|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق91/1/21: طرحي نو در تاريخ اشكانيان و ساسانيان
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3364
سه شنبه 23 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 1499 21/1/91 > صفحه 14 (كتاب) > متن
 
      


طرحي نو در تاريخ اشكانيان و ساسانيان


نويسنده: ژاله آموزگار*

سرانجام انتظار بسياري از علاقه مندان به تاريخ گذشته ايران به سر رسيد و اثر ارزنده و كاملاتخصصي دكتر محمدرحيم شايگان در مورد تفكر سياسي دوره اشكانيان و ساسانيان با اين عنوان: Arsacids and Sasanians
    Political Ideology in Post -Hellenistics and Late Antique Persia جزء انتشارات دانشگاه كمبريج در سال 2011 منتشر گرديد و بابي جديد در اين راه گشوده شد. خوشبختانه در سال هاي اخير پژوهش هاي مفيد و باارزشي درباره تاريخ دوره ساساني انجام گرفته است و تحقيقات جديدي نيز در زمينه تاريخ دوره اشكانيان كه مدت ها مورد بي مهري بود به بازار علم عرضه شده است. در اين آثار جديد كه غالبا با تكيه بر نوشته هاي ايرانشناسان پيشين پايه ريزي شده اند، دانشمندان و پژوهشگران هر كدام به نوعي از «ظن خود» «يار» اين دوره هاي تاريخي شده اند و ديدگاه هاي سودمندي نيز عرضه كرده اند، اما آنچه دكتر محمدرحيم شايگان در اين اثر خود در اختيار خواننده قرار مي دهد از لوني ديگر است. بدين معني كه او از منظري كاملاتخصصي و با در نظر گرفتن و در كنار هم قرار دادن دوران پيش و پس اين دوره هاي تاريخي، به اين مساله نگريسته است و به عبارت ديگر «طرحي نو در انداخته است» و با روشي كه شايد تاكنون كمتر مورد توجه بوده است، مسايل دوره ساساني را در بستر تاريخي، با عنايت به گذشته، به بحث كشيده است. به عبارت ديگر براي رسيدن به تفكر سياسي دوره اشكاني و ساساني، خواننده با كليتي روبه روست. بحث ها از دوران هخامنشي آغاز مي شوند، مساله اسكندر و هلنيسم مدنظر است. جزييات تفكر سياسي دوره سلوكي مطرح مي شود تا بتوان نتيجه گيري كرد كه آيا ساسانيان در كتيبه هاي خود الگوبردار دوره هخامنشي بوده اند و از آنها تقليد كرده اند يا تحت تاثير سنت بابلي و بين النهريني حاكم بر دوران كهن بوده اند؟ آيا اشكانيان و ساسانيان دست به احياي تفكر سياسي دوره هخامنشي زده اند؟ آيا به عنوان مثال اردوان دوم خود را وارث شاهنشاهي هخامنشي مي دانسته است؟ نويسنده تلاش مي كند كه به اين پرسش ها به گونه اي عالمانه پاسخ دهد. رحيم شايگان در پيشگفتار اين كتاب توضيح مي دهد كه براي درك انديشه سياسي ساسانيان نبايد تنها به همان دوره و ارتباط اين حكومت با امپراتوري روم بسنده كرد، بلكه بايد دوران هاي پيشين را نيز كه مسلما در تشكيل اين تفكر موثر بوده اند مورد توجه قرار داد. او پژوهش خود را آغازي بر نگرشي جديد در تاريخ دوره ساساني مي داند. در مقدمه كتاب كه عنوان «هخامنشيان و ساسانيان» را دارد كليات كتاب معرفي مي شود. در فصل اول مطالب كتيبه هاي دوره ساساني از ديدگاه تاريخي و انديشه هاي سياسي مستتر در آنها به بحث كشيده مي شود. مطالب كتيبه شاپور اول در كعبه زردشت با تكيه بر نبردهاي ايران و روم در سه مبحث بررسي مي شود و نويسنده مطالب آن را با كتيبه داريوش در بيستون مطابقت مي دهد و همين بررسي را به كتيبه نرسي درياپكولي نيز مي كشاند. در فصل دوم منابع كلاسيك و آثار مورخاني همچون ديوُ (1)، هروديان (2) و آمينانوس مارسلينوس (3) موردنظر است. نويسنده نوشته هاي آنان را در مورد ساسانيان به يوناني با ترجمه انگليسي نقل مي كند و مطالب آنها را با كتيبه شاپور در كعبه زردشت و كتيبه داريوش در نقش رستم مورد مقايسه قرار مي دهد. فصل سوم كه به نسبت فصل هاي پيشين از تفصيل بيشتري برخوردار است، عنوان «اشكانيان و ساسانيان» دارد و مطالب بررسي شده در آن از تازگي و ابتكار برخوردار است. نويسنده عنوان شاه شاهان دوره هخامنشي و تحول آن را در دوره اشكانيان و ساسانيان مورد بحث قرار مي دهد. تقابل شاهان اشكاني را با بازماندگان سلوكيان شرح مي دهد. پيشروي اُُُُرُد دوم را در آسياي صغير مطرح مي كند و به ادعاي اردوان دوم درباره ميراث هخامنشيان مي پردازد. تصوير اسكندر را در نوشته هاي پهلوي زردشتي و در شاهنامه و آنچه در واقعيت هست نشان مي دهد. نشانه هاي بازمانده هخامنشي را در دوره اشكانيان پررنگ مي سازد. از مهرداد ششم، اوپاتور، فرمانرواي پونت سخن مي گويد و روابط اشكانيان و روميان را به خصوص در نيمه اول سده پيش از ميلاد مورد بررسي قرار مي دهد. در فصل چهارم مسايل مربوط به روم و تقليد از دوران اسكندري مطرح مي شود. سرانجام نتيجه گيري است و بخش موخره كه در آن نويسنده نظر مي دهد كه شاهان ساساني با چهارگونه لقبي كه در طي دوران فرمانروايي ساسانيان اختيار مي كنند در حقيقت چهار دوره حكومتي را از هم تفكيك مي سازند. اين القاب و اين تقسيم بندي كه ابتكاري از رحيم شايگان است، به زعم او عبارتند از: شاهان (4)، كيان (5)، افزون (6)، خورّه اَفزود (7). كتاب داراي نقشه ها و تصويرهاي جالب توجهي است و به خصوص جدول هاي مفيد و مفصلي دارد كه زمانبندي هاي خاصي را در اختيار خواننده قرار مي دهد. كتابنامه بسيار غني اين كتاب كه شامل متن هاي كلاسيك و آخرين تحقيقات دانشمندان به زبان هاي انگليسي، فرانسه، آلماني، روسي و... در اين زمينه است، تخصصي و «آكادميك» بودن اين اثر عالمانه را نشان مي دهند. اين نوشته معرفي بسيار كوتاه و مختصر از مطالعات قابل بحث و نكات واقعا خواندني اين كتاب است. براي شرح و نقد كامل آن به زمان و وقت بيشتري نياز است. به دكتر رحيم شايگان كه با چنين علاقه و وسواس علمي اين اثر ارزنده را به نگارش درآورده است دست مريزاد مي گوييم. اميدواريم متخصصان و پژوهشگران تاريخ، آن را با دقت بخوانند و نظريه هاي جديد نويسنده را به نقد بكشند. ممكن است برخي از اين نظريه ها مورد قبول گروهي نباشد. چه بهتر كه درباره آنها بحث شود. كتاب، تخصصي تر از آن است كه به راحتي ترجمه شود. ولي اميدواريم «صاحبدلي» پيدا شود!
    
    پي نوشت ها:
    1- Dio / 2- Herodian / 3- Ammianus Marcellinus / 4- šahānte / 5- kayante / 6- abzōnate / 7- xwarrah abzūd
    *استاد تاريخ باستان دانشگاه تهران
    طرحي نو در تاريخ اشكانيان و ساسانيان
    


 روزنامه شرق، شماره 1499 به تاريخ 21/1/91، صفحه 14 (كتاب)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 186 بار
    



آثار ديگري از "ژاله آموزگار"

  دلم براي نسل امروز مي سوزد
ژاله آموزگار، ايران 14/4/96
مشاهده متن    
  عشق ورزي به نسخه خطي
ژاله آموزگار*، ايران 4/5/94
مشاهده متن    
  آيتي از فره شهر خوي / يادكردي از محمدامين رياحي در سالروز تولدش
ژاله آموزگار، ايران 10/3/94
مشاهده متن    
  او از زنان قاجار مي گويد
ژاله آموزگار، شرق 15/2/94
مشاهده متن    
  «كيكاووس جهانداري» در 91 سالگي درگذشت / كتاب به مثابه جواهر
ژاله آموزگار، ايران 4/11/93
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه شهر و ساختمان
متن مطالب شماره 121، بهمن 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است