|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق90/5/26: درس هايي از اقتصاد باستاني براي اقتصاد امروز
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3311
يك شنبه 18 آذر 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 1322 26/5/90 > صفحه 20 (صفحه آخر) > متن
 
      


درس هايي از اقتصاد باستاني براي اقتصاد امروز


نويسنده: كاميار عبدي


    تا به حال هيچ فكر كرده ايد كه چرا در دوران باستان
    – كه ما باستان شناسان و همكاران مان در رشته تاريخ باستان به پژوهش در زمينه آن مشغوليم – با وجود اينكه دولت ها از منبع درآمد هنگفت و سهل الوصولي چون نفت بهره مند نبودند و صرفا بايد با جمع آوري و بازپخشاني ماليات گذران امور مي كردند، به ندرت به مشكلات امروزي چون «كسر بودجه» يا «بيكاري» برمي خوريم. پاسخ اين است كه برخي از دولت هاي باستاني به نكاتي ظريف درباره اقتصاد پي برده و با دقت آنها را در قلمرو خود پياده كرده بودند كه ما، هزاران سال بعد، هنوز اندر خم كوچه نخست آنها گرفتار مانده ايم. پديده هايي در راستاي اقتصاد آزاد، نظير «خصوصي سازي»، «برون سپاري» و «كارآفريني» كه امروزه اقتصاددانان با آب و تاب درباره آنها قلم فرسايي و سياستمداران درباره تبعات شان بر اقتصاد بحث و جدل مي كنند و ما فكر مي كنيم كه اينها دستاوردهاي ذهن هوشمند انسان قرن
    بيست و يكم است، در واقع سابقه اي بس طولاني تر دارند كه به دوران باستان بازمي گردد. بسياري از حكومت هاي باستاني ايراني، نظير سلسله هاي گوناگون عيلامي – به خصوص سلسله سوكل مخ (حدود 1500 تا 1850 قبل از ميلاد) از دوره عيلام قديم و سلسله هاي كيدينويي ها (حدود 1320 تا 1450 ق م)، ايگه هالكي ها (حدود 1320 تا 1165 ق م) و شوتروكي ها (حدود 1100 تا 1165 ق م) از دوره عيلام ميانه – كه از زمان شان مدارك مكتوب فراوان باقي مانده به نظر مي رسد در سيستم اقتصادي دخالت ناچيزي داشتند و آن را به بخش خصوصي واگذار كرده بودند («خصوصي سازي»). بخش خصوصي، معمولادر قالب خاندان هاي ثروتمند، امتيازات فعاليت هاي اقتصادي را از حكومت اخذ و در مقابل آن بخش معيني از درآمد خود را به حكومت مي پرداختند. اين خاندان هاي ثروتمند نيز با واگذاري مشاغل به افراد گوناگون حقوقي (خاندان هاي كوچك تر) يا حقيقي هم خود به درآمدي مناسب دست مي يافتند و هم عده چشمگيري را به كار مي گماشتند («برون سپاري» و «كارآفريني»).
    اوج اين سيستم اقتصادي آزاد را در دوره هخامنشي شاهديم. حكومت هخامنشي كه بر قلمرويي گسترده از هند در شرق تا يونان در غرب و تاجيكستان در شمال تا مصر در جنوب – تقريبا پنج برابر مساحت ايران امروزي – فرمان مي راند رويكردهاي پيش گفته – خصوصي سازي، برو ن سپاري و كارآفريني – را به نحوي اصولي و كارآمد در اين گستره وسيع پياده كرده بود. با اينكه شاهنشاه، اعضاي دربار و اشراف هخامنشي املاك و مستغلات فراوان داشتند، اما فعاليت هاي عمده و درآمدزاي اقتصادي – نظير كشاورزي، دامپروري، باغداري، صنعتگري، پيشه وري و بازرگاني – تماما در دست بخش خصوصي بود. سيستم خصوصي بنابر ذات خود از يك سو مانع فساد مالي مي شد و از سوي ديگر دو عامل مهم اقتصادي يعني رقابت و سوددهي را ترغيب مي كرد. دست اندركاران اقتصاد بخش خصوصي درآمد مكفي به دست مي آوردند كه هم خود از زندگي نسبتا مرفهي برخوردار باشند، هم ماليات حكومت را بپردازند تا حكومت دچار كسر بودجه نشود و هم عده فراواني را به كار مي گماشتند تا پديده اي مذموم به نام بيكاري دامنگير جامعه نشود و پديده هاي ديگري چون فساد و بزهكاري را به دنبال نياورد. اين هم دليل آنکه در دوران باستان نه پليس به آن شکل وجود داشت و نه حبس و زندان. متون باستاني به ندرت به جرم و جنايت به دلايل مادي اشاره مي كنند). مردم در آسايش زندگي مي كردند و حكومت نيز پول كافي داشت تا هم پروژه هاي عمراني بزرگي مانند احداث مجموعه تخت جمشيد و هزينه هاي دربار مجلل هخامنشي را در پنج پايتخت آنان – شوش، بابل، هگمتانه، پاسارگاد و تخت جمشيد (پارسه) – و پروژه هاي كوچك تر چون احداث و نگهداري سيستم راه هاي شاهي و چاپارخانه هاي سرراهي، بند و پل سازي را متقبل شود و اگر هم لازم شد، هزينه لشكركشي و جنگ كند. با استانداردهاي جهان باستان، سيستم با نظم و آرامش مشغول به كار بود و مردم خرسند. شايد در طول 220 سال حكومت هخامنشي، قيام هاي مردمي به دلايل اقتصادي حتي به دو، سه مورد نرسد. اگر شورشي هم مي شد معمولابه دلايل سياسي بود نه اقتصادي. تا جايي كه مي دانيم، سلوكيان و اشكانيان نيز همين سيستم اقتصادي را – البته نه به ظرافت و درايت هخامنشيان – پي گرفتند، اما ساسانيان روشي ديگر اتخاذ كردند كه مبتني بر دخالت گسترده دولت و همچنين نهادهاي زرتشتي، در سيستم اقتصادي بود. اين فرآيند، به علاوه جنگ و ستيزهاي متعدد با روميان در غرب و هياطله در شرق، بود كه با وجود اصلاحات اقتصادي چندين شاهنشاه ساساني، به ويژه قباد اول و خسرو انوشيروان، اقتصاد ساساني را به آستانه ورشكستگي كشاند و تا حدودي راه را براي فتح ايران در مقابل سپاه اسلام هموار کرد. خلاصه كلام اينكه، تجربه تاريخي نشان مي دهد هرچه دخالت دولت ها در امور اقتصادي كمتر و خصوصي سازي و كارآفريني بيشتر باشد اقتصاد كشور پوياتر و شكوفاترمي شود. اين هم شاهد ديگر براي آن ناآگاهاني كه باستان شناسي و تاريخ را رشته هايي لوكس و بي فايده مي دانند.
    درس هايي از اقتصاد باستاني براي اقتصاد امروز
    


 روزنامه شرق، شماره 1322 به تاريخ 26/5/90، صفحه 20 (صفحه آخر)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 505 بار
    



آثار ديگري از "كاميار عبدي"

  تاريخ نگارِ منصف / يك دهه پس از مرگ «عليرضا شاپور شهبازي»
كاميار عبدي*، ايران 28/4/95
مشاهده متن    
  بازي روزگار / به بهانه روز ملي «خليج فارس»
كاميار عبدي، شرق 10/2/92
مشاهده متن    
  كمتر «اس ام اس» بزنيد، بيشتر كتاب بخوانيد
كاميار عبدي، شرق 24/12/91
مشاهده متن    
  علم بهتر است يا ثروت؟
كاميار عبدي، شرق 19/11/91
مشاهده متن    
  استعفا به دليل ناخوشي
كاميار عبدي، شرق 18/11/91
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه مطالعات ملي كتابداري و سازماندهي اطلاعات
متن مطالب شماره 3 (پياپي 115)، پاييز 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است