|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق89/12/3: مواهب مغز بيروني آمريكا
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3287
شنبه 19 آبان 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

خدمات سايت




 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 1190 3/12/89 > صفحه 7 (جهان) > متن
 
 


مواهب مغز بيروني آمريكا
بررسي تاثير«گروه هاي فكر» برسياست گذاري هاي كلان ايالات متحده

نويسنده: مريم مهدوي اصل

گروه بين الملل- جنگ هاي جهاني اول و دوم و پيامد آنها يعني جنگ سرد؛ هر چند زلزله هاي ويرانگري بودند كه باعث كشتار ميليوني انسان ها از يك سو و تغييرات ژئوپلتيكي جهان از سوي ديگر شدند، اما از بطن آن هم خشونت و ويراني؛ سازمان هاي بين المللي و به طبع آن اتاق هاي فكري پا به عرصه نظام بين المللي گذاشتند كه امروزه در ايالات متحده آمريكا از اين اتاق هاي فكر تحت عنوان يكي از راس هاي اصلي هرم كاخ سفيد و كنگره آمريكا نام برده مي شود.
    همانگونه كه در دوره هاي جنگ جهاني اول و دوم، اين دولت ها بودند كه بر سرنوشت انسان ها تاثير مي گذاشتند، اما با وقوع جنگ سرد و پيامدهاي بعد از اين دوره سياسي، اين گروه هاي فكر هستند كه به عنوان يكي از اهرم هاي اثرگذار بين دولت ها و ملت ها نقش بازي مي كنند و به گونه اي ديگر اختيارات مطلق دولت هاي غربي را از دست آنان ربوده اند و به طور تاثيرگذاري بر سرنوشت دولت ها و ملت ها اثرگذار شده اند. در حال حاضر درصد بسياري زيادي از اين گروه هاي فكر تحت عنوان هاي موسسه رند، شوراي روابط خارجي، موسسه بروكينگز، موسسه كارنگي براي صلح بين الملل، موسسه اقتصاد بين الملل، انستيتوهادسون، موسسه مدني و غيره در اتحاديه اروپا و به خصوص ايالات متحده آمريكا مشغول به فعاليت هستند. امروزه بايد اين گروه هاي فكر را به عنوان يكي از بازيگران اصلي روابط بين الملل، البته به عنوان مغز بيروني دولت آمريكا مدنظر قرار داد و با بي تفاوتي از آنها عبور نكرد.
    چنانچه دكتر محمدجواد حق شناس، استاديار و عضو هيات علمي دانشكده علوم سياسي و روابط بين الملل دانشگاه آزاد اسلامي واحد تهران مركزي با همكاري عباس قيداري در مقاله اي تحت عنوان «تاثير گروه هاي فكر بر سياست گذاري هاي كلان ايالات متحده آمريكا» به بررسي اين گروه هاي فكر در آمريكا و جهان پرداخته اند.
    از همين روي بخشي از سخنراني دكتر حق شناس در همايش «نظام بين المللي موجود و نظام بين المللي مطلوب» كه توسط انجمن علمي ايراني روابط بين الملل روز سه شنبه 26 بهمن در سالن همايش هاي بين المللي دفتر مطالعات سياسي – بين المللي وزارت امور خارجه برگزار شد، در قالب گزارشي از سخنراني تقديم خوانندگان محترم مي شود:
    جهان بين الملل كنوني، از آن چنان پيچيدگي و درهم تنيدگي برخوردار است كه شايد نتوان به درستي تمام جريان ها و نيروهاي تاثيرگذار در فرايند هاي سياسي – امنيتي را در آن شناخت. از همين رو مطالعه و بررسي نهادهاي تصميم ساز كشورهايي كه بيشترين تاثير را در جهان بين الملل دارند، امري است بس ضروري. عرصه سياست بين الملل هميشه داراي ويژگي هايي بوده، كه براي برخي دولت ها مطلوب، و براي برخي ديگر نامطلوب تلقي مي شود. لاجرم اين قاعده هميشه وجود دارد كه، هر كشوري از وضعيت جاري به طور نسبي ناراضي باشد؛ خواه اندك، خواه بسيار. در اين راستا، ايالات متحده آمريكا كه پس از جنگ سرد ميان اتحاد جماهير شوروي، از آن تحت عنوان « تنها ابرقدرت» ياد مي شود؛ براي تامين و گسترش هر چه بيشتر منافع خود در سطح منطقه اي و خصوصاٌ بين المللي در تلاش است. بديهي است كه سطح اقدامات اين ابرقدرت در مقايسه با ساير قدرت ها، قابل قياس نباشد؛ از ميزان هزينه هاي نظامي، اقتصادي، سياسي و فرهنگي گرفته، تا بودجه هاي عظيم علمي و حقوق بشري، ايالات متحده از آن هنگام كه در جنگ جهاني دوم بر رژيم آلمان نازي و امپراتوري ژاپن پيروز شد، همواره در تلاش بوده تا به وسيله شيوه هاي نو و بديع، به توان ابرقدرتي خود در تمامي عرصه ها بيفزايد. يكي از نهادهايي كه در راستاي تحقق اين هدف پس از جنگ دوم در ايالات متحده بسط و گسترش يافت، گروه هاي فكر يا مخازن فكر بود. هيات حاكمه ايالات متحده در طي اين دهه ها، با اعتماد و توجه خاصي كه به مراكز فكر نشان داده، موجبات تشكيل بزرگ ترين مجموعه گروه هاي فكر در تمامي مباحث قابل طرح را در آمريكا، در مقياسي جهاني فراهم آورده اند. بدون شك هيچ كشوري به اندازه ايالات متحده از مواهب اين مراكز در تعيين خط مشي و سياست گذاري هاي بين المللي خود استفاده نكرده است.
    جيمز مك گين، استاد علوم سياسي دانشگاه فيلادلفيا كه متخصص مسايل گروه هاي فكر است، آن را بنياد و اساس بررسي دموكراسي مي داند و معتقد است: «گروه هاي فكر وابستگي كاملي به جامعه مدني دارند و به عنوان عامل انتقال انديشه و اجراي اقدامات مهم در دموكراسي هاي نوپا يا پيشرفته به كار مي روند طبق تحقيقات و آمار منتشر شده توسط مك گين چهارهزار و 500 گروه فكر در سطح جهان وجود دارد كه تنها 700 گروه فكر در كشورهاي اتحاديه اروپا به چشم مي خورد، اين در حالي است كه تنها در واشنگتن دي سي و ديگر شهر هاي ايالات متحده 1500گروه فكر وجود دارد.
    با توجه به تعاريف و برداشت هاي مختلفي كه از وجه تسميه «گروه فكر» به عمل آمده، اين گروه توانسته است در طي سال ها و دهه هاي اخير ارزش واقعي خود را به دست آورد. برخي از گروه هاي فكر، خود را تحت عناويني چون، «گروه هاي مخالف با عقايد عمومي، مراكز تفكر مهاجمين ناراضي از مباحث مورد قبول و شبكه متشكل از افراد داراي قوه ابتكار و عمل گرا» معرفي مي كنند. جيمز مگ گين گروه هاي فكر را اين گونه تعريف مي كند: «گروه هاي فكر سازمان ها و ارگان هاي مستقل تحقيقاتي هستند كه در راه منافع عمومي و تجزيه و تحليل مسايل سياسي آن در تلاشند».
    فيلپيا شرينگتون كه گروه هاي فكر را مورد كنكاش قرار مي دهد، آنها را اين گونه توصيف مي كند: «گروه هاي فكر سازمان هاي نسبتاٌ مستقلي هستند كه در راه تحقيقات طيف وسيعي از منافع عمومي تا حد ممكن به پژوهش مي پردازند و هدف اصلي آنها تاثيرگذاري بر فرآيند ساختار سياست هاي عمومي و كلي است.»
    گروه هاي فكر به خاطر تاثيرگذاري بر فرآيند سياسي با تكيه بر تحقيقات علمي و در راه منافع عمومي در مرز بين تفكر و عمل به وجود آمدند و ارايه راه حل هاي مناسب به تصميم گيرندگان پرداختند. استيفان بوشر، محقق فرانسوي كه مطالب و كتاب هاي عديده اي را در رابطه با اتاق هاي فكر در اتحاديه اروپا چاپ رسانيده است، گروه فكر را داراي هشت مشخصه اصلي مي داند:
    1- يك سازمان دايمي است.
    2- مركب از كاركنان و افراد متخصص است.
    3- به توليد و برنامه ريزي راه حل هاي سياسي مي پردازد.
    4- به توليد اصيل تفكرات، تجريه تحليل و ارايه راه حل ها مي پردازد.
    5- رسالت واقعي آن ايجاد ارتباط با حكومت ها و افكار عمومي است.
    6- گروه فكر عهده دار اجراي ماموريت هاي حكومتي نيست.
    7- در راه حفظ استقلال روشنفكري تلاش مي كند و نمي خواهد وابسته به گروه خاصي باشد.
    8- به دادن مدارك دانشگاهي اقدام نمي كند.
    گروه فكر به طور واضح يا ضمني در راه منافع عمومي قدم برمي دارد و با ديگر ارگان ها، سازمان ها و تشكيلاتي كه هدف آنها منحصراٌ مربوط به امور تجاري و منافع مادي است، مغايرت دارد.
    
    كاربرد گروه هاي فكر
    گروه فكر وسيله اي براي انتقال تصميمات، نوآوري سياسي، مشاوره سياسي دولتمردان، مركز تفكر كارشناسان، مركزي براي ارايه خط مشي، تبادل خطر، مباحثات سياسي و انتقال نظريه هاي دانشگاهي مي باشد. اجرا و تحقق بخشيدن به نظريه هاي و بلند پروازي هاي سياسي مشكل تر از توليد فكر است.
    ريچارد هاس كه عهده دار مشاغل مهمي چون: مسوول مطالعات بين الملل در موسسه بروكينگز، مدير گروه وزارت امور خارجه ايالات متحده، محقق در موسسه بين المللي مطالعات استراتژيك و كارمند شوراي امنيت ملي در وزراتخانه هاي دفاع و امور خارجه مي باشد؛ معتقد است گروه هاي فكر در فرآيند ساختار سياسي راه حل هاي مشخص چهار گانه زير را ارايه مي دهند:
    1- تصميم گيرندگان گروه فكر در انتظار تغييرات و نوآوري هاي كلي هستند و عنواني كه براي مركز خود انتخاب مي كنند ناشي از جاه طلبي و بلندپروازي آنهاست.
    2- گروه هاي فكر مركز ذخيره كارشناسان و متخصصاني است كه آمادگي كامل براي دريافت پست هاي دولتي را دارند. اين موضوع در ايالات متحده آمريكا بيش از ساير كشورها صدق مي كند. زيرا آن زمان كه رييس جمهور جديد، اداره كاخ سفيد را به دست مي گيرد به جابجايي بسياري از افراد بلند مرتبه وزارتخانه ها مي پردازد. و آن افرادي كه در گروه هاي فكر سابقا سياست هاي دولت پيشين را نقد مي كردند و نظريات آنها نزديك به رييس جمهور جديد است به صورت گسترده در پست هاي مهم مشغول به كار مي شوند. اوج اين روش را در دوران رياست جمهوري جورج دبليو بوش شاهد بوديم كه افراد بسياري از اتاق هاي فكر راديكال در اداره ي آمريكا به ايفاي نقش پرداختند.
    3- گروه فكر در واقع به مكان و محلي اطلاق مي شود كه تصميم گيرندگان سياسي در آنجا به بحث و تبادل نظر مي پردازند و از ديدگاه هاي جديد استقبال و راه كارهاي بهتري را انتخاب مي كنند. آنها مي توانند از نقطه نظرها و پيشنهادهاي صاحب نظران و بازيگران سياسي منتفذ چنين مراكزي حداكثر استفاده و بهره برداري را به عمل آورند. هر تصميم گيرنده سياسي كه مي خواهد احترامش پا برجا باشد، آرزو مي كند نقطه نظرهاي خود را در مكاني متشكل از اعضاي گروه هاي فكر معتبر ارايه دهد.
    4- نقش آموزش سياسي گروهاي فكر مختص نخبگان دولتي نيست بلكه تلاش مي كنند شهروندان و توده مردم را با امور جاري بين المللي آشنا كرده و به تقويت مبارزات سياسي بپردازند.
    در مجموع گروه هاي فكر از ديدگاه نظري و اصولي، پلي هستند بين تصميم گيرندگان، كارشناسان، رسانه ها و توده مردم. آنها به عنوان مركزي مورد توجه قرار گرفتند كه در راه تجزيه و تحليل بين تفكر و عمل تلاش مي كنند برخي گروه هاي فكر همچون «شوراي ليسبون درباره اقتصاد رقابتي» در بروكسل بين تفكر و عمل تفاوت قايل شدند و اصطلاح «فكر كن سپس عمل كن» را ترجيح مي دهند.
    
    دسته بندي گروه هاي فكر
    در دسته بندي كه آقاي بوشر و همكارانش در مطلبي براي «مركز سياست خارجي اتحاديه اروپا» نگاشتند گروه هاي فكر را بدين صورت دسته بندي كرده اند. البته برخي محققان آمريكايي نيز از دسته بندي فوق استفاده كرده و آن را تاييد مي كنند.
    
    گروه هاي فكر در ايالات متحده آمريكا
    كانون هاي فكر اگرچه در سرتاسر اروپا و آسيا مورد تقليد واقع شدند اما آمريكايي ها مبدع آن بودند و به لحاظ تعداد و دسترسي به رسانه ها و حكومت، آشكارا يك پديده آمريكايي هستند. در عالم تئوريك و ايده آل، كانون هاي فكر اين كشور همراه با مجموعه اي خيره كننده از متخصصان و محققان، به منظور فراهم كردن محلي براي بحث هاي فكري بنا شدند.
    ويژگي اصلي نظام كانون هاي فكر، مانع ايفاي كاركرد آنها به عنوان يك وزنه تعادل موثر در گفتمان ملي در زمان هاي حساس مي شود. كانون هاي فكر در واشنگتن به لحاظ كاركردي به دو دسته تقسيم مي شوند: آنهايي كه براي ايجاد پيام سياسي منسجم ايجاد شدند و آنهايي كه براي ايجاد بحث هاي اصيل طراحي شدند. نوع اول به نسبت نوع دوم در زمان بحران از نفوذ بيشتري در عرصه عمومي برخوردار است.
    در يك جمله كوتاه، گروه هاي فكر را مي توان «مغز بيروني» دولت ناميد. اصلي ترين مسبب بسط گروه هاي فكر در آمريكا، جنگ جهاني دوم است. در حال حاضر حدود 6300 گروه فكر در جهان وجود دارد كه بيش از 65 درصد آن در ايالات متحده و اروپاي غربي قرار دارد. اما، خاورميانه، آفريقاي شمالي و بقيه آفريقا؛ با دارا بودن چهار درصد از تعداد گروه هاي فكر در سطح جهان كم ترين تعداد را داراست.«يوجين اشتراوتيو»، كاركرد گروه هاي فكر را اين گونه شرح مي دهد:
    «گروه هاي فكر به عنوان يكي از سازمان هاي جامعه مدني، داراي تعدادي نقش مهم مي باشند؛ از جمله اين نقش ها، بازي در نقش ميانجيگري بين دولت و مردم، شناسايي، تعيين و ارزيابي مسايل جاري يا در حال ظهور، و ارايه پيشنهادها تبديل و ربط دادن ايده ها به مشكلات سياسي، خدمت به عنوان صداي مستقل و مطلع در مباحث سياسي ارايه نظرات سازنده براي تبادل نظر و اطلاعات بين ذينفعان كليدي در روند فرمول سياست است.
    
    اتاق هاي فكر، راس سوم مثلث كاخ سفيد و كنگره هستند
    با توجه به مطالب ايراد شده به نيكي در مي يابيم كه جهان امروز، جهان نوآوري و علم است. به خصوص پس از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي، به واسطه انفجار تكنولوژي اطلاعاتي كشورها، منافع، وابستگي اقتصادي، امنيت ملي و هر مقوله راهبردي ديگر در حاكميت دولت ها، به شدت به هم گره خورده و يك درهم تنيدگي متقابل را فراهم آورده است. اين زمينه سبب شده است، كه ديگر دولت ها با استفاده از تئوري هاي كهن و ساختاري قرن بيستم نتوانند در جهت تامين و گسترش منافع ملي شان حركت كنند. بلكه، پيچيدگي تامين منافع پيچيدگي راه هاي تامين آنها را نيز سبب شده است.
    يكي از راه هاي نيل به اين مقاصد، ايجاد مراكزي است كه بتوان به وسيله آنها، پيش از اتخاذ سياست هاي راهبردي در عرصه هاي داخلي و بين المللي، راه هاي موفقيت يا عدم موفقيت آنها را بررسي كرده تا بتوان با ارايه راه حل هاي سازنده، ديد جامع و درستي را به تصميم گيران كشور ارايه داد. اين مراكز كه در ايالات متحده، بسط و گسترش يافتند، امروزه به يكي از نهادهاي پر قدرت عرصه سياسي آمريكا تبديل شده اند. اين مراكز كه به عنوان تينك تنك ها شناخته مي شوند، مراكزي هستند كه با مطالعات گسترده و جامع، توانسته اند تا بسياري از تصميمات و پيشنهادهاي خود را در دستگاه حاكميت آمريكا به كرسي نشانده و عملاً به يكي از بازوهاي اصلي قدرت اجرايي اين كشور تبديل شوند. اين مراكز حوزه مطالعاتي خود را تنها در عرصه سياسي محدوده نكرده و در بسياري از موضوعات علمي از جمله، امنيتي، نظامي، اقتصادي، فرهنگي و... اقدام به پژوهش كرده و از اين طريق در اين عرصه ها نيز به اعمال قدرت مي پردازند. كادر علمي آنها را پژوهشگران و اساتيد و دانشجويان صاحب نام علوم مختلف تشكيل داده و در كادر مديريتي آنها نيز وزراي سابق، تحليل گران اطلاعاتي سابق، نمايندگان سابق آمريكا در سازمان ملل، نويسندگان سخنراني هاي مقامات كاخ سفيد، مشاوران وزير امور خارجه، اعضاي كميته روابط خارجي سنا و دستياران وزير دفاع حضور دارند. مخاطبان داده هاي آنها نه تنها دولت، بلكه مقامات دولتي و قانونگذار، رهبران مشاغل، مديران و كارمندان در سازمان هاي بين المللي، دانشگاه ها شامل اساتيد و دانش پژوهان و موسسات تحقيقاتي و سازمان هاي غيردولتي، رسانه ها و مردم است. حوزه پژوهشي آنها نه تنها مسايل ايالات متحده بلكه بسياري از مناطق كليدي جهان را نيز شامل مي شود. ايجاد دفاتر رسمي اينگونه موسسات در شهرها و پايتخت هاي مهم جهان مويد اين قضيه است. اين موضع اين نكته را نمايان مي سازد كه با توجه به ماهيت ابر قدرتي ايالات متحده آمريكا، اين كشور به اين نيازمند خواهد بود كه، به برنامه ريزي هاي دقيق و كارشناسي شده در رابطه با كشورهاي مهم از ديدگاه ايالات متحده بپردازند. آنها هنگامي كه با افتخار از فعاليت هاي خود در سطح جهاني ياد مي كنند، اين نكته را به اثبات مي رسانند كه اين مراكز جزيي از بدنه دولت ابرقدرتي هستند كه هنوز هم بر نظريه يكدست سازي جهان به رهبري ايالات متحده معتقدند. طبيعتا ايالات متحده به منظور متحد كردن كشورهاي مختلف با سياست هاي خود، نيازمند اطلاعات دقيق و جامعي است كه بتواند طبق آنها، با كشور مورد نظر رفتار كند؛ و اين وظيفه را مخازن فكر ايفا مي كنند. تاكنون بايد متوجه شده باشيم كه ديگر مراكز فكر در آمريكا به سان موسساتي نيستند كه چند دهه پيش به محلي براي مطالعات پژوهشگراني تبديل شده بود كه، نتايج تحقيقات آنها از سطح پيشنهاد و موعظه به رهبران كاخ سفيد فراتر نمي رفت؛ بلكه امروز اين مراكز را در كنار كاخ سفيد و كنگره، مي توان آنها را يكي از روس مثلث قدرت در آمريكا ناميد. لاجرم، هنگامي كه اصلي ترين دشمن كشور ما ايالات متحده است، صحيح نيست كه مراكز تصميم ساز و تصميم گير ما نقش و ميزان اقتدار اين مراكز را ناديده گرفته و از آنها غافل شويم. جمهوري اسلامي ايران مي بايد با مطالعه و رصد دقيق و همه جانبه اين مراكز، اهداف و نيات آنها را شناخته، و با ايجاد و بسط اين گونه مراكز در داخل كشور، به تبيين و برنامه ريزي سياست ها و اهداف نظام بپردازد.
    مواهب مغز بيروني آمريكا / بررسي تاثير«گروه هاي فكر» برسياست گذاري هاي كلان ايالات متحده
    


 روزنامه شرق، شماره 1190 به تاريخ 3/12/89، صفحه 7 (جهان)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 657 بار



آثار ديگري از "مريم مهدوي اصل"

  به شتاب بگذر
مريم مهدوي اصل، شرق 29/3/90
مشاهده متن    
  ديگر نفت همه چيز نيست / تحليل دكتر سهراب شهابي از تاثير منافع اقتصادي غرب در تحولات خاورميانه
مريم مهدوي اصل، شرق 22/2/90
مشاهده متن    
  جهان در حال تغيير / در گفت وگو با دكتر مهدي ذاكريان بررسي شد
مريم مهدوي اصل، شرق 1/2/90
مشاهده متن    
  عبور يا تداوم بحران / آينده مبهم جنبش مردم مصر
مريم مهدوي اصل، شرق 17/12/89
مشاهده متن    
  ماهيت قيام مردم خاورميانه و شمال آفريقا / مقايسه تطبيقي از جنبش هاي آزادي خواهانه- بخش پاياني
مريم مهدوي اصل، شرق 15/12/89
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله سازمان نظام پزشكي جمهوري اسلامي ايران
متن مطالب شماره 4 (پياپي 140)، زمستان 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است