|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق90/8/4: موقعيت نظامي خوي در گستره تاريخ ايران
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3364
سه شنبه 23 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 1378 4/8/90 > صفحه 12 (تاريخ) > متن
 
      


موقعيت نظامي خوي در گستره تاريخ ايران




    خوي يكي از مهم ترين پايگاه هاي نظامي براي دفاع از ايران در طول تاريخ بوده است. در نزديكي اين شهر بود كه نبرد سرنوشت ساز و حماسي چالدران در ميان ايران و عثماني رخ داد و البته اين جنگ، يگانه نبرد ايرانيان براي پاسداري از سرزمين خود در منطقه خوي نبود، بلكه از سده ها پيش از جنگ چالدران و پس از نيز آن تا روزگاري كه ما در آن به سر مي بريم، خوي اهميت سرنوشت سازي در دفاع از ايران و مرزهاي آن داشته است. در ايران باستان و به ويژه در دوران اشكاني و ساساني، سرزميني كه امروز، آن را خوي مي ناميم، از ارزش نظامي بسزايي برخوردار بود. در اين سرزمين يكي از مهم ترين قلاع نظامي ايران يعني قلعه زينتا قرار داشت، دژ زينتا به دليل آنكه در غرب ايالت آتروپاتن (آذربايجان) و در نزديكي ارمنستان بود، هنگامي كه رمي ها از طريق ارمنستان به ايران يورش مي آوردند، اولين پادگان براي دفاع از ايران بود. در زماني نيز كه ايران درصدد اعمال حاكميت بر ارمنستان بود ، قلعه (زينتا) پايگاهي براي سپاهيان ايران جهت تدارك لشكركشي به ارمنستان به شمار مي رفت. رمي ها در راستاي جلوگيري از دخالت ايران در امور ارمنستان، مترصد تصرف «زينتا» بودند. اين آرزوي رمي ها سرانجام در سال 297 ميلادي و در عصر پادشاهي نرسي، هفتمين شاهنشاه ساساني محقق شد، رمي ها در اين سال به فرماندهي «ديوكلسين» امپراتور رم سپاه نرسي را شكست دادند و سپس معاهده اي را به ايران تحميل كردند كه براساس آن قلعه زينتا به رم واگذار شد و ايران تعهد كرد كه در امور ارمنستان دخالت كند. اين شكست در عصر شاهنشاهي شاهپور دوم ساساني (371-301 ميلادي) جبران شد و او پس از تحميل شكست هاي سخت به ارتش رم، سرانجام در سال 363 رمي ها را وادار به انعقاد معاهده اي كرد كه به موجب آن به حاكميت ايران بر قلعه زينتا اعتراف كردند. موقعيت برجسته نظامي خوي در دوره پس از اسلام و به ويژه از عصر صفوي به بعد قابل ملاحظه است. جدا از جنگ چالدران كه در عصر شاه اسماعيل صفوي رخ داد، در دوران ساير شاهان صفوي نيز خوي يكي از پايگاه هاي عمده نظامي براي دفاع از ايران به شمار مي رفت، همچنين ايلات و عشاير خوي نقش بسزايي در ياري رساندن به دولت صفوي در مقابله با عثماني ها داشتند، در مورد نقش نظامي خوي و ايلات اين خطه در نبردهاي ايران و عثماني در عصر صفوي، دو نمونه قابل اشاره است. در دوره پادشاهي شاه طهماسب صفوي 984-930 ق سلطان سليمان پادشاه عثماني بارها به ايران يورش آورد.
    در يكي از اين حملات و در سال 955 قمري، سلطان سليمان موفق شد تبريز را تصرف كند. شاه طهماسب در واكنش به اين اقدام سلطان عثماني، شهر خوي را مقر سپاه خود قرار داد و از اين شهر حملات پردامنه شاه طهماسب به فرار سپاه عثماني منجر شد و نه تنها آذربايجان و قفقاز از قشون عثماني خالي شد بلكه قلعه قارص نيز به تصرف سپاهيان ايران درآمد. در عصر شاه عباس صفوي نيز بار ديگر، خوي پايگاهي براي مبارزه با يكي از بزرگ ترين يورش هاي عثماني ها شد. در سال 1013 قمري يكي از فرمانده هاي عثماني به نام چغاله زاده چغال اوغلي، با سپاه يكصدهزار نفري جهت مقابله با سياست شاه عباس در مورد بازپس گيري آذربايجان و قفقاز به ايران لشكر كشيد، شاه عباس در راستاي رويارويي با سپاه چغاله زاده، ماه ها در خوي منتظر ماند تا آنكه با فرا رسيدن زمستان به تداركات سپاه عثماني تلفات گسترده اي وارد آمد، اين وضعيت به شاه ايران فرصت داد تا به نبردي تمام عيار با سپاه عثماني دست بزند. شاه عباس از ستاد نيروهاي خود در خوي، لشكرياني را به جنگ چغاله زاده مي فرستد و متعاقبا خود نيز به سپاهيان عثماني يورش مي برد، سرانجام پيروزي بزرگي نصيب شاه عباس مي شود و يكي از درخشان ترين فتوحات نظامي ايران در برابر عثماني در اين جنگ ها كه در مناطق «سيس» و اطلوج رخ دادند به دست مي آيد. موقعيت نظامي كم نظير خوي در عصر پس از صفوي نيز استقرار مي يابد، به ويژه در دوران قاجاريه اهميت نظامي خوي دو چندان مي شود، زيرا خوي در اين عصر افزون بر همسايگي با عثماني در جوار مرزهاي امپراتوري تزاري نيز قرار داشت. از اين رو دولت قاجار اهميت زيادي براي موقعيت نظامي خوي قايل بود، محمدحسن خان قاجار، قلعه اي نظامي در خوي ايجاد كرد و عباس ميرزا وليعهد، اين قلعه را بزرگ كرد و در اطراف آن ديوار و خاكريز، خندق ساخت. در جنگ دوم ايران و روس، خوي و مردم آن نقش مهمي در پشتيباني از عباس ميرزا ايفا كردند. پس از سقوط تبريز، عباس ميرزا مقر سپاه خود را به خوي در سال 1343 قمري انتقال داد، در حالي كه تقريبا سرتاسر آذربايجان در دست سپاهيان روس بود، رزمندگان خويي به طور يكپارچه در پشت سر عباس ميرزا قرار گرفته و خوي را به كانون مقاومت در برابر قشون متجاوز روس تبديل كردند، پس از جنگ هاي ايران و روس نيز موقعيت نظامي خوي مورد توجه دولت مركزي بود. در عصر ناصرالدين شاه 1313-1264 قمري، دو فوج نظامي در خوي ايجاد كردند. فوج نهم خوي و فوج بهادر خوي، در سال هاي پاياني پادشاهي ناصرالدين شاه، فرماندهي فوج نهم خوي با عزيزالله ميرزا سرتيپ اول و فرماندهي فوج بهادر با حيدرخان سرتيپ دوم بود. در دوره پادشاهي ناصرالدين شاه، دو فوج خوي اهميت بسزايي در حفظ امنيت در آذربايجان داشتند، تا آنجا كه همين دو فوج در سركوب شورش شيخ عيدا كرد تاثير بسزايي داشتند. در مجموع بايد گفت كه در تمام ادوار تاريخ ايران، خوي و منطقه اي كه اين شهر در آن قرار دارد از اهميت نظامي بسزايي در حفظ تماميت ارضي ايران برخوردار بوده است و حتي مي توان گفت كه در ازاي صدها سال خط مقدم دفاع از ايران به شمار مي رفت.
    
    موقعيت نظامي خوي در گستره تاريخ ايران
    


 روزنامه شرق، شماره 1378 به تاريخ 4/8/90، صفحه 12 (تاريخ)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 189 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه خيال ابريشم
متن مطالب شماره 6-7، آذر و دي 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است