|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 در    جستجو:  
روزنامه اعتماد88/11/1: نگاهي به تاريخچه و كاركردهاي دانش داروسازي : علم بيمارمحور
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3017
پنج شنبه دوم مرداد ماه 1393



خدمات سايت




 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 2157 1/11/88 > صفحه 7 (پزشكي) > متن
 
      


نگاهي به تاريخچه و كاركردهاي دانش داروسازي : علم بيمارمحور


نويسنده: فاطمه احمديان


    در علم پزشكي براي مداواي يك بيمار روش هاي متعددي از جمله دارودرماني، جراحي و روان درماني وجود دارد كه در اين ميان دارودرماني به عنوان متداول ترين شيوه در تمام دنيا شايع است و رشته داروسازي، رشته يي است كه در همين زمينه با بيماران و مردم مرتبط مي شود. داروسازي رشته يي باليني است زيرا داروساز با بيمار سروكار دارد و آخرين حلقه زنجيره درماني است. داروخانه محلي است كه در آنجا داروساز مي تواند اطلاعات لازم را در اختيار بيمار قرار دهد تا با مصرف صحيح دارو به نتيجه درماني مطلوب دست يابد. از همين رو يكي از اهداف گروه داروسازي در درازمدت اين است كه دوره عمومي داروسازي را به سمت داروسازي باليني سوق دهد تا داروسازاني كه به مردم خدمات دارويي ارائه مي دهند، كارايي لازم براي پاسخگويي به سوالات باليني بيماران را داشته باشند و در ضمن بتوانند با پزشكان ارتباط بهتري برقرار كنند و تبادل نظر نزديك تري با پزشكان و ديگر حرفه هاي پزشكي داشته باشند. اينها همه با تغيير در آموزش داروسازي امكان پذير خواهد بود. به همين منظور در برنامه ريزي آموزش داروسازي، بايد آموزش موادي تحت عنوان «داروسازي جامعه نگر» منظور شود. در واقع داروسازي، يكي از حوزه هاي بزرگ علم بشري است كه طيف عظيمي از دانش و فناوري هاي گوناگون را به كار گرفته و رشد و توسعه آن همپاي گسترش خدمات مراقبت سلامت (از كشف دارو و مصرف آن تا حمايت تغذيه يي بيماران) راهي دراز پيموده است. 50 سال پيش نقش داروساز در بيمارستان به يك مكان كوچك محدود مي شد و مساحت داروخانه كوچك و پرسنل آن كم بودند. وظيفه اصلي داروساز نيز خريد و تهيه داروي مناسب بود. داروساز دارو را براي بخش پرستاري بيمارستان تهيه مي كرد و پس از تجويز پزشك، پرستار دارو را به بيمار مي داد. داروساز به ندرت در مورد درمان دارويي نظر مي داد و تنها زماني كه نياز به تركيب داروها بود، داروساز اين مسووليت را برعهده مي گرفت. اما امروزه خدمات دارويي در كشورهاي پيشرفته بسيار گسترش يافته و از حد ساختن دارو يا توزيع آن فراتر رفته است. امروزه مراقبت دارويي، حرفه يي بيمارمحور است كه در آن داروساز مسووليت نيازهاي مرتبط با داروي بيمار را برعهده مي گيرد. در واقع مراقبت هاي دارويي شامل تعيين نيازهاي دارويي بيمار، فراهم كردن داروي مورد نياز و نيز خدمات لازم (قبل، بعد و حين) دارودرماني است تا از امنيت و تاثير درماني دارو اطمينان حاصل آيد. در اين صورت هدف داروساز، تشخيص، جلوگيري و برطرف كردن هر مشكل مرتبط با دارو است.
    
    داروسازي باليني
    در گستره وسيع داروسازي، نقش داروسازان باليني در بهبود فرآيند درمان، كاهش مدت نقاهت و بستري بيماران، كاهش هزينه هاي درماني و در نهايت رضايتمندي بيمار، موضوعي است كه متخصصان حوزه هاي مختلف داروسازي پزشكي به آن اذعان دارند. در واقع داروسازي باليني قسمتي از علم داروسازي است كه در ارتباط با استفاده ايمن، مناسب، منطقي و اقتصادي داروهاست. هدف از اين رشته «مصرف بهينه دارو» يا به عبارتي جايگزين كردن داروهاي تجويزشده با داروهاي بهتر، كاهش مصرف اقلام دارويي و تغيير مقادير مصرف دارو (كم يا زياد كردن مقدار مصرف دارو) است.
    
    تاريخچه اين تفكر به اواسط دهه 50 ميلادي بازمي گردد: زماني كه انديشه حضور مستقيم داروساز در درمان بيماران ميان دانشمندان و نخبگان داروسازي و پزشكي جهان شكل گرفت. تغيير و تحول در علوم پزشكي باعث شد داروسازان به اين معنا توجه پيدا كنند كه با توسعه علم و نياز روزافزون بشري، حيطه فعاليت داروسازان بايد به بالين بيمار (يعني جايي كه دارودرماني صورت مي گيرد) گسترده شود. دوره هاي تخصصي در داروسازي در اوايل دهه 1930 در امريكا آغاز شده و هدف اوليه آن آموزش داروسازان براي اداره خدمات دارويي در بيمارستان ها بود. دوره هاي تخصصي داروسازي باليني موجود در دنيا عبارتند از: تخصص داروسازي باليني، امراض دوران كهولت، اطلاعات دارويي، داروسازي هسته يي، كمك تغذيه يي، تومورشناسي، بيماري هاي كودكان، بيماري هاي داخلي بزرگسالان، بيماري هاي رواني، داروسازي بيمارستاني، فارماكوكينتيك باليني، مراقبت ويژه و مراقبت اوليه.
    
    وظايف داروسازي باليني
    بدون ترديد داروسازي باليني از رهگذر گسترش مباني داروسازي به زمينه باليني پا گرفته است. اين رشد و توسعه با توجه به پيچيدگي درمان دارويي در حال حاضر، نياز به متخصصان داروسازي باليني را ملموس تر كرده است. هدف كلي داروسازي باليني ارتقاي استانداردهاي سودمندي دارو در مجموعه نظام بهداشت ملي است. چهار زمينه اساسي فعاليت براي داروسازي باليني شناخته شده است كه عبارتند از: خدمات درماني باليني، آموزش پزشكان، نظارت بر خدمات درماني و پژوهش. اما وظايف اصلي داروساز باليني در بيمارستان در چهار محور اصلي زير انجام مي گيرد.
    
    1- يكي از وظايف مهم و كاربردي داروساز باليني پايش داروهاست. داروهايي كه محدوده غلظت درماني آنها باريك است، براي حصول به غلظت درماني موثر به برنامه ريزي زماني (TDM) نياز دارند تا براساس غلظت پلاسمايي در زمان مناسب و فرمول هاي علمي خاص، تنظيم دوزاژ صحيح دارو انجام گيرد. بررسي هاي مختلف نشان داده است كه در اين صورت، ميزان كارايي داروها افزايش يافته و عوارض جانبي ناشي از آنها به حداقل رسيده است. در ضمن اين بررسي ها ثابت كرده هزينه درمان نيز به طور معني داري كاهش پيدا كرده است.
    
    2- يكي ديگر از وظايف مهم و كاربردي داروساز باليني در بيمارستان، تنظيم دوزاژ داروها در شرايط ويژه به خصوص در بيماران بستري در بخش هاي مراقبت ويژه است. لازم به ذكر است كه براي بسياري از داروها به علت شرايط ناپايدار بيماران بستري در بخش آي سي يو تغييرات زيادي در پارامترهاي داروها ايجاد شده، كه محاسبه مجدد و مستمر دوزاژ مناسب آنها ضرورت پيدا مي كند.
    
    3- از وظايف ديگر داروساز باليني مشاوره با پزشكان در زمينه دارودرماني، مشاوره در زمينه درمان هاي جايگزين بر حسب شرايط بيمار، مشاوره در زمينه نحوه پيگيري و پايش درماني بيماران است كه مي توان به عوارض جانبي احتمالي دارودرماني انتخاب شده در بيمار و انتخاب دوزاژ درماني مناسب در بيمار، مشاوره در زمينه مواردي كه در تشخيص هاي افتراقي بيماري قرار مي گيرد، مشاوره در زمينه ارائه پروتكل هاي جديد درماني و دارودرماني هاي جديد بيماري ها اشاره كرد.
    
    4- از وظايف مهم و كاربردي ديگر داروساز باليني محاسبه ميزان دقيق كالري مورد نياز بيماران و محاسبه دقيق مقدار كربوهيدرات، پروتئين و چربي مورد نياز هر بيمار و ويتامين هاي مورد نياز هر بيمار به طور جداگانه، به خصوص در بيماران بستري در آي سي يو است. ارزيابي وضعيت تغذيه يي يك بيمار امكان آناليز تركيب بدن و ارزيابي عملكرد فيزيولوژيك او را مي دهد. چنين ارزيابي در تعيين وجود و شدت سوءتغذيه يا ريسك ايجاد سوءتغذيه مهم است بنابراين لزوم و پشتيباني تغذيه يي را معلوم مي كند. متاسفانه يكي از ضعف هاي مهم در بيماران بستري در آي سي يو در بيمارستان هاي كشور، عدم توجه دقيق به وضعيت تغذيه يي بيماران است. پژوهش هاي فراواني نشان داد ه اند عدم دريافت كالري مناسب همراه با ويتامين ها و املاح معدني مناسب در اين بيماران با بدتر شدن وخامت بيماران بستري در آي سي يو ارتباط مستقيم و معني داري داشته است. لذا توجه به اين مهم مي تواند در بهبود وضعيت بيماران بستري در بخش هاي مراقبت ويژه نقش بسزايي داشته باشد. متاسفانه به علت عدم دسترسي مناسب و به موقع به ابزارهاي تغذيه به وسيله لوله (Enteral Feeding) در ايران و عدم محاسبه دقيق ميزان كالري پروتئين و ويتامين هاي مورد نياز بيماران بستري در آي سي يو اين مهم در اكثر بيمارستان هاي كشور انجام نمي گيرد. مسلماً از اهداف مهم داروساز باليني مي تواند ارائه پروتكل مناسب براي تغذيه بيماران بستري در آي سي يو «به وسيله لوله» باشد كه خود مي تواند نقش بسزايي در كاهش وخامت بيماران بستري در بخش مراقبت هاي ويژه ايفا كند.
    
    داروسازي باليني در ايران
    همه دست اندركاران نظام سلامت اذعان دارند وضعيت فعلي داروخانه هاي بيمارستاني در كشور وضعيت مطلوبي ندارد. به رغم آنكه ساير بخش هاي بيمارستاني با بهترين مراكز درماني دنيا قابل مقايسه است، ولي داروخانه هاي كشور همگام با ساير بخش هاي بيمارستاني رشد نكرده است. مشكل داروسازي در كشور ما عدم توسعه داروسازي بيمارستاني است. داروخانه ها بيشتر شبيه انبار دارويي هستند و بيمارستان ها براي ارائه خدمات دارويي در داروخانه هايشان سرمايه گذاري نكرده اند، در نتيجه اين موضوع در ارائه خدمات باليني اثر منفي بر جا گذاشته است زيرا براي داشتن خدمات دارويي باليني خوب، ناچار به داشتن داروخانه بيمارستاني خوب و همچنين داروساز بيمارستاني هستيم. به نظر مي رسد متاسفانه اكثراً اين پرستاران هستند كه كار داروساز را در بخش هاي بيمارستاني انجام مي دهند. مسلماً اگر داروسازي بيمارستاني متحول نشود و عقب ماندگي 50 ساله خود را جبران نكند، ضربه مهلكي به سلامت جامعه وارد خواهد آمد و در اين ميان انتقال و تغيير نقش داروسازان از توزيع كنندگان دارو به تامين كنندگان هوشيار مراقبت بيمار و نيز تغيير جهت گيري رشته داروسازي از دارومحوري به بيمارمحوري از لوازم اوليه اين تحول است.
    نگاهي به تاريخچه و كاركردهاي دانش داروسازي : علم بيمارمحور
    


 روزنامه اعتماد، شماره 2157 به تاريخ 1/11/88، صفحه 7 (پزشكي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 593 بار
    



آثار ديگري از "فاطمه احمديان"

  جامعه سالم با مصرف موادغذايي سالم / امنيت غذايي را جدي بگيريد
فاطمه احمديان، شرق 10/2/91
مشاهده متن    
  اجازه ندهيد بيماري خانه‏ نشين‏تان كند / نگاهي به شرايط استفاده ورزشكاران از واكسن آنفلوانزا
فاطمه احمديان، شرق 27/9/90
مشاهده متن    
  همه در معرض خطريم / توصيه هاي بهداشتي براي مبتلايان به آنفلوانزا و اطرافيان آنها
فاطمه احمديان، شرق 20/9/90
مشاهده متن    
  از بروز فاجعه پيشگيري كنيد / نگاهي به نقش آموزش در كنترل بيماري ديابت
فاطمه احمديان، شرق 22/8/90
مشاهده متن    
  لزوم توانمندسازي كادر خدمات درماني / فوريت‏هاي پزشكي در مطب دندانپزشكي
فاطمه احمديان، شرق 17/7/90
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
وطن امروز
 پيشخوان
ماهنامه غذا،دام،كشاورزي (غدك)
متن مطالب شماره 81، تير 1393را در magiran بخوانيد.

- بلبل به شاخ گل نشست
- سلامت و پزشكي
- هرس درخت خرما
و ...
 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1393-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.
 

 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655

فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!

توصيه می کنيم هنگام استفاده از اين سايت یه ويژه در هنگام جستجو از مرورگر IE استفاده کنيد.
 

تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است