|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق89/4/1: از فريدون رهنما غافل نشويم
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3363
پنج شنبه 18 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 994 1/4/89 > صفحه 10 (سينما) > متن
 
      


از فريدون رهنما غافل نشويم


نويسنده: زاون قوكاسيان


    فريدون رهنما، شاعر و سينماگر و منتقد هنري، در دوم خرداد 1309 در تهران متولد شد و در 17 مرداد 1354 در پاريس درگذشت. به مناسبت هشتادمين سال تولدش يادي مي كنيم از اين مرد بزرگ عرصه هنر ايران.
    
    در گفت وگوهاي متفاوتي كه از زنده ياد فريدون رهنما به يادگار مانده است او را به معناي واقعي كلمه روشنفكري ايراني مي بينيم كه مدافع حركت هاي نو و مدرن در حيطه هنر و ادبيات و سينما و تئاتر بوده است. در حيطه شعر، مثلاً مي توان به حمايت او از شاعران نوپرداز اشاره كرد. رهنما يكي از پشتيبانان اصلي شاملو بود در شروع شاعري اش. به خاطر دارم مقدمه كتاب اول شاملو، «قطعنامه»، را كه رهنما نوشته بود و من آن را بعد از انقلاب ديدم يا مقالات درخشانش درباره نيما، اخوان، فروغ، محصص و... به گروه «شعر ديگر» در دهه 40 هم بايد اشاره كرد كه رهنما يكي از مدافعان و نظريه پردازان آن بود. در حيطه سينما علاوه بر فيلم هاي ماندگاري كه ساخته و نقدهاي تاثيرگذاري كه نوشته، بايد به حمايت بي دريغ او از به وجود آمدن گروه «سينماي آزاد»، و به ويژه فيلم هاي تجربي سينماگران «سينماي آزاد» اشاره كرد. در زمينه تئاتر او اولين حركت نو در ايران را با جهان در پيوند مي دانست. به همين دليل در سال هاي 1348-1347 او از مدافعان نمايشنامه «پژوهي ژرف و سترگ در دوران بيست و پنجم...»، اولين نوشته عباس نعلبنديان بود كه آربي آوانسيان آن را به صحنه برد. رهنما را بيشتر فيلمساز مي دانند، اما رهنما شاعر هم بود و پنج كتاب شعر به زبان فرانسه از او منتشر شده است. كتابخانه رهنما در سال هاي بسيار دور پناهگاه و مامن هنرمندان و شاعران بسياري بوده است. سال هاي سال شاملو، سپهري، اخوان، محصص، چوبك و... در كتابخانه رهنما شاهد كتاب هايي بودند كه در فرانسه منتشر مي شد و آنان به اين وسيله با شاعران جهان در ارتباط قرار مي گرفتند. آشنايي شاملو با شاعراني چون پره ور و پل الوار و... از طريق همين كتابخانه بوده است. رهنما علاوه بر دوستان شاعر و هنرمند، با روشنفكران دوره خود نيز دوستي عميقي داشت كه از آن جمله مي توان به دوستي و رابطه او با زنده ياد مرتضي كيوان اشاره كرد.
    
    وقتي در نمايش عمومي فيلم «چشمه» آربي آوانسيان بعضي از منتقدان فيلم را برنتافتند، او سخت آزرده شد زيرا حركت و عكس العمل هاي بازدارنده را براي هنر، به ويژه هنر مدرن و خلق تجربه هاي نو، مضر مي دانست.
    
    تاكنون تمام مقالات و نوشته هاي فريدون رهنما در يك جا فراهم نيامده و منتشر نشده، و اميد كه اين اتفاق به همت صاحب همتي روزي به وقوع بپيوندد. در ادامه فهرست وار آثار او را دوره مي كنيم. از كارهاي ماندني فريدون رهنما مي توان به سرپرستي مجله «فيلم و زندگي»، شماره هاي 4 و 5 و6 اشاره كرد؛ و اينكه غير از مجموعه شعرش با نام «هيچ» كه در سال 1327با نام مستعار «كوچه» منتشر كرد پنج كتاب شعر هم به فرانسه از او چاپ شده كه عبارت اند از:
    
    1- زاده شدن (1327)
    
    2- منظومه براي ايران (1330)
    
    3- منظومه براي جهان (2دفتر) (1334)
    
    4- نوازش ها (1335)
    
    5- سرودهاي كهنه (1338)
    
    از زنده ياد رهنما سه فيلم سينمايي هم به جا مانده است كه عبارت اند از:
    
    1- تخت جمشيد (مستند) (1339)
    
    2- سياوش در تخت جمشيد (1343)
    
    3- پسر ايران از مادرش بي اطلاع است (1348)
    
    فيلمبرداري اين فيلم در سال 1348 آغاز و در سال 1353 آماده نمايش شد.
    
    او تحصيلات دانشگاهي اش را در دانشكده ادبيات سوربن و مدرسه فيلمسازي پاريس به انجام رساند. (1336)
    
    كتاب «واقعيت گرايي فيلم» رساله پاياني تحصيلات سينمايي او است. زنده ياد رهنما سال هايي از عمر كوتاهش را به تدريس در دانشگاه هنرهاي تزييني و مدرسه عالي تلويزيون پرداخت.
    
    
    
    نمي دانم سال 1348 بود يا 1349 كه براي اولين بار فيلم «تخت جمشيد» ساخته فريدون رهنما را در يكي از جلسات سينماي آزاد ديدم و خوشحال شدم كه بالاخره يكي از فيلم هاي ساخته شده توسط اولين نسل فيلمسازان متفكر و تحصيلكرده ايران را مي بينم. تا آن موقع متاسفانه نتوانسته بودم فيلم «سياوش در تخت جمشيد»، دومين فيلم او را ببينم و فيلم هاي دكتر كاووسي و فرخ غفاري و ابراهيم گلستان را هم نديده بودم.
    
    فريدون رهنما را بعداً در سال 1351 با انتشار كتاب «واقعيت گرايي فيلم» بيشتر شناختم و نگاهش را به سينما و كلاً به مقوله فيلم بيشتر دريافتم. اين كتاب رساله پايان نامه دانشگاهي او بود كه در سال 1336 نوشته شده بود و حالابعد از 15 سال به چاپ مي رسيد. (چاپ دوم كتاب هم به همت فريده رهنما در سال 1381 توسط موسسه فرهنگي و هنري نوروز هنر چاپ شده است.) بدون شك سينماي ايران و بخش سينماي متفكر و روشنفكري آن بسيار مرهون حمايت ها و پشتيباني هاي متفكري مانند فريدون رهنما است چرا كه نقش او در شكل گيري بخش پژوهش در تلويزيون ملي ايران، در دهه 40 بود كه منجر به ساخته شدن فيلم هاي ماندگاري شد مانند:«جام حسنلو» (محمدرضا اصلاني)، «مشهد اردهال»، «اربعين»، «بادجن» (ناصر تقوايي)، «يا ضامن آهو» و «تپه هاي قيطريه» (پرويز كيمياوي)، «چه هراسي دارد ظلمت روح» و «مرگ يك قصه» (زنده ياد نصيب نصيبي)، «تخت سليمان»، «جشن سده» و «زري بافي» (منوچهر عسگري نسب)، «كدام قله، كدام اوج»، «گشتي» و «چشم هايش» (ابراهيم وحيدزاده).
    
    فريدون رهنما در فاصله سال هاي 1341 تا 1343 «سياوش در تخت جمشيد» را ساخت كه در سال 1966 (1345) در جشنواره لوكارنو جايزه ژان اوپستاين را براي پيشبرد زبان سينمايي برد؛ ولي متاسفانه هنگام نمايش در سينما بلوار تهران (در سال 1345) با عكس العمل نه چندان خوب سينمايي نويسان آن زمان مواجه شد. اين فيلم مورد توجه متفكران و اهالي سينما در غرب روبه رو شد. سخنراني هانري كربن در تالار موزه گيمه پاريس در تاريخ 9 فوريه 1966 شاهد اين مدعاست.
    
    كربن در معرفي فيلم «سياوش در تخت جمشيد» سخنانش را اين گونه آغاز كرد: «در ماه ژوئن گذشته كه در نخستين نمايش او حضور يافتم يكه خوردم و در عين حال به وجد آمدم. سال هاست كه به عنوان فيلسوف شرق شناس بيشتر به كارهاي مربوط به ايران پرداخته ام و در اين راه گاه به جست وجوي نشانه هاي آدمي خاص بودم و گاه آن آدم و نوع درك آن را در برابر خود مي يافتم؛ عالمي كه آنچنان در اعماق وجود اين سينماگر جوان رخنه كرده كه او توانسته يك نفره و به طور ذاتي آن را به ياري فرهنگ ايراني خود به واقعيت تصوير در آورد.» هانري لانگلوا موسس و مدير سينماتك پاريس در گفت وگويي «سياوش در تخت جمشيد» را يكي از بزرگ ترين فيلم هاي تاريخ سينما مي داند و مي گويد اين فيلم به عقيده من يك اثر فوق العاده است. «سياوش در تخت جمشيد» در سال 1344 در سينما تك فرانسه با معرفي هانري لانگلوا به نمايش درآمد. خوشبختانه فيلمنامه «سياوش در تخت جمشيد» زير نظر فريده رهنما توسط نشر قطره در سال 1383 به چاپ رسيده است. در اين كتاب متن سخنراني هانري كربن و گفت وگوهاي هانري لانگلوا نيز چاپ شده است كه منبع باارزشي است براي دوستداران فيلم و سينما تا هر چه بهتر فريدون رهنما را بشناسند. فريدون رهنما در سال 1354 توانست دومين فيلم سينمايي اش، «پسر ايران از مادرش بي اطلاع است»، را آماده نمايش سازد. اولين نمايش اين فيلم در اول خرداد همان سال در سينماتك پاريس با معرفي هانري لانگلوا در حضور كارگردان بود و در 26 تيرماه همان سال نيز براي نخستين بار در جشنواره توس در ايران به نمايش درآمد. فريدون رهنما 17 مرداد همان سال در پاريس درگذشت. دكتر كاووسي كه در آن زمان دبير جشنواره ABU بود به پاس جايگاه فريدون رهنما در جشنواره ABU و براي بزرگداشت او جايزه اي به نام فريدون رهنما به جوايز آن جشنواره افزود. يوسف اسحاق پور در پايان مطلبي كه در مورد فيلم «پسر ايران از مادرش بي اطلاع است» نوشته، آورده است: «بايد پايداري كرد به رغم هرچيز و هر كس حتي به بهانه زندگي. تنها با چنين رويه اي سينما و زندگي معناي واقعي خود را باز مي يابد.»
    
    موخره:
    
    همان طور كه در ابتداي مطلب آمده است، تاثير فريدون رهنما در هنر و ادبيات مدرن ما انكارنشدني است. هرچند كه اين روزها همه چيز رنگ فراموشي مي گيرد اما بايد اذعان كرد سينماي مدرن ما، سينماي تجربي ما، سينماي انديشمند ما، و نيز ظهور نسلي از كارگردانان به نام سينماي ما، بدون حضور رهنما و بدون شناخت كامل او چيزي كم خواهد داشت. همچنين ادبيات و تئاتر ما به حضور تفكر مدرن او نياز دارد. از اين رو بايد گفت رهنما همچنان زنده است؛ چه زماني كه آثار او در كشورش درك نشدند و چه زماني كه آثار او درك مي شوند.
    
    از فريدون رهنما غافل نشويم
    


 روزنامه شرق، شماره 994 به تاريخ 1/4/89، صفحه 10 (سينما)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 1275 بار
    



آثار ديگري از "زاون قوكاسيان"

  پرتو هم مرا تنها گذاشت / با يادي از پرتو مهتدي
زاون قوكاسيان، شرق 10/11/92
مشاهده متن    
  از ياد نرفته ها
زاون قوكاسيان*، شرق 21/7/92
مشاهده متن    
  فيلم هايي خوب در غياب كارگردانان بزرگ / جمع بندي جشنواره فيلم فجر
زاون قوكاسيان*، شرق 23/11/91
مشاهده متن    
  «سينما حقيقت» و اهميت آن
زاون قوكاسيان، اعتماد 9/8/91
مشاهده متن    
  سينماي ايران تشنه فيلم هاي سياسي
زاون قوكاسيان، شرق 30/11/90
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه دانش و پژوهش در روانشناسي كاربردي
متن مطالب شماره 74، زمستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است