق به اصول اساسي و بنيادي دين (توحيد يا خدا محوري، نبوت، معاد، امامت و عدالت)، مهدويت، پيوند و وحدت دين و سياست، اسلام فقاهتي، پيوند اسلام با روحانيت، مرجعيت و ولايت فقيه، مردمسالاري ديني، استبداد ستيزي، استعمار ستيزي و دفاع از هويت و تماميت ارضي، مهمترين مباني و شاخصه هاي تشكيل دهنده جريان اسلام گرا به شمار مي آيند.
    در مجموع چگونگي رابطه بين تحولات نظام جمهوري اسلامي ايران و جريان اسلام گرا اصلي ترين پرسشي است كه علي دارابي در كتاب خود در صدد پاسخ به آن است. همچنين بررسي سهم و وزن هر يك از جريانات وقلمرو تاثيرگذاري كه بر روند اداره نظام داشته اند و نيز اينكه آيا احزاب و جريانات سياسي متاثر از راهبرد و سياست هاي اداره كشور بوده اند يا اينكه اين جريانات سياسي بوده اند كه راهبرد نظام را تحت تاثير خود قرار داده اند؟ ديگر سوالات بنيادي اين اثر علمي - پژوهشي را تشكيل مي دهند.
    در كنار اين سوالات اصلي، پرسش هاي فرعي نيز در فصول مختلف كتاب مطرح مي شوند كه برخي از آنها عبارتند از:
    - مراد از جريان سياسي اسلام گرا چيست؟ مصاديق و ويژگي هاي آنها كدام است؟
    - نقاط اشتراك و افتراق آنها (جريان سياسي اسلام گرا) چيست؟
    - چه رابطه معناداري ميان راهبرد اداره كشور با راهبرد جريانات سياسي وجود دارد؟
    - آيا احزاب بر سياست ها و روند اداره جامعه تاثير داشته اند يا متاثر از سياست ها و روند حاكم بر جامعه بوده اند؟
    - جايگاه “روحانيت” به عنوان رهبران فكري و اداره نظام با جريان هاي سياسي چه بوده است؟
    - آيا صرف حضور چهره هاي شاخص انقلاب در هر يك از اين جريان ها مي تواند ملاك حقانيت و اصالت هاي مكتبي و ارزشي اين گروه ها به حساب آيد؟ يا اينكه شاخص هاي ديگر را نيز بايد در كنار اين معيارها مورد توجه و مداقه قرار داد؟
    - در نظام ولايت فقيه، جريان هاي سياسي از چه جايگاهي برخوردارند؟
    - آرايش نيروهاي سياسي در ايران پس از انقلاب و تحولات آن چگونه بوده است، با تكيه بر دو جناح عمده سياسي و نقش آنها در تحولات كشور چگونه بوده است؟
    - علل كاميابي يا ناكامي و نيز ناپايداري احزاب و نيروهاي سياسي در ايران چه بوده است؟
    - آيا احزاب مانع توفيق و عاملي براي عقب ماندگي نظام بوده اند يا اينكه به مثابه موتور محركه پيشرفت كشور محسوب مي شوند؟
    - چالش هاي فراروي جريان هاي سياسي در ايران كدام است؟
    به لحاظ شكلي و نوشتاري، اين كتاب كه اخيرا به همت پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي انتشار يافته، در يك مقدمه و سه فصل و همراه با جمع بندي و نتيجه گيري و نيز يك بخش ضميمه با عنوان “مشخصات احزاب و تشكل هاي سياسي كنوني در ايران” تدوين شده است. فصل اول به كليات و مباني نظري پژوهش، مفاهيم، ادبيات پيشينه، پرسش ها، فرضيه ها و متغيرهاي آن اختصاص دارد. در اين فصل ضمن بهره گيري از نظريات افرادي چون استيفن روكان در باب شكاف هاي اجتماعي و تاثير آن بر احزاب و جريانات سياسي در هر جامعه اي به چرايي استفاده از مفاهيمي چون چ‘ و راست در اين اثر اشاره شده است. در فصل دوم جريانات سياسي در ايران اعم از اسلام گرا و غير اسلام گرا در فاصله سال هاي1320 تا1357 ه .ش ويژگي هاي هر يك از جريانات مذكور، حاملان و سخنگويان آنها مطرح شده است. فصل سوم كتاب اختصاص به جريان هاي سياسي اسلام گرا در جمهوري اسلامي ايران دارد. در ابتداي اين فصل پس از تبيين مفهومي و جامعه شناختي جريان راست يا اصولگرا از ويژگي هاي اين جريان، سير تطور و تكويني آن از راست تا آبادگري و سپس اصولگرايي و نيز بانيان، حاملان و سخنگويان اصلي جريان اصولگرا يعني حزب جمهوري اسلامي، جامعه مدرسين حوزه علميه قم، جامعه روحانيت مبارز تهران، حزب موتلفه اسلامي، جمعيت ايثارگران انقلاب اسلامي و آبادگران سخن به ميان آمده است. همچنين در اين بخش و در ذيل بحث جامعه مدرسين حوزه علميه قم از آقايان احمد آذري قمي، عبدالله جوادي آملي و يوسف صانعي به عنوان سه تفكر شاخص و متفاوت در اين تشكل بحث شده است.
    در بخش ديگري از فصل سوم، كه اختصاص به جريان شناسي چ‘ يا اصلاح طلبي در جمهوري اسلامي ايران دارد، ضمن بحث در باب مفهوم چ‘ و سير تطور و دگرگوني آن از چ‘ سنتي به چ‘ مدرن و سپس جبهه دوم خرداد و اصلاح طلبي، احزاب و تشكل هايي وابسته به اين جريان چون مجمع روحانيون مبارز، سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي، دفتر تحكيم وحدت، كارگزاران سازندگي، مجمع محققين و مدرسين حوزه علميه قم، جبهه مشاركت ايران اسلامي و حزب اعتماد ملي مورد نقد و بررسي قرار گرفته اند. نكته مهم و مورد توجه در اين قسمت نقد و بررسي و به نوعي آسيب شناسي اصلاح طلبي در جامعه ايران است.
    دقت نظر در اين بخش نشان مي دهد كه چرا و چگونه جرياني (چ‘ - خط امام - اصلاح طلبي) كه سكه افتخار تسخير سفارت آمريكا را به نام خود ضرب نمود و خود را در آن سال ها اصلي ترين پرچمدار دفاع از پابرهنگان و محرومان در برابر اشرافيت سرمايه داري معرفي مي كرد و بر ولايت مطلقه فقيه اصرار مي ورزيد امروز دچار چنان استحاله، وادادگي و از خود باختگي شده است كه تمام هم خود را بنا بر اعترافات اخير نظريه پردازان و معماران اين جريان در دادگاه هاي حوادث پس از انتخابات دهم رياست جمهوري مقابله با نظام و اركان آن مي داند و از دين حداقلي و عصري بودن آن، اشاعه سكولاريسم در برابر حكومت ديني و پشت پا زدن و عدم توجه به سفارش و نصايح و ميراث امام خميني(ره) كه “مقدم دانستن حفظ نظام جمهوري اسلامي بر هر امري” و “پشتيباني از ولايت فقيه براي مصون ماندن از آسيب ها را همواره تاكيد مي فرمودند” دفاع مي نمايد.
    ديگر مبحث اين فصل ازكتاب به جريان سوم اختصاص دارد. جرياني كه بر اين باور است كه دوران چ‘ و راست خاتمه يافته و بايد جريان جديدي اداره امور را بر عهده گيرد، از مدرسه حقاني و مصباح يزدي، جمعيت دفاع از ارزش ها، حلقه محمدي ري شهري تا جريا وفاق و كارآمدي- حلقه محسن رضايي به عنوان حاملان و سخنگويان درون و موافق نظام اين جريان ياد شده است. اما از آنجا كه جريان سوم مدعيان ديگري دارد كه عمدتا برون نظام، منتقد و مخالف هستند آنها هم مطرح و مورد نقد و ارزيابي قرار گرفته اند؛ در اين ميان از سيد كاظم شريعتمداري (حزب جمهوري خلق مسلمان)، حسينعلي منتظري(از قائم مقام رهبري تا عزل از همه مسئوليت ها) و برخي چون محسن كديور، عبدالله نوري، سيد جلال الدين طاهري كه هر سه به نوعي متاثر از گفتمان منتظري مي باشند به عنوان سخنگويان عمده منتقدان و از نهضت آزادي و نظريه پردازان و حاملان فكري و سياسي وابسته به آن چون مهدي بازرگان و يوسفي اشكوري هم به عنوان جريان سومي كه مخالف نظام هستند صحبت به ميان آمده است. بخش پايان فصل سوم كتاب اختصاص به دين انديشان و جريان برخاسته از تفكر آنها دارد. اين جريان خود به سه دسته سنت گرايان كه سيد حسين نصر سخنگوي عمده و اصلي آن به شمار مي رود، ناقدان سنت و تجدد (سيد جواد طباطبايي و مصطفي ملكيان ) و تجدد گرايان (عبدالكريم سروش و محمد مجتهد شبستري) تقسيم شده و اهم آراء و ديدگاه هاي آنها مورد بررسي و نقد قرار گرفته است.
    در مجموع اهتمام اصلي دكتر علي دارابي در اين كتاب آن است كه اولابتواند در تبيين رخدادها و تحولات ايران معاصر بخصوص دوره جمهوري اسلامي سيري تكاملي را براي شناخت از جريانات سياسي ارائه دهد؛ ثانيا نشان دهد كه بين نظام جمهوري اسلامي و تحولات آن با جريانات سياسي اسلام گرا ارتباط مستقيم وجود دارد. علاوه بر مطالب گفته شده، درباره ويژگي ها و مزاياي اين اثر بايد اذعان نمود كه؛
    - اين كتاب كه در برگيرنده جريان هاي سياسي از1320 ه .ش تا1387 ه .ش است در نوع خود يكي از جديدترين و جامع ترين آثار در حوزه جريان شناسي سياسي در ايران به شمار مي آيد.
    - تمركز كتاب بر جريانات سياسي در حوزه اسلام گرا از مزاياي اين كتاب محسوب مي گردد، چراكه نويسنده تلاش نموده همه جريانات سياسي اولابه درستي احصاء شوند و ثانيا اهداف، آرمان ها، رويكردها و راهبردهاي آنها مورد توجه قرار گيرد.
    - نگاه و رويكرد جرياني به رخدادها و تحولات سياسي از ديگر امتيازات اين اثر علمي است. اهتمام نويسنده بر آن بوده است كه رخدادها و تحولات سياسي با نگاه جريان سازي آنها و سير تكوين، تطور و تكامل جريانات سياسي باشد تا بتوان به داوري درستي نسبت به جريانات سياسي دست يافت.
    - بيش از هر نكته اي مزيت اين كتاب در نقد و ارزيابي جريانات سياسي است كه در آن صورت گرفته است. بسياري از آثار گذشته شايد تنها به بيان اشكالات و ايرادهاي جريانات و صاحب نظران پرداخته اند بدون آنكه آنها را مورد نقد قرار دهند در حالي كه اين كتاب تلاش كرده است ديدگاه ها و نقطه نظرها و آراء جريانات و اشخاص را مطرح نموده و سپس به نقد آن بپردازد.
    - با توجه به سابقه فعاليت هاي سياسي دكتر علي دارابي، بخش عمده مباحث در نوع خود تازه و بديع است. اطلاعات و مطالبي كه درباره اصولگرايي، آبادگران، جريان سوم، نوع دسته بندي ها و آرايش نيروهاي سياسي، همه و همه ارائه شده براي نخستين بار است كه خوانندگان مي توانند آن را در يك كتاب علمي - پژوهشي ملاحظه نمايند.
    - كتاب “جريان شناسي سياسي در ايران” با شمارگان2500 جلد براي چاپ اول 1388() و با قيمت9000 تومان و در600 صفحه به همت پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي انتشار يافته است.
    - از نويسنده كتاب دكتر علي دارابي، سواي تاليف مقالات متعدد علمي- پژوهشي در مجلات و روزنامه هاي كشور، پيشتر شاهد كتبي چون: “رفتار انتخاباتي در ايران، الگوها و نشريه ها”، “سياستمداران اهل فيضيه، بررسي پيشينه و نقد عملكرد جامعه روحانيت مبارز”، “انتخاب هشتم (بررسي8 دوره رياست جمهوري با تكيه بر انتخابات رياست جمهوري سال80 ) ،“كارگزاران سازندگي از فراز تا فرود”، “25 گفتار درباره انقلاب اسلامي”، “چكاد انديشه (سيري در شخصيت و انديشه هاي حضرت امام خميني(ره)“، “روي خط انديشه (جستاري دوباره در انديشه هاي شهيد بهشتي و فاجعه هفتم تير سال1360 )“، “سفرنامه كربلا(حديث واقعه)“، “زيتون سرخ (حزب الله الگوي مقاومت)“، “گفتمان پاسخگويي (مجموعه مقالاتي درباره سال پاسخگويي)“، “از خانه خود تا خانه خدا (سفرنامه حج)“، بوده ايم.
    - اين نويسنده پركار هم اكنون “تاريخ تحولات سياسي- اجتماعي ايران پس از انقلاب اسلامي” را در دست انتشار دارد.
    
    
    
    
    اقليم قلم: نگاهي به كتاب جريان شناسي سياسي در ايران دكتر علي دارابي- قائم مقام رئيس سازمان صدا و سيما
    


 روزنامه رسالت، شماره 6822 به تاريخ 16/7/88، صفحه 17 (فرهنگي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 1165 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه زبان شناسي كاربردي و ادبيات كاربردي: ديناميك و پيشرفت.
شماره 1 (پياپي 601)
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است