|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد88/9/25: در مناظره رناني و پژويان عنوان شد : نگراني از شكست طرح هدفمند كردن يارانه ها
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4386
سه شنبه 21 خرداد 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 2128 25/9/88 > صفحه 1 (صفحه اول) > متن
 
      


در مناظره رناني و پژويان عنوان شد : نگراني از شكست طرح هدفمند كردن يارانه ها



گروه اقتصادي: روز دوشنبه مناظره يي ميان دكتر محسن رناني (دانشيار اقتصاد دانشگاه اصفهان) و دكتر جمشيد پژويان (رئيس شوراي رقابت كشور) درباره هدفمند كردن يارانه ها در دانشگاه اصفهان برگزار شد: مناظره يي كه در آن براي اولين بار جمشيد پژويان به عنوان رئيس شوراي رقابت و حامي سرسخت هدفمند شدن يارانه ها در مقام پاسخگويي بر آمد.محسن رناني آغازگر سخن در مناظره بود. او به طرح دولت براي يارانه ها اشاره و اظهار كرد: اين طرح يكي از حساس ترين اصلاحات اقتصادي 30 ساله پس از انقلاب است. حساسيت اين طرح شايد در حد اصلاحات ارضي قبل از انقلاب باشد. اصولاً بازار وقتي شكل مي گيرد كه نيروي كار از زمين آزاد شود و اصلاحات ارضي نيروي كار را از زمين آزاد كرد. اين طرح نيز يك جراحي است كه قرار است برخي قيمت ها را از كنترل دولت آزاد كند در حالي كه كاركرد قيمت در اقتصاد از كاركرد زمين حساس تر است. بنابراين اين جراحي مي تواند خيلي حساس باشد و اگر اين سياست موفق شود گام بزرگي برداشته ايم. ولي اگر شكست بخورد آنگاه خساراتي مي آفريند كه جبرانش نسل ها طول مي كشد و فرزندان من و شما بايد هزينه هايش را بپردازند تا روزگاري دوباره كسي بيايد و همتي كند و اصلاح كند. پس مساله اصلي اين است كه آيا شرايط كنوني براي اين جراحي مهيا است يا نه؟رناني با اشاره به طرح تحول تهيه شده در دولت گفت: طرح تحول تنها تا مرحله شناخت بيماري خوب پيش رفته است. ما تا مرحله شناخت بيماري به آنچه در اين طرح آمده است موافقيم. اما آنچه مساله اصلي ماست مراحل بعد از شناخت بيماري است كه اگر آنها ديده نشوند شايد جواب مطلوبي نگيريم.
    
    رناني افزود: من به طور تصادفي اخيراً مصاحبه يكي از مقامات در مورد اين طرح را مشاهده كردم و ديدم كه نگاه خيلي نگاه حسابداري است و نگاه مكانيكي است. در واقع نگاه دو دو تا چهارتايي است. گويي كه اقتصاد را يك موجود مرده مي بينند كه مي خواهند يك تكه از آن را ببرند و به جاهاي ديگرش بزنند. در حالي كه اقتصاد يك موجود زنده است. تيغ جراحي را كه به او زدي شروع به واكنش مي كند و اگر زنده بودن اقتصاد را در محاسبات نياوريم قطعاً شكست مي خوريم.رناني در مورد نگاه مكانيكي و حسابداري سياستگذاران به اين طرح گفت: معمولاً مي بينيم محاسبه مي كنند و مي گويند اين مقدار پول اينجا اضافي داريم به قيمت جهاني كه به مصرف بنزين مي زنيم خب اين پول ها را مي گيريم، مي دهيم به فقرا. ولي اقتصاد صبر نمي كند تا اين پول ها را بگيريم بدهيم به فقرا. تا پول ها را بگيريم اقتصاد به هم مي ريزد و تا بياييم و پول ها را بدهيم به فقرا، رفتارها عوض مي شود.رناني افزود: همه حرف هايي كه اين دو سال در اين مورد زده شده است از همين جنس است كه ثروتمندان دارند يارانه زيادي مي برند و فقرا كم مي برند، پس يك پولي آنجا هست مي گيريم و مي دهيم به فقرا آنگاه توزيع فلان مي شود.او افزود: نگراني اصلي ما اين است كه احتمال مي دهيم اين طرح كه فقط در مرحله شناخت بيماري قابل دفاع است شروع شود اما به محض اينكه اين موجود زنده يعني اقتصاد واكنش هايش آغاز شد، تورم آغاز شود، اعتراضات آغاز شود و در نهايت اجراي طرح متوقف شود.
    
    در اين صورت هزينه هاي سنگين اين جراحي بر اقتصاد ما و نسل هاي امروز و فرداي ما تحميل خواهد شد اما منافعش حاصل نخواهد شد.
    
    نمونه آن، طرح تحول مكمل طرح تعديل زمان آقاي هاشمي است. اما طرح تعديل در باثبات ترين دوران بعد از انقلاب اجرا شد و بعد از دو سه سال متوقف شد در حالي كه طرح هدفمند كردن يارانه ها بسيار حساس تر از آن است.
    
    اگر طرحي با اين حساسيت در زمان باثباتي متوقف شده، به احتمال زياد در زمان پر مشكل هم متوقف خواهد شد. اما ما با زدن تيغ جراحي به پيكر اقتصاد آن را به آشوب مي كشيم و بعد متوقفش مي كنيم.پيش بيني من اين است كه اين طرح اگر شروع شود ظرف شش ماه وقتي كه پيامدهايش آشكار شوند، مقامات ما عقب نشيني مي كنند و متوقف خواهد شد. اما وقتي اقتصاد از وضع كنوني اش حركت كرد و تورم بالارفت ديگر برنمي گردد. خسارات مي آيد اما نتايج مثبت احتمالي نخواهد آمد.
    
    رناني افزود: پول، استاندارد استانداردهاست. وقتي شما با ايجاد تورم ارزش پول را به هم مي زنيد تمام استانداردها حتي استانداردهاي اخلاقي جامعه را به هم مي زنيد. او گفت:جوامعي كه پي در پي تورم هاي بالارا تجربه كرده اند به لحاظ اخلاقي و زيرساخت هاي اجتماعي به جوامع ورشكسته يي بدل شده اند.
    
    او گفت:ما اكنون در مرحله تورم ركودي هستيم و شوك هاي جديد تورمي الان براي جامعه ما خطرناك است. او با استفاده از تمثيل يك بيمار گفت:انجام يك درمان مناسب نيازمند پنج شرط است: اول شناخت درست بيماري، دوم پيچيدن يك نسخه مناسب، سوم وجود يك پزشك حاذق داراي تجربه هاي موفق در درمان آن بيماري، چهارم وجود اعتماد متقابل و همكاري بين بيمار و پزشك و پنجم با ثبات و طبيعي بودن شرايط بدني كه قرار است زير تيغ جراحي برود.
    
    رناني در ادامه گفت با نسخه پيچيده شده براي يارانه ها موافق نيست و معتقد است شرايط سوم تا پنجم نيز براي اقتصاد ايران مهيا نيست. او با اشاره به نسخه پيچيده شده براي اقتصاد ايران سوال كرد كه چرا ما از حساس ترين بيماري شروع مي كنيم؟ بايد احتمال داد كه ما بيمار را به تشنج و اغما ببريم. او پرسيد با چه استدلالي ما از حساس ترين و فراگير ترين بخش شروع مي كنيم؟ كه اگر اشتباه كنيم بيمار را با پيامدهاي خطرناك و وحشتناكي رو به رو مي كنيم چون انرژي مثل خون در رگ هاي اقتصاد مي چرخد. اگر هر تغييري در اين خون رخ دهد به همه اقتصاد سرايت مي كند.
    
    او در مورد همكاري متقابل و اعتماد بيمار به پزشك در اقتصاد ايران گفت:شرط سوم يك درمان موفق، اعتماد بيمار به پزشك و همكاري با او است. در ايران نه بيمار به پزشك اعتماد دارد نه پزشك به بيمار. براي نمونه وقتي دولت مي خواست آغاز اجراي سهميه بندي بنزين را اعلام كند چند ساعت مانده به نيمه شب اعلام كرد كه از نيمه شب بنزين سهميه بندي مي شود. اين نشان مي دهد دولت به مردم اعتماد ندارد. متقابلاً هم طبق گفته برخي مسوولان مردم در پرسشنامه هاي اطلاعات خانوار كه سال گذشته براي همين طرح هدفمند كردن يارانه ها جمع آوري شد، تا 30 درصد اطلاعات غلط داده اند. اين هم يعني مردم به دولت اعتماد ندارند.
    
    او در مورد شرط بعدي يعني وجود يك تيم جراحي و پزشك كارآزموده و داراي سوابق روشن و موفق گفت: سوال اين است كه از اقتصاددانان بزرگ كشور چه كساني براي طراحي اين طرح همكاري كرده اند؟ كدام تيم قوي براي اين طرح كار كرده است؟ كدام كار فكري جدي در اين مورد شده است؟او گفت:در كل سايت كارگروه تحول اقتصاد دو گزارش در مورد كليات طرح تحول و دو گزارش كه هريك كمتر از 30 صفحه است نيز در مورد طرح هدفمند كردن يارانه ها وجود دارد. او اضافه كرد:اگر كار فكري شده است چرا در معرض نقد قرار نمي دهند، اگر نشده است چرا يك سال قبل لايحه را بدون كار علمي كافي به مجلس داده اند؟
    
    او در مورد ويژگي پنجم براي يك چنين جراحي هاي بزرگي گفت:لازم است قبل از جراحي، بيمار از شرايط باثبات و پايداري برخوردار باشد و علائم حياتي اش قابل كنترل باشد. او گفت:در حال حاضر اقتصاد ايران در اغما است. بيماري كه در اغماست به شوك هاي بيروني واكنش نشان نمي دهد. الان نيز اقتصاد ايران به متغيرهايي مثل نرخ بهره و نرخ تورم واكنش نشان نمي دهد و مهم تر از همه بخش توليد ما اكنون با ظرفيت بين 50 تا 60 درصد توليد مي كند كه اينها همه نشان دهنده اين است كه اقتصاد در اغماست. نكته ديگر اين است كه علائم حياتي اين اقتصاد نيز شفاف نيست. اصلاً متغيرهايي مانند نرخ تورم، نرخ بيكاري و نظاير اينها در اقتصاد ما معلوم نيست كه چقدر است. هر مسوولي يك رقمي را اعلام مي كند. بنابراين وقتي اقتصاد در اغما است و علائم حياتي اقتصاد هم آشكار نيست اين برنامه ها ممكن است بر اطلاعات غلط استوار شود.
    
    دكتر رناني در پاسخ به سوال دكتر پژويان در اين مورد كه شما كه مخالف اجراي اين طرح هستيد چه راه حل جايگزيني داريد، گفت: اقتصاد ايران اكنون در بن بست است. از يك سو ارتباطي با اقتصاد جهاني ندارد، از سوي ديگر به علت فقدان قدرت خريد كافي در مردم، تقاضاي داخلي كم است و بنابراين صنايع ما با نصف ظرفيت توليد كار مي كنند و در ركود شديد هستند. همچنين اقتصادمان در وضعيت تورم ركودي است. اگر هم مي خواهيم اين طرح را اجرا كنيم اول بايد اقتصاد را از تورم ركودي خارج كنيم. براي اين كار بايد اقتصادمان را به سوي رونق ببريم. براي چنين كاري نياز به چند شرط داريم: نخست اينكه ما نياز به سرمايه داريم، هم سرمايه انساني و هم سرمايه اقتصادي. الان، هم سرمايه هاي اقتصادي و هم سرمايه هاي انساني دارند از كشور مي روند. پس بايد اين را متوقف كنيم. نخستين كاري كه بايد كرد اين است كه با اعلام «عفو عمومي» يعني عفو تمام كساني كه از اول انقلاب تاكنون بدون آنكه شاكي خصوصي داشته باشند به نوعي محكوم شده اند يا طرد شده اند يا از حقوق اجتماعي خود محروم شده اند، آنها و سرمايه هاي آنها را به چرخه اقتصاد كشور بازگردانيم. او گفت:همه انقلاب ها براي آنكه دوران رشد اقتصادي را تجربه كنند بايد با عفو عمومي آغاز كنند، و از انقلاب ما 30 سال گذشته است و هنوز چنين كاري نكرده ايم. او وضعيت كشور را به هواپيمايي تشبيه كرد كه 30 سال است از روي باند بلند شده است اما هنوز به سرنشينان خود نگفته است كمربندهاي خود را باز كنند.
    
    رناني اضافه كرد براي به تحرك درآوردن صنايع كشور بايد فضاي كسب و كار بهبود يابد و ريسك اقتصادي كاهش يابد. او افزود حرف ها و رفتارهاي سياستگذاران ما اصلي ترين عامل به هم ريختن فضاي كسب و كار كشور است. مقامات ما بايد حرف ها و رفتارهاي خود را اصلاح و كنترل كنند چرا كه اقتصاد وقتي مي تواند كار كند كه هزينه مبادله پايين باشد. هزينه مبادله شامل هزينه هايي است كه واقعاً نبايد باشد ولي هست. مثلاً وقتي بورس به علت حرف هاي رئيس جمهور سقوط مي كند اين ريسك طبيعي اقتصادي نيست، اين هزينه مبادله است كه به سهامداران بورس تحميل مي شود.
    
    او اضافه كرد: سرانجام بايد راه را براي ورود اقتصاد ايران به اقتصاد جهاني باز كنيم تا كمبود تقاضاي داخلي از طريق بازارهاي خارجي جبران شود. براي اين كار نيز ما بايد هم بكوشيم فرآيند عضويت مان در سازمان تجارت جهاني را تسريع كنيم و هم تنش هاي سياسي داخلي و خارجي و به ويژه تنش حاصل از منازعه اتمي را كاهش دهيم. او با بيان اينكه هيچ كدام از اين موارد در مسووليت روساي قواي سه گانه و مجلس نيست، افزود: «بنابراين اقتصاد ما در گرهي مانده است كه بايد گشوده شود و اين گره فقط به دست مقام رهبري قابل گشودن است. يعني اقتصاد ما راه حل اقتصادي ندارد، راه حل سياسي دارد، راه حل اجتماعي دارد.» وي بيان كرد: اكنون جايي است كه بايد مقامات ارشد كشور به طور جدي تصميم گيري كنند و اقتصاد را از اين فروبستگي درآورند. وي با ذكر اين نكته كه اينها مواردي هستند كه مقام معظم رهبري بايد در مورد آنها تصميم گيري و اقتصاد را از اين فروبستگي آزاد كنند، گفت: ايشان بايد به مقاماتي كه حرف هايشان هزينه مبادله و بي ثباتي ايجاد مي كند نهيب بزنند.
    
    اصلاح ساختار دموكراسي مي آورد
    اما دكتر پژويان در اين مناظره چه گفت. پژويان با اشاره به اين نكته كه در حوزه اقتصادي يك سابقه تاريخي داريم و آن اين است كه ما هميشه همه چيز را سياه و سفيد مي بينيم و اصلاً خاكستري نمي بينيم، گفت: زماني كه خاكستري ببينيم آغاز حركت ما به سمت دموكراسي است.
    
    وي گفت: ايران كشوري است كه به لحاظ منابع در سطحي بالاتر از متوسط دنيا قرار دارد و به دليل وجود درآمدهاي نفتي اين امكان را نيز دارد كه تكنولوژي هاي روز دنيا را در اختيار بگيرد، با اين وجود حركت رشد اقتصادي در ايران بسيار كند است و تمام كشورهايي كه در 30 سال اخير از ما عقب تر بوده اند اكنون از ما جلوترند.
    
    رئيس شوراي رقابت با تاكيد بر اين نكته كه دولت در اقتصاد ايران عامل اصلي اين ناكارآمدي است و از 70 ، 80 سال قبل كه صنعت وارد ايران شد ورود صنعت توسط دولت انجام شد، گفت: دولت با درآمدهاي نفتي به سمت ايجاد صنايع سنگين حركت كرد و اين صنايع نه تنها به بخش خصوصي وارد نشد بلكه بعد از انقلاب صنايع كوچك خصوصي نيز دولتي شدند. در اين دوره علاوه بر مالكيت صنعت، دولت ها سياست هاي كنترلي شديدي را نيز اعمال كردند و حتي به سمتي رفتيم كه تجارت خارجي را نيز دولتي كنيم. همه بازارها تحت كنترل دولت بود و نرخ هاي ارز چندگانه در اقتصاد وجود داشت و نتيجه اين شد كه صنايعي ايجاد شدند كه به شدت از تكنولوژي روز دنيا عقب بودند. به گفته پژويان در 60 سال گذشته همه دولت ها به دنبال انجام حركت هاي مثبت بوده اند اما عوامل مختلف از جمله كم اطلاعي از دانش اقتصاد باعث مي شد كه نتوانيم راه صحيح را انتخاب كنيم. بعد از جنگ به دنبال راهكاري بوديم كه از اقتصاد دولتي به سمت اقتصاد آزاد حركت كنيم. همزمان افزايش قيمت هاي نفت در دنيا كه ناشي از انقلاب ايران و جنگ هاي خليج فارس بود روي تراز پرداخت هاي كشورهاي در حال توسعه اثر گذاشت و هزينه هاي آنها بالارفت و واردات آنها نسبت به صادرات شان افزايش پيدا كرد. بدهي هاي آنها به صورتي افزايش پيدا كرد كه صندوق بين المللي پول و بانك جهاني به فكر پيدا كردن راهكارهايي براي رفع آن افتادند. راهكار آنها ايجاد تعادل در تراز پرداخت ها و بودجه بود. متاسفانه ما فكر كرديم اين نسخه براي ما هم مي تواند مورد استفاده قرار گيرد. مشكل ما ساختاري بود و با اين راه حل ها، حل نمي شد. وي همچنين گفت: ما بايد عدم كارايي را در اقتصادمان از بين ببريم و اين يك بايد است نه يك انتخاب. در هر اقتصاد مبتني بر بازار سعي در استفاده بهينه از منابع مي شود و اولين علامت استفاده بهينه از منابع قيمت هاي نسبي است. تا اين علامت نباشد نمي توانيم مجموعه اقتصاد را هدايت كنيم. در حال حاضر اقتصاد ما مثل يك بچه 70ساله در قنداق است. علائم را به آن مي دهيم اما نمي تواند حركت كند و عدم كارايي را از بين ببرد لذا بايد سياست هاي ديگري در كنار آن اعمال شود از جمله استفاده از نرخ هاي نزولي استهلاك. بايد طوري برنامه ريزي كنيم كه سرمايه گذار بتواند بعد از چهار سال سرمايه خود را مستهلك كند تا بتوانيم از اين شرايط عبور كنيم. اگر بنگاه ما بتواند با تكنولوژي جديد مصرف انرژي خود را 10 برابر كاهش دهد و اگر قيمت ها 10 برابر هم شود تغييري در هزينه ها ايجاد نمي شود.
    
    وي در پايان به دو نكته اشاره كرد: اول آنكه در خصوص تورم بايد گفت از اواسط دهه 80 ميلادي مساله تورم در دنيا حل شده و از دهه 90 ديگر مساله يي به نام تورم در كشورهاي صنعتي وجود ندارد. راه حل تورم وقتي مطرح شد همه دنيا آن را پذيرفتند به جز ما. كنترل حجم پول اولين و آخرين راه حل تورم است. اين بحث كه از عده يي پول گرفته و به عده يي ديگر داده شود، تورم زا نيست چرا كه حجم پول تغيير نمي كند. دوم، بعضي ها مي گويند براي اجراي طرح تحول بايد فضا آماده شود مثلاً مي گويند روابط ما با دنيا خوب شود. هند 50 سال بالاترين سطح دموكراسي را داشت اما اقتصاد پيشرفته يي نداشت. زماني كه سياست هاي اقتصادي را اصلاح كرد پيشرفت كرد بنابراين اصلاح ساختارهاي نادرست اقتصادي تمام اين مسائل را حل خواهد كرد.
    در مناظره رناني و پژويان عنوان شد : نگراني از شکست طرح هدفمند کردن يارانه ها
    


 روزنامه اعتماد، شماره 2128 به تاريخ 25/9/88، صفحه 1 (صفحه اول)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 1344 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه رويكردهاي پژوهشي نوين در مديريت و حسابداري
متن مطالب شماره 11، بهار 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است