|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق90/7/18: معادله نامعادل
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3364
سه شنبه 23 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 1364 18/7/90 > صفحه 14 (كتاب) > متن
 
      


معادله نامعادل
نگاهي به تاريخ نت نويسي در اروپا و ايران به بهانه كتاب «ماهور به قلم مخبرالسلطنه»

نويسنده: عليرضا اميرحاجبي

نمي توان به تاريخ موسيقي يك حوزه جغرافيا نگريست و منابع مكتوب آن را ناديده گرفت و بخشي از منابع مكتوب موسيقي چيزي نيست جز نت نويسي. تبديل يك اثر موسيقايي به متني نوشتارگونه يعني ابدي كردن، قانون پذيرشدن چيزي گريزان (fugitive). سابقه نت نويسي به اروپاي قرون وسطايي و گوتيك بازمي گردد يعني بين سال هاي 400 تا 1450 ميلادي؛ درست آن زماني كه كليساي كاتوليك با تمام قدرت تمام زواياي اجتماعي، سياسي، فرهنگي و اقتصادي را تحت نظر و سلطه خود داشت. كليسا همه چيز را يكپارچه مي خواست تا براساس نوعي نگاه سراسربين بتواند كوچك ترين تخطي و نافرماني را تشخيص دهد و سركوب كند و موسيقي نيز از اين نوع نگاه برحذر نماند. وقتي پاپ گريگوري اول مجموعه بزرگ و بي نظيري از سرودهاي كليسايي را ساماندهي يا بازساماندهي كرد، بايد فكري نيز براي حفظ و نگهداري اين منابع صوتي مي شد. ديگر روش سينه به سينه و موسيقي شفاهي جوابگو نبود.با افزايش اين سرود ها (hymes) به بيش از هزار فرم مختلف كليسا مجبور شد سيستم مدوني را جهت ثبت آوازهاي گريگورين ايجاد كند. به شكل تقريبي مي توان نخستين نسخه هاي نت نويسي اروپايي را مربوط به سال هاي 600 تا 605 ميلادي دانست. چيزي حدود 1400 سال پيش. تعداد خطوط حامل در سبك نت نويسي قرون وسطايي چهار خط بوده، اما از همان اولين سال هاي نگارش متون موسيقايي وزن ها نيز روي خط حامل لحاظ و نشانه گذاري مي شد. يكي از مشهورترين آثار گريگورين كه به صورت مكتوب بر جا مانده، سرود زيباي «آله لويا، ويديموس استلام» است كه سازنده آن گمنام و تاريخ ساخت قطعه نيز دقيقا مشخص نيست. با پيشرفت فنون آهنگسازي و درخشش آهنگسازان فرانسوي كه باعث خلق مكتب موسيقي نوتردام شد، گام هاي مهم ديگري در موسيقي اروپايي برداشته شد: «ميزان بندي» و «افزايش خطوط ملوديك، چند صدايي يا همان پلي فوني.» در چنين شرايطي موسيقي به متن نت نويسي شده وابستگي تام و تمامي پيدا كرد كه اين وابستگي تا به امروز ادامه دارد. حال ديگر ارزش هاي نهفته در يك قطعه موسيقايي مي تواند از قرن چهاردهم ميلادي به دوران معاصر جهش كند و اين امر تنها و تنها مديون ابداع كنندگان نخستين نت نويسي هاي قرون وسطايي اروپاست. دوران رنسانس باعث تحولات عميقي در فرهنگ و انديشه اروپايي شد و موسيقي نيز بي بهره از اين تحولات نماند. خطوط آوازي افزايش يافت و آهنگسازاني چون ژوسكن دوپره و پاسترينا دو فرم موتت و مس مذهبي را اعتلابخشيدند، وزن و ميزان بندي تنوع شكلي بيشتري يافت. اين موسيقي به دليل افزايش اجزاي تشكيل دهنده اش خواسته يا ناخواسته دقت بيشتري را در اجرا (performance) طلب مي كرد در دوران باروك با آغاز به كارگيري هارموني هاي چندصدايي و پيدايش آكوردها علايم و نشانگان ديگري به نظام نت نويسي اضافه شد. كشش ها، امتداد دادن ، اتصال دونت يا اتحاد دونت. تاكيد بر يك نت در مجموعه هاي كوتاه يا بلند ملودي و جملات. ارزش گذاري و تقسيم بندي زمان نواخت يك نت كه به هفت بخش تقسيم مي شود از گرد، سفيد و سياه گرفته تا چنگ و دولاچنگ و... سكوت نيز علايم و نشانگان خود را يافت و از دوران كلاسيك بود كه علايم ديناميك و استاتيك به نظام مدون نت نويسي اضافه شد. آرام، وزين، شاد، سرزنده، متعادل، قوي، ضعيف، غمناك، عصبي، عاشقانه و... ديگر خواننده آواز آزاد نبود تا با اشكال مختلف بداهه خواني اركستر و سازهاي كوچك و بزرگ را به دنبال خود بكشاند. قواعد و قوانين موسيقي در نظام نت نويسي شكلي به شدت منسجم يافت كه هيچ تغييري را نمي پذيرفت. با ابداع و گسترش فرم سونات و به نهايت رساندن آن به عنوان سمفوني يا سوناتي براي يك اركستر بزرگ، شكل كامل تري از نت نويسي ابداع شد: «پارتيتور» متني متشكل از خطوط موسيقايي تك تك سازها و نيز بخش هاي آوازي است كه معمولاتنها در اختيار رهبر اركستر قرار مي گيرد. البته بايد توجه داشت كه خطوط حامل يك پارتيتور اكثرا بين 20 تا 25 خط است. در اين شكل از نت نويسي با نوعي گروه بندي و حق تقدم سازها مواجه مي شويم. با ورود موسيقي به قرن بيستم، اشكال مختلف نت نويسي رايج شد كه با قوانين كلاسيك نگارش متن موسيقايي تفاوت هاي بسياري دارد. از جمله استفاده از علايم ابداعي گرافيكي كه هيچ ارتباط ديداري و بصري با نت نويسي معمول ندارد. و اما ايران؛ سابقه نت نويسي در ايران به حدود 104 سال پيش مي رسد و تا قبل از آن موسيقي ايراني تنها به شكل سينه به سينه، چهره به چهره و شفاهي زنده مانده بود. اولين تلاش براي مدون كردن موسيقي ايراني با ورود موسيقي نظامي به كشور آغاز شد و پس از آن بزرگاني چون علينقي وزيري و مهدي قلي خان هدايت مخبرالسلطنه به شكلي منظم با فراگيري نت نويسي اروپايي، موسيقي و روايت هاي دو آهنگساز ايراني را مكتوب كرده و اولين اقدام جدي جهت سامان بخشي موسيقي ايراني در همين دوران شكل گرفت. در كتاب «ماهور به قلم مخبرالسلطنه» سمن پورعيسي مولف به بررسي نت نويسي موسيقي ايراني، تاريخچه آن، نحوه نت نويسي موسيقي ايراني و ارايه نمونه هايي از نت نويسي هدايت از هفت دستگاه موسيقي ايران پرداخته و اين كتاب توسط فرهنگستان هنر منتشر و راهي بازار كساد كتب موسيقي ايران شده است.
    معادله نامعادل / نگاهي به تاريخ نت نويسي در اروپا و ايران به بهانه كتاب «ماهور به قلم مخبرالسلطنه»
    


 روزنامه شرق، شماره 1364 به تاريخ 18/7/90، صفحه 14 (كتاب)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 186 بار
    



آثار ديگري از "عليرضا اميرحاجبي"

  ستايش درخت ايراني / رويدادي براي تمامي فصول
عليرضا اميرحاجبي، شرق 16/4/97
مشاهده متن    
  لبخند بزن هنرمند / درباره پوستر جشنواره سي و ششم تئاتر فجر
عليرضا اميرحاجبي، شرق 27/10/96
مشاهده متن    
  سنگ هايي براي عبور / كوتاه درباره نمايشگاه نسترن صفايي در پروژه هاي آران
عليرضا اميرحاجبي، شرق 18/2/96
مشاهده متن    
  سرزمين فيل ها / گذري در رمان «هياهوي زمان» اثر جولين بارنز
عليرضا اميرحاجبي، شرق 19/8/95
مشاهده متن    
  غنچه هاي خواب / نگاهي به كتاب «گال گال گالري» مجموعه مقالات زنده ياد كريم امامي درباره هنر معاصر ايران
عليرضا اميرحاجبي، شرق 12/8/95
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه شهر و ساختمان
متن مطالب شماره 121، بهمن 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است