|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه كيهان89/5/28: ميهمان آئين هاي مردم آذربايجان در ماه رمضان
magiran.com  > روزنامه كيهان >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 22126
يك شنبه 28 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2827
magiran.com > روزنامه كيهان > شماره 19721 28/5/89 > صفحه 11 (شهرستانها) > متن
 
 


ميهمان آئين هاي مردم آذربايجان در ماه رمضان



گزارش از: تبريز- محمدمهدي شهبازي
    بازهم ماه زيبايي، ماه مهرباني، ماه خدا از راه رسيد. ماهي كه آمرزش گناه حاصل تلاش روزه داري است.
    حال دراين ميان سنت هايي وجود دارد كه همچنان زينت بخش ماه ميهماني خداست.
    مردم ميهمان نواز وخونگرم آذربايجان شرقي هم در اين ماه مطمئنا جزو اولين هاي برگزاري هرچه باشكوهتر اين ماه هستند همراه با سنت هايي كه سينه به سينه و نسل به نسل گشته تا اينك زينت بخش ميهماني بزرگي است كه صاحب خانه آن كسي نيست جز خداي متعال.
    اين نوشته شايد قطره اندكي باشد از درياي بي كران آيين ها و سنت هاي مردم آذربايجان شرقي، مردمي كه مي كوشند حافظ اين يادگار زيبا باشند.
    شايد به عنوان يكي از نخستين آيينهاي مردم آذربايجان شرقي بتوان به «قاباخلاما» اشاره كرد. قاباخلاما كه اينك با تغييراندك با نام «پيش واز» شناخته مي شود آئيني است كه در آن مردم چند روز پيش از آغاز ماه مبارك با روزه داري ونظافت و غبارروبي مساجد توسط مردم و روحاني محل خود را براي ميهماني يار مهربان آماده مي كنند.
    درگام بعد ميتوان به «نزيه پزي» اشاره كرد كه اين روزها با گسترش شهرنشيني و ماشيني شدن زندگي ها شايد درشهرها به دست فراموشي سپرده شده باشد اما همچنان پاي ثابت سفره هاي روستاييان روزه داري است كه پاسبان سنت هاي كهن اين سرزمين اند. نزيه نوعي نان مغزدار محلي است كه روي آن با چنگال و ته استكان تزيين شده است. اين فطير شيرين يكي از شيريني هاي اين ماه مبارك به شمار مي آيد.
    درمرحله بعد مردم آذربايجان شرقي در اولين روز ماه مبارك رمضان ابتدا به ديدار بزرگان، علما و ريش سفيدان محل مي روند و از آنجا به ديدار افرادي كه به تازگي يكي از اقوام و يا بستگان خود را از دست داده اند ميروند حال آنكه اين كار همواره در اعياد مرسوم است و نشانه اين است كه مردم آذربايجان شرقي ماه مبارك رمضان را همچون عيد مي دانند.
    
    
    جمع آوري نذري در رمضان
    از ديگر آئين و رسوم مردم اين خطه از ايران عزيزمان شايد بتوان به جمع آوري نذري توسط جوانان منطقه اشاره كرد كه شايد در مناطق شهرنشين ديگر به چشم نخورد. در كتاب وفاق اجتماعي در آذربايجان شرقي نوشته فهيمه حسين زاده در مورد مراسم روستاهاي حومه شهرستان شبستر آمده است: از جمله مراسم ويژه اين منطقه درماه مبارك رمضان اين است كه روز پانزدهم اين ماه، جوانان درب خانه ها را مي كوبند و با شعر به زبان محلي مي گويند: «رمضان آيينين انبشينده سيزه قوناغيخ» يا پانزدهم ماه رمضان ميهمان شماييم، منتظر دريافت نذورات صاحبخانه مي شوند. دراين هنگام صاحبخانه نذري به دست به استقبال آنان مي شتابد كه در اكثر موارد سنجد و گردو به آن ها مي دهند و برخي نيز كه خسيس ترند با يك سطل آب آنها را پذيرائي مي كنند.
    
    
    كيسه دوزي در روستاها
    ابراهيم حق پرست، در مجموعه پژوهشي «رمضان در فرهنگ مردم» مي نويسد: «در برخي از روستاهاي آذربايجان شرقي از جمله حومه شبستر، مراغه، تسوج و اهر مراسم «كيسه دوزي» در روزهاي خاص اين ماه متداول است. آخرين جمعه ماه رمضان، 27 ماه رمضان يا آخرين پنجشنبه اين ماه روزي است كه در نقاط مختلف استان، زنان و دختران گرد هم آمده و هر خانواده براي خود كيسه اي مي دوزد. سپس مقداري پول در اين كيسه ها مي گذارند و بر آن دعا خوانده فوت مي كنند و اين را تا سال ديگر در صندوقچه خود نگاه مي دارند. اين كيسه را- بركت كيسه سي- يا كيسه بركت ناميده و اعتقاد دارند بدين صورت هرگز دچار فقر و بي پولي نخواهند شد.»
    در برخي ديگر از مناطق آذربايجان شرقي از جمله توابع جلفا روز 27 ماه رمضان مصادف با مرگ ابن ملجم جشن مي گيرند. در اين روز، جوانان با چوب و كاه آدمك ابن ملجم را ساخته و پس از گرداندن در كوچه هاي محل روي آن نفت ريخته و مي سوزانند و زنان برخي مناطق كيسه اي مي دوزند كه به كيسه لعن ابن ملجم يا كيسه مراد معروف است. در شب بيست و هفتم ماه رمضان با هر سوزني كه به اين كيسه مي زنند، يك بار به ابن ملجم لعنت مي فرستند.
    در برخي منابع اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي آذربايجان شرقي نيز آمده است: «در برخي از روستاهاي آذربايجان شرقي، جمعه آخر ماه رمضان زنانيكه بچه دار نمي شوند هنگام عصر به مسجد رفته و 2 ركعت نماز حاجت به جا مي آورند. سپس از مسجد خارج شده و به منزل هفت زن كه اسم آنها فاطمه است رفته و از هر كدام يك تكه پارچه مي گيرند. آنها از پارچه هاي ياد شده پيراهني بچه گانه به نام پيراهن فاطمه دوخته و نزد خود نگاه مي دارند و عقيده دارند تا ماه رمضان سال آينده به لطف خدا بچه دار خواهند شد.»
    
    
    سفره هاي افطاري آذري
    شايد در آخرين گام سفر بتوان به مهمترين گام يعني سفره افطار اشاره كرد كه يكي از بارزه هاي شناخت مردم آذربايجان شرقي به حساب مي آيد افطاري دادن يكي از رسوم ويژه اين ماه در آذربايجان شرقي است به ويژه اينكه اين رسم در تبريز از رونق بسياري برخوردار است.
    ميهماني افطار با دعوت قبلي مرسوم است به طوري كه امروزه دعوت ميهمانان از اواسط ماه شعبان آغاز مي شود. در برخي از خانواده هاي پرجمعيت وضعيت به گونه اي است كه به غير از يكي دو روز، اعضاي يك خانواده تمام افطاري هاي ماه مبارك رمضان را در منازل دوست و فاميل مهمان هستند. سفره هاي افطاري به ويژه در تبريز از تشريفات خاصي برخوردار بوده به طوري كه تنوع غذايي و رنگيني اين مراسم در ديگر نقاط كشور به چشم نمي خورد. مردم آذربايجان شرقي عقيده دارند افطاري از بقيه ميهماني ها جدا بوده و از صفاي خاصي برخوردار است. بانوان آذري همواره به كدبانويي شهره اند اما در ماه رمضان همه سعي مي كنند بالاترين درجه هنر آشپزي و سفره آرايي خود را به نمايش گذارند. تنوع غذايي و تزيين سفره هاي افطاري در اين ماه بسيار قابل توجه است. سوپ يا آش همواره يك پاي ثابت غذاهاي آذربايجان شرقي است.
    برنج و خورشت هاي مختلف بسته به توان خانواده ها از كباب و مرغ گرفته تا قيمه و قورمه سبزي مورد استفاده قرارمي گيرد. پيش غذا هم از عناصر مهم سفره افطاري است كه در اين ميان فرني، شيربرنج، انواع دلمه، كتلت، كوكو، سالاد، شله زرد، ختايي، اهري، حلوا، خرما و انواع مربا بيشتر مورد استفاده قرارمي گيرند. وجود خرما در سفره افطاري از ملزومات محسوب مي شود زيرا عقيده مردم منطقه بر اين است كه افطاري حضرت امير(ع) با خرما آغاز مي شد و بر اين موضوع اصرار وجود دارد.
    
    
    سحري هاي آذربايجان
    اوباش دان يا سحري خوردن و سحري بلند شدن هم براي خود در آذربايجان و به ويژه در روستاهاي آن آدابي دارد هنوز هم كه هنوز است روستائيان و عشاير آذربايجان با صداي ضربه همسايه بر ديوار خانه شان از خواب بيدار مي شوند اگر سحرگاهان كه در روستاهاي دور افتاده آذربايجان بر روي پشت بام خانه اي قرار بگيريد مي بينيد كه چه شور و نشاطي در روستاها حاكم است، چراغ خانه ها يكي يكي روشن مي شوند همسايه هاي ديوار به ديوار زنجيروار يكديگر را به فريضه الهي فرا مي خوانند و حسن ختام اين شعر منظوم سحري خوردن به شيواترين موسيقي آسماني يعني اذان صبح خاتم مي شود. در روستاهاي استان در ماه رمضان، وسيله آگاه شدن مردم از اوقات شرعي، عمدتا به وسيله موذن هاي روستايي، حركت ستارگان و بالاخره بانگ صبحگاهي خروس هاي محلي بوده است. در بين عامه مردم، زمان سحري خوردن در بين مردم منطقه به «اوباش» يا «اوباش دان» مشهور است و وقت آن نيز يك ساعت مانده به اذان صبح است. موذنان روستايي، با صداي نافذ و گيرايي، وقت سحر را بر پشت بام هاي منازل يا مساجد روستايي با دعايي كه در محل به آن «مناجات» مي گويند، اعلام مي داشتند. مناجات شامل چند قطعه دعا به زبان عربي و تركي و صلوات بر محمد و آل محمد(ص) بوده است. پيرمردان در سطح روستاها، هنوز هم با حسرت زيادي خاطراتي از شيوه بيان، گيرايي و زيبايي صداي مناجات خوانان نقل مي كنند.
    همچنين در گذشته هاي نه چندان دور در مناطق روستايي وقت سحر و اذان صبح از روي حركت ستاره هايي كه اصطلاحا به آنها «اولكرلر» مي گفتند تعيين مي شد.
    اين شايد جرعه اندكي بود از درياي مراسمات و سنت هاي غني آذربايجان شرقي كه شايد در كوچه باغ هاي تكنولوژي و پيشرفت در حال پاك شدن از خاطر كساني است كه بايد حافظ آن باشند باشد كه دعاهايمان مقبول درگاه احديت افتد و سربلند از ميدان مبارزه با نفس خارج شويم.
    در پايان اين گزارش طرز تهيه ختايي كه از پيش غذاهايي سنتي، خوشمزه و مخصوص شهر تبريز است و در سفره هاي افطاري آذربايجاني ها جايگاه ثابتي دارد ارائه مي شود اميد است استان تاريخ ساز و فرهنگ ساز آذربايجان شرقي ميزبان خوبي براي ميهمانان ماه خدا باشد.
    ¤ رشته ختايي از غذاهاي سنتي تبريز است اين دسر خوشمزه براي تمام زمانها مخصوصاً براي ماه مبارك رمضان پخت مي شود.
    
    
    مواد لازم براي رشته ختايي:
    نيم كيلو رشته ختايي 250 گرم گردو، 200 گرم پسته، 100 گرم پودر قند، كره يا روغن به مقدار 2 قاشق غذاخوري، شربت:
    آب 2 پيمانه، شكر 1 پيمانه، اين مقدار براي 15-20 نفر كافي است.
    نكات مهم: پسته بعداً به اين دسر اضافه شده و قديمي ها از آن استفاده نمي كنند. و هرچه گردو بيشتر باشد خوشمزه تر است و بنا به ذائقه مي توان كم يا زياد كرد. اگر خواستيم زياد شيرين از نثار استفاده مي كنيم وگرنه لزومي ندارد شود. كمي از گردو و پسته را براي تزيين نگه مي داريم.
    
    
    طرز تهيه:
    ابتدا روغن را در ماهيتابه ريخته و كمي گرم مي كنيم تا روغن در تمام ماهيتابه پخش شود سپس يك لايه رشته در ته ظرف مي چينيم طوري كه ته ظرف ديده نشود بعد گردو و پسته كه نگيني خرد كرده ايم را بر روي رشته مي پاشيم و رويش يك لايه رشته و باز ميانش گردو و پسته و رويش رشته اين كار را مي توان به اندازه اي كه لازم است ادامه دهيم ولي اگر 3 يا 4 طبقه باشد كافي است و طوري كه آخرين طبقه باز هم رشته باشد و سپس روي حرارت ملايم قرار داده و شيره اي كه قبلاآماده كرده ايم را رويش مي ريزيم. اين دسر زماني آماده است كه رشته پاييني كمي سرخ شود و رشته مياني كمي آب شود به اين اندازه كه رسيد از روي گاز برداشته و كمي زمان مي دهيم تا خنك شود و بعد به دلخواه برش مي زنيم و رويش را با پسته و گردو تزيين مي كنيم. ميتوانيد بعد از برش در كپسول قرار داده و در سيني بچينيد.
    ميهمان آئين هاي مردم آذربايجان در ماه رمضان
    


 روزنامه كيهان، شماره 19721 به تاريخ 28/5/89، صفحه 11 (شهرستانها)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 412 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه بوم شناسي گياهان زراعي
متن مطالب شماره 4 (پياپي 53)، زمستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است