|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه رسالت90/6/26: نظريه امر الهي
magiran.com  > روزنامه رسالت >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 9434
شنبه 27 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2829
magiran.com > روزنامه رسالت > شماره 7363 26/6/90 > صفحه 6 (اخلاق) > متن
 
      


نظريه امر الهي


نويسنده: حسين راضي

نظريه امرالهي از نظريه هاي وظيفه گروي قاعده نگر به شمارمي رود. اين نظريه از آن دسته وظيفه گروي است كه تنها يك قاعده كلي ارائه مي دهد و ساير قواعد اخلاقي را از آن منشعب مي داند. در اين ديدگاه ، هرچه خداوند به آن امر كند، خوب وصواب است و هرچه از آن نهي كند، بد و خطاست . در تاريخ فرهنگ اسلامي اشاعره ، كه منكر حسن و قبح ذاتي وعقلي بودند، از اين ديدگاه جانبداري مي كردند. طبق نظريه امر الهي ، معيار صواب و خطا اراده يا قانون خداوند است . اين ديدگاه در شكل افراطي اش معتقد است كه اساساً معناي حُسن وخوبي يعني متعلق امر خدا بودن و معناي قبح و بدي يعني متعلق نهي خدا بودن ؛ اما شكل معتدل تر اين ديدگاه بر آن است كه ملاك و معيار خوب و بد بودن ، امر و نهي الهي است ؛ هرچند اين دو با يكديگر تفاوت معنايي و مفهومي دارند. نكته شايان توجه آن است كه نظام اخلاقي مبتني بر نظريه امر الهي ممكن است كاملاً با سودگرا، خودگرا يا وظيفه گرايي قواعد مدار يكي باشد؛ و آن وقتي است كه خداوند به «انجام دادن كاري كه بيشترين خير عمومي را حاصل كند» (سودگروي ) يا«تحصيل خير خود» (خودگروي ) و يا راستگويي ، وفاداري و امانتداري ... (وظيفه گرايي قاعده نگر) فرمان دهد.
    
    نقد و ارزيابي
    همان گونه كه پيش از اين اشاره شد، نظريه امر الهي سابقه اي ديرين در انديشه مسلمانان دارد و بسياري از متكلمان اهل سنت (اشاعره ) از اين نظريه حمايت مي كردند. متكلمان شيعه بر بطلان اين عقيده اتفاق نظر دارند و ايرادهاي اساسي برآن وارد مي كنند. بخشي از ايرادهاي آنان چنين است :
    
    1. آدمي ، با مراجعه به وجدان خود، كارهايي مانند عدالت وصداقت را نيكو يافته ، فاعلش را مي ستايد و افعالي چون ستم ونفاق را بد مي شمارد و فاعلش را نكوهش مي كند؛ يعني خوب بودن برخي از كارها و بد بودن برخي ديگر، با قطع نظر از امر ونهي الهي ، ادراك مي شود؛ در حالي كه طبق اين نظريه ، با قطع نظر از امر و نهي الهي ، همه كارها نسبت به خوبي و بدي خنثي و بي تفاوت است . به گفته خواجه نصير طوسي : «هما عقليان للعلم بحسن الاحسان و قبح الظلم من غيرشرع ؛» خوبي و بدي عقلي است ، زيرا ما با قطع نظر از بيان شارع مي دانيم نيكي خوب و ستم بد است .
    
    2. اگر خوبي و بدي كارها را مرهون امر و نهي خدا بدانيم و به نظر ما افعال ، خود به خود، فاقد اين ويژگي ها باشند، هرگز نمي توانيم با تمسك به لزوم صادق بودن گفتار پيامبر، امر و نهي الهي را دريابيم تا بر پايه آن بدانيم چه كاري خوب و چه كاري بد است ؛ به گفته خواجه طوسي : «و لانتقائهما مطلقاً لو ثبتاشرعاً» اگر خوبي و بدي تنها با امر و نهي خداوند (از طريق شرع ) ثابت شود، لازم مي آيد كه حسن و قبح ، مطلقاً (خواه شرعي وخواه عقلي ) منتفي گردد.
    
    توضيح اينكه ، ما تنها از طريق گفته هاي پيامبر مي توانيم از امر ونهي الهي آگاه شويم ؛ و گفته هاي پيامبر، تنها در صورتي مي تواند راهي مطمئن و قطعي براي دستيابي به امر و نهي خداوند باشدكه به راستگويي اش ، در گزارش از امر و نهي هاي پروردگار، يقين داشته باشيم .اما بر اساس نظريه امر الهي نمي توان بدين يقين دست يافت ؟ ما هنوز نمي دانيم خداوند به راستگويي امر و ازدروغگويي نهي كرده است و مي خواهيم همين امر و نهي را از گزارش پيامبر دريابيم ، پس از كجا بدانيم كه پيامبر دروغ نمي گويد؟بنابراين ، اگر حسن و قبح عقلي را نپذيريم ، راهي براي دستيابي به امر و نهي شارع و در نتيجه شناخت حسن و قبح شرعي نخواهيم داشت .3. ما براي اثبات حقانيت كسي كه ادعاي پيامبري دارد و معجزه ارائه مي كند، به اين اصل تمسك مي كنيم «خداوند معجزه را دراختيار مدعيان دروغين پيامبري قرار نمي دهد، زيرا اين كار قبيح است و او هرگز مرتكب قبيح نمي شود». تمسك به اين اصل تنها در صورتي صحيح است كه از پيش و با قطع نظر از بيان شارع ، بدانيم چنين كاري ، (گمراه كردن مردمان ) بد و ناپسند است . از اين رو، علامه حلّي مي گويد:اگر حسن و قبح تنها از راه شريعت ثابت شود و صدور هيچ فعلي از خداوند قبيح نباشد، در اين صورت سپردن معجزات به دست دروغگويان كار ناروايي نخواهد بود و جايز دانستن اين امر راه شناخت نبوت را مي بندد؛ زيرا در اين صورت تصديق مدعيان نبوت ، پس از ارائه معجزه ، بي دليل خواهد بود.
    
    منبع: اخلاق هنجاري، تاليف علي شيرواني، كانون انديشه جوان
    
    نظريه امر الهي
    


 روزنامه رسالت، شماره 7363 به تاريخ 26/6/90، صفحه 6 (اخلاق)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 349 بار
    



آثار ديگري از "حسين راضي"

  بي تفاوتي نسبت به آرمان ها و ارزش ها؟!! / آسيب شناسي انقلاب اسلامي
حسين راضي، رسالت 22/5/91
مشاهده متن    
  نماز جمعه؛ سنگر حفظ ارزش ها / در بيان دستاوردهاي انقلاب
حسين راضي، رسالت 12/5/91
مشاهده متن    
  رابطه لذت و كمال حقيقي
حسين راضي، رسالت 19/2/91
مشاهده متن    
  لذت در نظام اخلاقي اسلام
حسين راضي، رسالت 26/1/91
مشاهده متن    
  عدم توجه به خير ديگران؟!‏ / نقد و بررسي لذت گرايي اپيكوري
حسين راضي، رسالت 19/1/91
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
پژوهش نامه قرآن و حديث
متن مطالب شماره 23، پاييز و زمستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است