|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه رسالت89/7/25: مرغاب يا مرو رود
magiran.com  > روزنامه رسالت >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 9439
پنج شنبه 2 اسفند 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2829
magiran.com > روزنامه رسالت > شماره 7108 25/7/89 > صفحه 14 (تاريخ) > متن
 
      


مرغاب يا مرو رود
نگاهي به جغرافياي تاريخي مرو

نويسنده: ساناز عليمحمدي

مرو دومين ربع خراسان بود كه در امتداد مرغاب يا مرو رود . اين رود از جبال غور واقع در شمال خاوري هرات سرازير گرديده به مرو كوچك مي رسيد و از آنجا به سمت شمال منحرف مي شد و به طرف مرو بزرگ مي رفت و آنجا به نهر هاي بسيار منشعب گرديده و در نهايت در ريگستان بيابان غز ناپديد مي گرديد. اين ريگستان با مرداب تجند يا رودخانه هرات در يك عرض جغرافيايي است.
    
    علاوه بر شهر هاي متعددي كه در ساحل مرغاب واقع بودند ربع مرو شامل نقاطي نيز بود كه در مسير شاهراه بزرگ خراسان آن سوي مرو شمال خاوري رود جيحون در آمل يعني معبر راهي كه به بخارا مي رفت واقع بودند.‏اسم مرغاب چنانكه ابن حوقل گويد در اصل «مرو آب » بوده است ولي اصطخري مي نويسد مرغاب اسم محلي است كه آن رود از آنجا سر چشمه مي گرفت. مقدسي كه مرغاب را رود مروين يعني دو مرو ناميده است مي نويسد اين رود تا مرو عليا «يعني مرو كوچك » جريان يافته سپس به مرو سفلي «يعني مرو بزرگ» مي ريخت.در يك منزلي جنوب مرو بزرگ مجراي رود را با سدي كه از چوب تدارك شده بود انباشته بودند و آب پشت آن سد مي ايستاد. اين سد را در قرن چهارم هجري اميري كه ده هزار نفر زير فرمان وي بودند نگهباني مي كرده و آنها ماموريت داشتند كه هم آن سد را حفظ كنند و هم بر تقسيم آب نظارت داشته باشند. روي سد علامتي نصب كرده بودند كه ارتفاع سطح آب را نشان مي داد. وقتي كه ارتفاع آب به شصت جو مي رسيد مردم بسيار مسرور مي گرديدند و وقتي كه به شش جو تنزل پيدا مي كرد علامت كم آبي و خشكسالي و نتيجه آن قحطي بود.‏در يك فرسخي جنوب مرو بزرگ سدي ساخته بودند به شكل استخري مدور كه چهار نهر از آن به محلات و حومه شهر جاري مي گرديد. اين استخر درها و مقسم هايي داشت كه ميزان آب و ارتفاع آن را در رودخانه معين مي كرد. وقتي كه اين ارتفاع به حد اكثر مي رسيد مردم خوشوقت گرديده
    سد ها را مي گشودند و آب به قدر حاجت داخل نهر ها مي گرديد. اسم نهر هاي چهار گانه عبارت بود از: 1 ـ نهر هرمرفره كه به سمت غرب مي رفت. 2ـ نهر ماجان كه به سمت شرق
    مي رفت 3 ـ زرق يا الرزيق و 4 ـ نهر اسعدي. مهمترين آنها نهر ماجان بود كه عمده آب مرغاب را مي كشيد و پس از آب دادن به شهر و حومه آن از زير پل هاي متعددي كه از زورق ها تعبيه شده بود مي گذشت و به صحرا رسيده در مرداب فرو مي رفت. ياقوت در قرن هفتم مي نويسد: رود مرغاب را در زمان او رزيق مي گفتند.‏
    
    مرو بزرگ در دوره ميانه به «مرو شاهجان » معروف بود تا با مرو الرود كه مرو كوچك است اشتباه نشود. كه ياقوت و بعضي نويسندگان ديگر معتقدند كه شاهجان به معني جان شاه است.
    
    مرو چنان كه اصطخري و ابن حوقل و مقدسي ذكر كرده اند مشتمل بود بر قلعه داخلي يعني قهندزي كه در مكاني مرتفع جاي داشت و به اندازه يك شهر بود. گرداگرد قهندز شهر داخلي قرار داشت و داراي چهار دروازه بود و بيرون اين شهر حومه پهناوري كه تا كنار نهر هاي بزرگ كشيده مي شد واقع بود. اين چهار دروازه عبارت بودند از: دروازه شهر كه به راه سرخس منتهي مي شد دروازه سنجان كه به حومه بني ماهان و نهر اسعدي مي رفت دروازه درمسكان كه از آنجا به ماوراء النهر مي رفتند و در نهايت دروازه بالين.‏
    
    مرو در قرن چهارم سه مسجد جامع داشت كه عبارت بودند از: مسجد قلعه كه آن را مسجد بني ماهان مي گفتند. مسجد كهنه جلو دروازه اي كه راه سرخس از آنجا خارج مي شد و مسجد نو در حومه ماجان بيرون دروازه ماجان و متصل به بازار بزرگ مرو.
    
    مرغاب يا مرو رود / نگاهي به جغرافياي تاريخي مرو
    


 روزنامه رسالت، شماره 7108 به تاريخ 25/7/89، صفحه 14 (تاريخ)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 399 بار
    



آثار ديگري از "ساناز عليمحمدي"

  ماجراي تركمن صحرا / نگاهي به وقايع گنبدكاووس در نخستين ماه هاي پس از پيروزي انقلاب
ساناز عليمحمدي، رسالت 25/7/91
مشاهده متن    
  نگاهي به مهم ترين اخبار رسانه هاي خارجي در سي ام شهريورماه 1359 / رسانه هاي بيگانه در آستانه هجوم عراق به ايران
ساناز عليمحمدي، رسالت 2/7/91
مشاهده متن    
  روزنامه شفق سرخ
ساناز عليمحمدي، رسالت 24/3/91
مشاهده متن    
  روزنامه شفق
ساناز عليمحمدي، رسالت 25/2/91
مشاهده متن    
  عمليات بدر
ساناز عليمحمدي، رسالت 13/2/91
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه بين المللي مهندسي صنايع و تحقيقات توليد
شماره 4 (پياپي 2904)
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است