|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق91/1/21: تاريخ نگاري ايران باستان
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3363
پنج شنبه 18 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 1499 21/1/91 > صفحه 14 (كتاب) > متن
 
      


تاريخ نگاري ايران باستان
گفت وگوي علي دهباشي با دكتر رحيم شايگان

نويسنده: علي دهباشي

اخيرا كتاب «اشكانيان و ساسانيان، ايدئولوژي سياسي در ايران پساهلنيستي و دوران باستان متاخر(1)» كه حاصل بيش از يك دهه پژوهش و تحقيق دكتر رحيم شايگان است از سوي انتشارات معتبر دانشگاه كمبريج در قريب به 600 صفحه منتشر شد. دكتر رحيم شايگان كه فارغ التحصيل دوره دكتري (PHD) از دانشگاه هاروارد است اكنون استاد دانشگاه UCLA و به مدت پنج سال است كه در دپارتمان «زبان ها و فرهنگ هاي خاورميانه(2)» تدريس مي كند. دكتر رحيم شايگان در اين كتاب به ايران در دوران ساسانيان مي پردازد. ساسانيان كه بر پارتيان پيروز شدند، يكي از قدرت هاي بزرگ در دوران باستان و در كنار امپراتوري روم، مهم ترين قدرت در خاور نزديك بودند. اين كتاب تحقيقي است كامل كه مجموعه اي متنوع از منابع مكتوب، مسكوكات و باستان شناسي را مبنا قرار مي دهد تا به بازنگري ايدئولوژي سياسي حاكم بر فرمانروايي ساسانيان و خاستگاه آن و نيز تاثيرپذيري اش بر شكل گيري ايدئولوژي هاي امپراتوري هخامنشي در ايران مي پردازد، در عين حال پژوهش و پيشگويي بابلي ها و تفكر يونان باستان را مورد بررسي مجدد قرار مي دهد. اين كتاب بر شرايط بغرنج سياسي در اوايل حكومت اشكانيان و تاريخ ساسانيان پرتوي نو مي افكند، به ويژه به شرايط تاريخي بابل و عيلام مي پردازد. اينكه تبليغات رومي ها چگونه بر نگرش مردم روم نسبت به ايران دوران ساساني تاثير نهاده و در شكل گيري و تعيين اين نگرش نقش داشته است. نويسنده كتاب اشكانيان و ساسانيان پيشنهاد مي كند كه تاريخ اوليه سلسله هاي اشكاني (پارت ها) و ساسانيان بار ديگر بازسازي شود. وي براي نخستين بار قطعات پراكنده اي از خط ميخي را كه تاكنون در دسترس نبوده به مخاطب خود عرضه مي كند و سرانجام اينكه كتاب رويكردي تطبيقي و جامع دارد، ديدگاه سلوكيان، رومي ها و ايرانيان كاملامورد توجه قرار گرفته و نويسنده در عين حال ديگر منابع كلاسيك و شرق را در پژوهش خود مدنظر قرار مي دهد.
    
    پي نوشت:
    1- Arsacids and Sasanians، Political Ideology In post-Hellenistic and Late Antique Persia
    2- Department of Near Eastern Languages and Civilizations
    
    آقاي دكتر شايگان تز اصلي كتاب شما را در چه زمينه هايي از تاريخ ايران باستان بايد جست وجو كرد؟
    زمينه بررسي پژوهش من در كتاب مورد بحث جنابعالي شامل دو بخش است. بخش اول در باب تفكر سياسي سلسله هاي اشكانيان و ساسانيان در دوره نخستين حكومت شان است و بخش دوم بازنگري تازه اي است از 200 سال اول تاريخ و نظام ديواني پادشاهي اشكاني. مباحثي كه در اين كتاب مطرح شده داراي چند محور است: نخست پيوستگي اشكانيان و ساسانيان به نياكان شان يعني هخامنشيان. ولي اين پيوستگي در هر دو مورد از جهان بيني تاريخي ايرانيان پديد نمي آيد، بلكه به وسيله اقوام خارجي اما نه بيگانه با تمدن ايران القا شده است.
    در مورد اشكانيان اين بابلي ها هستند كه بعد از فروپاشي سلطنت سلوكي ها، اشكانيان را كه فاتحان جديد در بين النهرين هستند جانشين هخامنشيان مي دانند، زيرا هيچ شكافي در سنت مكتوب بابلي ها روي نداده و آنها همواره آگاهي كامل از تاريخ گذشته خودشان داشته اند. ولي آنچه مربوط به ساسانيان مي شود اين قيصرهاي رومي اند كه پيوسته در جست وجوي يافتن شكوه شاهنشاهي اسكندر مقدوني هستند و مي خواهند از او تقليد كرده و خود را جانشين او بدانند و نتيجتا دشمن باستاني اسكندر را هم كه اديبان رومي به آن اشراف كامل دارند و از نو احيا مي كنند و ساسانيان را جانشين آنان مي دارند.
    
    يقينا كتاب حاصل مطالعات چندين ساله جنابعالي است. از لحاظ زماني چقدر تاليف اين كتاب طول كشيد؟
    سال ها به طور ذهني مشغول اين زمينه ها بودم ولي به طور مشخص اين كار حاصل بيش از يك دهه تحقيق و پژوهش بوده است.
    
    آن طور كه از متن كتاب پيداست منابع گسترده اي از چندين زبان باستاني در تاليف كتاب مورد استفاده قرار داديد. دقيقا اين زبان ها كدام هستند؟
    برخلاف پژوهش درباره تاريخ يونان و روم باستان كه براي تسلط به آنها نهايتا نيازمند دانستن بيش از دو زبان كليدي نيست يعني يوناني و لاتيني. تاريخ ايران باستان در بررسي هر دوره اش نيازمند شناخت زبان هاي متعددي است. و از آنجا كه مدارك مكتوب به زبان هاي ايران باستان و تعداد آثار بازمانده به عنوان منابع و مآخذ تاريخي محدود است از اين رو بايد به منابع ديگر روي آورد. از جمله زبان هايي كه به آنها ارجاع شده: يوناني، لاتيني، عيلامي، آكادي (زبان بابلي متاخر) و فارسي ميانه، بلخي و بعد زبان آرامي، ارمني و زبان هاي اروپايي مدرن مانند انگليسي، فرانسه، آلماني، ايتاليايي و روسي.
    
    اصولاآشنايي شما با اين زبان ها و بعد به كارگيري آن خود يك پروژه بوده كه كمتر ايران شناسي در اين حد گسترده از آن بهره مند است، اين شوق و علاقه شما به زبان هاي گوناگون حاصل چند سال كار است؟
    اصولاهر ايران شناسي بايد بر چندين زبان تسلط پيدا كند. خواه مورخ باشد خواه زبان شناس. مهم ترين كار ايران شناس ابتدا آموختن زبان هاي كهن است تا از اين طريق به منابع دست اول دسترسي پيدا كند و اين كار پايان ناپذير ادامه دارد و بنده دو دهه است كه از جمله مشغول اين كار هستم.
    
    مساله ديگر آگاهي ما ايرانيان از خودمان در گذشته هاي دور به وسيله رومي ها و يوناني ها و بابلي هاست. در واقع ما بيشتر توسط خارجي ها درباره خودمان فكر كرديم و اصولاتاريخ ايران سراسر مملو از ذهنيت هاي متفاوت است. شما چگونه فكر مي كنيد؟
    از آن جهت كه در ايران باستان حافظه تاريخي عمدتا به صورت شفاهي بروز مي كند اين امر موجب ركود تاريخي مي شود. چرا؟ چون همه چيز در الگوهاي پيش ساخته تكرار مي شود. در ايران بازنگري تاريخي جزيي از تاريخ «ذهنيت ها» است. ذهنيت تاريخي در ايران سراسر آميخته با الگوهايي است كه به صورت «حماسه» و «اسطوره» جلوه مي كند و براي همين است كه تشخيص حماسه از تاريخ بسيار مشكل و گاهي امكان ناپذير است. تاريخ شفاهي الگوهاي ديرينه خود را دارد. جالب اينجاست كه به محض آنكه يك واقعه تاريخي در چارچوب تاريخ شفاهي گنجانده مي شود ويژگي تاريخي خود را از دست مي دهد و تحت سلطه الگوهاي حاكم بر تاريخ شفاهي وجه اسطوره اي و حماسي مي يابد. براي همين است كه ايرانيان هيچ گاه هويت قومي خود را از دست نمي دهند. زيرا اين الگوها زمينه ساز يك بينش خاص از «ايرانيت» هستند. ولي چون از طرف ديگر الگوهايي هستند ماخوذ از حقايق متافيزيكي رابطه ملموس ما را با واقعيت تاريخي قطع مي كنند. به طوري كه از يك سو موجب فراموشي تاريخي مي شوند و از سوي ديگر خصايص قومي ما را حفظ مي كنند. خلاصه اينكه ما هميشه همان طور هستيم كه هستيم! و اين وضع گوياي پارادوكس عظيمي است زيرا هم هويت فرهنگي را حفظ مي كنيم و هم از تحول آن هويت كاملابيگانه مي مانيم و براي همين است كه زبان رودكي، فردوسي و حافظ همچنان براي ما آشنا و بيگانه نيستند. گويي كه حافظه تاريخي ما در يك حباب فرا تاريخي منجمد شده است. اين حباب باعث مي شود كه اصلاتغيير نكنيم و نسبت به گسست هاي تاريخي بي تفاوت بمانيم.
    
    شنيديم كه كتابي ديگر هم اين روزها از شما منتشر شده است؟
    بله. دو كتاب بوده. يكي كتاب «جلوه هايي از تاريخ و حماسه در ايران باستان، از گوماتاتا وهنام» كه توسط مركز مطالعات يوناني دانشگاه هاروارد در دست انتشار است و ديگري كتابي است كه در مجموعه انستيتوآسيا جلد بيست و يكم منتشر شد با عنوان «ايران،
    وراي ماوراءالنهر».
    تاريخ نگاري ايران باستان / گفت وگوي علي دهباشي با دكتر رحيم شايگان
    


 روزنامه شرق، شماره 1499 به تاريخ 21/1/91، صفحه 14 (كتاب)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 269 بار
    



آثار ديگري از "علي دهباشي"

  درختي پربار اما افتاده / محمد دبيرسياقي چهره شاخص فرهنگ و ادب فارسي در بيمارستان مهرگان قزوين بستري است
علي دهباشي*، ايران 12/6/97
مشاهده متن    
  ياد گرفته ام بي توقع و بي ادعا كار كنم / سردبير مجله بخارا از سال ها تلاش براي تجليل نام بزرگان مي گويد
علي دهباشي*، ايران 23/5/97
مشاهده متن    
  پاموك: نويسنده اي مسلح به هنر «ديدن»
علي دهباشي، اعتماد 22/2/97
مشاهده متن    
  يارِ غار / امروز سالمرگ قمر آريان است
علي دهباشي، اعتماد 23/1/97
مشاهده متن    
  تاريخ را از چشم ادبيات مي ديد
علي دهباشي، اعتماد 27/12/96
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه پيشگامان تاسيسات
متن مطالب شماره 54، آذر 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است