|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق90/9/7: چهل منبر لاهيجان قديم
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3363
پنج شنبه 18 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 1404 7/9/90 > صفحه 13 (ميراث فرهنگي) > متن
 
      


چهل منبر لاهيجان قديم


نويسنده: علي خوش تراش

اگرچه تا به امروز مراسمي مانند حج به عنوان پرجمعيت ترين تجمع آييني و انساني در سراسر جهان شناخته شده است اما به نظر مي رسد ميزان تجمع انساني در آيين سوگواري امام حسين(ع) فراتر از همه اين آمارها باشد بي شك سوگواري امام حسين(ع) در ايران را مي توان بزرگ ترين تجمع انساني در طول تاريخ و كل جهان به حساب آورد.
    مراسم عزاداري امام حسين(ع) در دهه اول محرم، در همه جاي ايران با برپايي تكيه ها و راه انداختن هيات هاي سينه زني و زنجيرزني و آيين ها و نمايش هاي ديگري مانند نخل گرداني و تعزيه و... به شيوه هاي مختلف برگزار مي شود. البته ناگفته نماند كه هر روز از روزهاي دهه آغازين ماه محرم مربوط به مناسبتي خاص است و تمامي شركت كنندگان براساس همان تقسيمات تاريخي اقدام به برپايي اين آيين مي كنند. براي مثال مي توان به مضامين مرثيه ها توجه داشت كه در گذشته هر شبي را به نام يكي از شهداي كربلامي خواندند و امكان نداشت در شبي كه مربوط به حضرت عباس(ع) بود مرثيه اي در رثاي حضرت علي اكبر(ع) خوانده شود. سواي اين تقسيمات در مناطق مختلف كشور نيز مي توان شاهد مراسم ديگري بود كه هركدام سواي هم ريشگي مشترك تحت تاثير فرهنگ ها و خرده فرهنگ هاي مناطق و اقوام مختلف ايراني دارد كه در اين ميان مي شود به نخل گرداني هاي مردم يزد، در بوشهر، علم بندي در شمال، برپايي تكيه در تهران و علم گرداني در قزوين و...... اشاره كرد. اما آنچه در تاسوعاي لاهيجان اتفاق مي افتد در نوع خود بي مانند است.
    چند روز قبل از فرارسيدن تاسوعا، عده اي از كسبه قديمي شهر كه اغلب آنها خواروبار فروشند طبق رسم ديرين به شماري از زنان خانه دار سفارش توليد شمع هاي رشته اي مي دهند كه اين حرفه سنتي و خانگي از سال هاي دور در اين شهر رواج دارد اگرچه بسياري از خانواده ها نيز اعتقاد داشتند خودشان بايد شمع مراسم چهل منبر را آماده كنند، ولي ساخت و فروش شمع چهل منبر از جمله حرف آييني لاهيجان محسوب مي شد.
    مغازه داران اين شمع ها را كه با آغشته شدن رشته هاي پنبه اي به موم ساخته مي شوند، در بسته هاي 40تايي و در كنار بسته هاي 40 دانه اي خرما، بر طبق ها و بساط ها مي چينند و به زايراني كه مي خواهند در مراسم «چهل منبر» شركت كنند مي فروشند. و البته بعضي ها به جاي خرما، 40 تا سكه همراه خود مي برند. مراسم چهل منبر بعد از اقامه اذان مغرب در كوچه هاي قديمي و پيچ در پيچ شهر با حضور مردان و زناني كه بيشتر آنها جواناني هستند كه از قبل وسايل برگزاري مراسم را تهيه كرده اند، آغاز مي شود.
    ساكنان كوچه ها، به ويژه آنان كه عصرهاي پنجشنبه در خانه هايشان روضه برپا مي كردند، منبرهاي كوچك مخصوص روضه را جلو در خانه مي گذارند و روي آن مجمري از آتش و دو ظرف خالي و يك ظرف برنج خام قرار مي دهند.
    مردم با نذر و ذكر صلوات، شمعي را در سيني آتش انداخته و بعد خرما يا سكه اي را داخل يكي از ظرف مي اندازند و درعوض چند دانه برنج برمي دارند و داخل كيسه همراه شان مي ريزند و همين گونه كوچه هاي تاريك روشن و تو در تو را پشت سر مي گذارند و تا افروختن چهلمين شمع در چهلمين منبر، كارشان را ادامه مي دهند و در پايان راهي خانه هايشان مي شوند و برنج هاي جمع شده را در كيسه ها و انبارهاي برنج خانه مي ريزند تا خير و بركت و فراواني، برايشان فراهم شود.
    اما در ميان ازدحام اين جمعيت، افراد ديگري نيز هستند كه مشغول اجراي مراسمي شبيه به اين آيين هستند. آنها به جاي رفتن در خانه ها و افروختن 40 شمع، با پاي برهنه در كوچه هاي قديمي شهر گام برمي دارند و به آستانه بوسي هفت بقعه متبركه مي روند. در اين محلات قديمي، بيش از 12 بقعه وجود دارد و براي زايران اين مراسم، آستانه بوسي و شمع روشن كردن هفت بقعه از اين بقعه ها كافي است. اين مراسم را كه همزمان با چهل منبر برگزار مي شود، «هفت كلكه» مي گويند كه توسط بزرگترها و افراد پا به سن برپا مي شود.
    از ديگر رسم هاي رايج در اين شمع گرفتن احيا و پختن آش، شله زرد و غذايي ديگر از نخود و سيب زميني معروف به «آب نخود» است كه در هنگام مراسم چهل منبر است. گفتني است اين مراسم در كوچه پس كوچه هاي قديمي لاهيجان و در سكوت و آرامشي خاص برگزار مي شود و اغلب زايراني كه در آن شركت مي كنند جوانان هستند و هنگام شمع افروزي هايشان آرزو مي كنند.
    سواي لاهيجان چهل منبر هايي در بعضي از شهرهاي ديگر ايران از جمله رشت و خرم آباد و لرستان و چند شهر ديگر نيز برگزار مي شود كه چهل منبر خرم آباد مشابهت ها و مغايرت هايي با نمونه مشابه خود در لاهيجان دارد.
    
    چهل منبر لاهيجان قديم
    


 روزنامه شرق، شماره 1404 به تاريخ 7/9/90، صفحه 13 (ميراث فرهنگي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 541 بار
    



آثار ديگري از "علي خوش تراش"

  هرج و مرج آييني در نوروز
علي خوش تراش، شرق 28/12/90
مشاهده متن    
  جشن عروسي آب ها
علي خوش تراش، شرق 26/10/90
مشاهده متن    
  جشن هاي زمستاني و اجراي نمايش باستاني «عروسِ گولِي»
علي خوش تراش، شرق 12/10/90
مشاهده متن    
  اورامانات تختگاه عروسي پير شاليار
علي خوش تراش، شرق 5/10/90
مشاهده متن    
  «پرواركشون» در حاشيه كوير
علي خوش تراش، شرق 21/9/90
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه صنعت نساجي و پوشاك
متن مطالب شماره 296 (پياپي 412)، دي 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است