|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد89/6/18: نخستين سفارتخانه انگليس در گذر لوطي صالح
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4010
شنبه بيست و هشتم اسفند ماه 1395



خدمات سايت




 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 2173 18/6/89 > صفحه 31 (تاريخ اقتصاد) > متن
 
 


گذر 
نخستين سفارتخانه انگليس در گذر لوطي صالح


نويسنده: داريوش شهبازي


    ايران از مهم ترين کشور هاي شرق و نامداران جهان قديم بوده و هست. از اين رو کشورمان هميشه يکي از اهداف اصلي غرب در ايجاد روابط با شرق بوده است.
    روابط سياسي اروپا و ايران پيشينه درازي دارد و روابط سياسي ايران و انگليس از کهن ترين آنها است که اين مختصر شرح آن پيشينه را بر نمي تابد، اما در اين سطور، نظري هر چند گذرا بدان مي افکنيم تا ماجراي تاسيس اولين سفارتخانه انگليس را در تهران باز خوانيم:
    اولين سفير رسمي انگليس آنتوني جنکينسون(Anthony Jankinson) است که در سال 970 قمري، برابر 1562 ميلادي، از جانب ملکه اليزابت پادشاه انگلستان به دربار شاه طهماسب پادشاه ايران آمد، ولي چون مسيحي بودن وي آشکار گرديد، از دربار ايران رانده شد. در عصر شاه عباس دولت ايران به قدرت بزرگي تبديل شد و شهرت مقابله سپاه ايران در برابر عثمانيان، اروپاييان را به ستايش واداشت و در ايجاد ارتباط با ايران به رقابت با يکديگر برانگيخت. در آن عصر عثمانيان براي پيشروي در خاک اروپا هر از چند گاهي به آنجا حمله مي کردند. در اين دوره برادران شرلي از انگلستان وارد دربار شاه عباس شدند و روابط دو کشور را پديد آوردند و استوار ساختند. پس از شاه عباس ايران دچار مشکلات داخلي و آشوب هاي فراواني شد، ارتباط انگليس بسيار ضعيف گرديد. در دوره کريم خان تجارتخانه هاي انگليس در بوشهر که پس از مرگ شاه عباس از رونق افتاده بود، بازگشايي شد و به فرمان کريم خان، ويليام آندو پرايس نماينده انگليس اجازه احداث کارخانه را در اين شهر به دست آورد. در دوره آغا محمد خان، کشور ايران باز هم دچار آشوب هاي داخلي گرديد. در اين دوره باز هم روابط دو کشور تضعيف شد، اما با به تخت نشستن فتحعلي شاه بر اريکه سلطنت که مقارن با به قدرت رسيدن ناپلئون بناپارت در اروپا است، فصل تازه اي در روابط سياسي دو کشور آغاز گرديد. در اين سال ها فرانسه به رهبري ناپلئون رقابت جانانه اي را با انگليس شروع کرده بود. ناپلئون خوب مي دانست که هندوستان ثروتمند ترين مستعمره چه ميزان به انگليس کمک مي کند؛ بنابراين در جنگ با انگليس، او بايد در گام هاي نخست اين ذخيره عظيم را از دست او خارج کند و اين را نيز مي دانست که در طول تاريخ دروازه تسخير اين کشور عظيم، کشور ايران بوده است. پس وي در صدد بر آمد، با گسيل سفير به دربار ايران روابط سياسي خود را با شاه تحکيم بخشد. در همين اوان انگليسي هاي حيله گر دستپاچه شدند و براي مقابله با دولت فرانسه «مهدي علي خان بهادر جنگ» از رجال معروف هندوستان را عازم دربار کشورمان کردند. چون وي گامي موثر در انجام ماموريتش بر نداشت، سرجان ملکوم (Sir John Malcom) و پس از او چند سفير ديگر هم از سوي انگلستان به دربار ايران در تهران آمدند که هيچ يک کاري از پيش نبردند، تا نوبت به سرگور اوزلي (Sir Go osely) به سال 1226 قمري رسيد. اوزلي بيش از همکاران سلف خود در ايجاد ارتباط با دولت ايران موفق بود و توانست روابط محکمي با دربار فتحعلي شاه بر قرار کند. او توانست در مدت کوتاهي که در تهران بود، ساختماني براي سفارتخانه بنا کند و اين پايه و اساس روابط دو دولت را تحکيم بخشيد. اعتمادالسلطنه وزير انطباعات ناصرالدين شاه در کتاب «مرآت البلدان» در باره سفارت اوزلي و اقدامات وي در ساخت بناي سفارتخانه مي نويسد:«...در اين سال سفير انگليس (اوزلي) در تهران حوالي دروازه حضرت عبدالعظيم سفارتخانه عالي بنا نهاد...» در کتاب «از خراسان تا بختياري» و بسياري از اسناد ديگر قاجاري در اين باره اشاره شده است. نخستين سفارتخانه انگليس که به وسيله اوزلي در تهران احداث گرديد، بنايي بود که در اراضي جنوب محله بازار و در مجاورت ضلع جنوبي حصار صفوي تهران قرار داشت. در پي درخواست سر گور اوزلي، فتحعلي شاه به محمد خان زنبورکچي باشي فرمان داد، تا دو قطعه زمين در اختيار سفير انگليس قرار دهد، او نيز چنين کرد و اراضي مزبور را که در غرب گود زنبورکخانه بود، به اختيار وي در آورد. بدان روزگار آن اراضي، باير و از مرکز تجمع مسکوني تهرانيان تا حدودي دور و در حاشيه جنوبي شهر قرار داشت. قطعه شمالي کوچک تر بود و در ضلع شمالي کوچه اي منشعب از گذر لوطي صالح (کوچه مهدوي کنوني) قرار داشت. اوزلي در اين قطعه عمارتي از آجر جهت سفارتخانه بنا کرد، اين بنا در نقشه هاي تهران با نام عمارت يا سراي وزير مختار انگليس مشخص است. وي در قطعه بزرگ تر هم که در ضلع جنوبي کوچه مزبور و مقابل آن عمارت بود، باغ وسيعي را احداث نمود و در آن بناهايي براي کارکنان و سکونت وزير مختار ساخت. بعد ها در دوره ناصري، سفارت انگليس به محله نوساز دولت، در غرب خيابان فردوسي (= علاءالدوله = باغ ظهير الدوله = امتداد باغ ايلخاني) محل کنوني سفارت انگليس انتقال يافت.پس از ترک انگليسي ها باغ و سراي واگذار شد. باغ مزبور به باغ ايلچي شهرت يافت. بعد ها در گوشه شمال غربي باغ قهوه اي داير گرديد و با نام «قهوه خانه باغ ايلچي»خوانده شد. اسماعيل بزاز دلقک ناصرالدين شاه و از سردسته هاي معروف رو حوضي تهران قديم که از راه مطربي به شهرت و ثروت فراواني در آن عصر دست يافت، شروع آشنايي اش با اين حرفه و اهالي اين فن را از رفت و آمد در قهوه خانه باغ ايلچي مي داند.هنرمند معاصر مرتضي احمدي نيز در کتاب «کهنه هاي هميشه نو» از ماجراي اسماعيل بزاز در قهوه خانه باغ ايلچي ياد کرده است. بايد به ياد داشت، اراضي باغ و سراي انگليس در اواخر قاجاريه دستخوش تغييرات کاربري و توسعه فضاي مسکوني شد. امروزه از باغ و سراي وزير مختار انگليس اثري بر جاي نيست. کوچه شمالي-جنوبي باغ ايلچي در غرب گذر لوطي صالح با کوچه هاي انشعابي اش اراضي آن باغ را تقسيم کرده است و ساکنين خانه هاي آن کوچه اکنون در اراضي آن باغ سکنا دارند و کوچه شمالي – جنوبي «تهرانچي» نيز به همين ترتيب اراضي سراي وزير مختار انگليس را به خانه هاي متعددي تقسيم کرده است.
    گذر: نخستين سفارتخانه انگليس در گذر لوطي صالح
    


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 2173 به تاريخ 18/6/89، صفحه 31 (تاريخ اقتصاد)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 516 بار



آثار ديگري از "داريوش شهبازي"

  باروتخانه اي كه ديگر نيست
داريوش شهبازي، دنياي اقتصاد 10/9/92
مشاهده متن    
  كهن پيوند ري و تهران
داريوش شهبازي*، شرق 4/5/91
مشاهده متن    
  كهن پيوند ري و تهران
داريوش شهبازي*، شرق 4/5/91
مشاهده متن    
  زباله در پناهگاه اميري و كوه هاي شميران
داريوش شهبازي، شرق 13/6/90
مشاهده متن    
  اندوه خانه صداقت / متوليان امور از نگهداشت آثار تاريخي ناتوانند
داريوش شهبازي، شرق 23/5/90
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

تبليغات

چاپ مقاله

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله تحقيقات علوم دارويي ايران
متن مطالب شماره 1 (پياپي 58)، Winter 2017 را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1395-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است