|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد91/2/5: عيب مي جمله چو گفتي هنرش نيز بگو
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4303
پنج شنبه 18 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 2378 5/2/91 > صفحه 9 (موسيقي) > متن
 
      


يادداشت دوم 
عيب مي جمله چو گفتي هنرش نيز بگو
شعور و توانايي بالاي استاد پوررضا در عرصه شعر

نويسنده: صفرعلي رمضاني


    مهم ترين مولفه ماندگاري در آواز ايراني به ويژه موسيقي نواحي ايران درك شعر و موسيقي و اشراف علمي و عملي بر اين مقوله يعني داشتن توانايي تلفيق و دانش تفكيك شعر و كلام از موسيقي است كه مي تواند در كنار ديگر مولفه هاي ماندگار هنري مانند دارا بودن صدايي خوش و نافذ، جلب اعتماد عمومي جامعه ، ايجاد حس همزادپنداري در مخاطبان و بسياري ديگر از پارامترهايي كه مجال پرداختن به آنها نيست براي ثبت ارزش هاي هنري يك هنرمند تاثيرگذار باشد. فريدون پوررضا از معدود خوانندگان موسيقي نواحي در كشور است كه هم سواد اجتماعي بالايي براي اين مقوله يعني شعر و موسيقي داشت و هم به دليل پرداختن به هنر تعزيه كه از ديرباز به عنوان مهم ترين نگهدارنده مقام هاي موسيقي و آوازهاي ايراني در سخت ترين دوره هاي حكومت هاي خودكامه محسوب مي شود توانست دست به تغيير عروض و قوافي در گوشه هاي رديف و عمدتا مقام هاي موسيقي گيلان بزند و به صورتي عميق تر از پيشينيان خود را ماندگار كند. همان گونه كه در ساختار رديفي موسيقي ايراني مي بينيم بنابر فرضيه جدايي ناپذير بودن شعر از موسيقي ايراني ثبت گوشه ها و آوازهاي ايراني در هفت دستگاه و پنج آواز ايراني عمدتا بر اساس شعر صورت گرفته كمااينكه گوشه هايي مانند مثنوي، مثنوي شكسته، چهارپاره، دوبيتي، رباعي و بسياري از نام هاي قوالب شعري بر آنها نهاده شده و بسياري از تفاوت هاي ديگر گوشه هاي رديف تفاوت بحور و عرض هستند، يعني تفاوت دو آواز را به كلي در ابوعطا دقيقا براساس تغيير قالب شعر صورت گرفته و اتفاقا اين كار سنگ بنايي براي آيندگان بود كه بتوانند در فرصت هاي مقتضي به اين گسترش و تغييرات دست زنند.
    
    آواز ديلمان كه بر وزن دوبيتي «مفاعيلن/ مفاعيلن/ فعولن» خوانده مي شود و حتي در رديف استاد ابوالحسن صبا به همين قالب ثبت و ضبط شده توسط فريدون پوررضا به شكل و شمايلي ديگر خوانده مي شود. ابتدا اشاره يي به ديلمان معروف استاد پوررضا در سريال ديدني (پس از باران) خواهيم داشت كه شايد همين اجرا يكي از دلايل شهرت پوررضا در سال هاي اخير بوده است.
    
    «دوواره آسمونه ديل پورابو (انگار باز آسمان دلش گرفته)
    
    سيا ابرونه جي مهتاب كورابو (و ابرهاي سياه چشمان آسمان را بسته)
    
    ستاره دانه دانه رو بگيته (ستاره ها هم يكي پس از ديگري از ما روي پوشانده اند)
    
    عجب امشب بساط غم جورابو (ماهتاب نيست و ستاره ها رو گرفته اند و دل آسمان پر است و بايد گريست كه اسباب غم جور شده اند)
    
    به اين دوبيتي زيبا كه گويا منسوب به زنده ياد شكيبايي لنگرودي است، خوب دقت كنيد و در وهله نخست به انتخاب اين شعر توسط پوررضا و سپس تحريرهاي جاودانه و مختص به خود استاد پوررضا كه بهترين زينت براي اجراي اين شعر ارزشمند است، توجه كنيد اين اجراي ديلمان بسيار با ديلمان ثبت شده توسط استاد صبا متفاوت است و اين تفاوت ها يعني تمبر صدا و شعور و نوآوري فريدون پوررضا كه بسيار فراتر از ديلمان صبا در دل ها جا خوش كرده است. و اما تفاوت ديلماني ديگر با ديلمان مورد اشاره كه پوررضا آن را رهنه ديلمان مي خواند. البته اين يكي از مصاديق تغيير جابه جايي و نوآوري پوررضاست كه در نوع خود بي نظير است. در رهنه ديلمان ديگر خبري از قالب دوبيتي نيست بلكه در اين قالب به جاي مفاعيلن/ مفاعيلن/ مفاعيل از مفاعلن/ مفاعلن بهره گرفته شده و به اين ترتيب زيبايي فوق العاده يي مي يابد.
    
    نمونه يي از شعر تعزيه:
    نمي رود چرا به خواب
    
    دو چشم اشكبار من
    
    شب است و شب به نيمه و
    
    برفته اختيار من...
    
    در اين شعر كه ديديم و استاد پوررضا در يك اجراي خصوصي در كومله خوانده اند، به گونه يي نوآوري در رديف موسيقي ايراني ديده مي شود كه استاد در نمونه گيلكي آن در كاستي ديگر باز به عنوان رهنه ديلمان اشاره مي كنند: «صوبه خروسخوانه برا
    
    شي بزه تا روخانه سر
    
    سپيدروده آب كاكايي
    
    بازي كنه خوباله سر» (هنگام سپيده دمان است برادر
    
    نمي زيبا از مه و باران بر رود و زمين نشسته
    
    پرنده هاي زيبايي سپيد روز مشغول بازي اند...)
    
    از قالبي ديگر از شعر بهره مي گيرد كه گويا به سفارش استاد و در بحر (رجز مثمن مطوي مخبون) يعني مفتعلن/ مفاعلن سروده شده و اين خود باز دليلي بر شعور و توانايي بالاي استاد پوررضا در عرصه شعر است كه با پيشنهادي هنرمندانه دست به ثبت يكي از زيباترين آوازهاي گيلكي مي زند.
    
    باز هم آوازي ديگر از استاد پوررضا با عنوان نازنين خفته و باز در ديلمان و فواصل موسيقايي آن:
    
    «گول پسر، گول به سر، گوله نارم
    
    و اشكا بسته اناره شاوارم
    
    نازه خنده برن مي ديل تنگه
    
    من توي او خنده يه خريدارم» (پسركم گل پسركم
    
     اي گل انار من
    
    اي اناره رسيده و ترك خورده من
    
    بخند بخند كه دل مادر تنگ است
    
    من خريدار خنده هاي زيباي توام)
    
    و باز به نظر مي رسد طرح قالب فرازي از تعزيه گيلان و باز پيشنهادي عالمانه توسط پوررضاي بزرگ و بازآفريني نغمه يي ماندگار در عرصه موسيقي گيلان. پيشتر گفته شد كه با اين گونه تغيير در ساختار گوشه هاي آوازي مي شود وسعت خاصي به رديف دستگاهي موسيقي ايراني بخشيد و اين استارت جدي در كارهاي استاد پوررضا به وفور به چشم مي خورد. و از آنجايي كه گفته شد گردآوري و ثبت رديف دستگاهي در دوره قاجار دقيقا بر همين منوال صورت پذيرفته ولي متاسفانه خوانندگان كشور به همان معدود آوازهاي ثبت شده بسنده كردند.
    
    نمونه يي ديگر از همين تغييرات در آوازهاي فريدون پوررضا:
    «مو بشوم سرده مره سايه بدي مي ياري كه
    
    ياري كه
    
    خوش ياري كه حيف از آن قامت خوش غم تا بدي مي ديله كه
    
    ديله كه ناز ديله كه»
    
    با در نظر گرفتن فواصل آواز ديلمان اين آواز خوانده مي شود در اين مورد هم يقين دارم اين قطعه و تركيب فواصل آن ارمغاني از انديشه هاي ارزشمند استاد فريدون پوررضا به موسيقي گيلان است كه تاثير فوق العاده يي برشنونده مي گذارد، قطعا نوآوري است و مطلقا در تاريخ موسيقي گيلان نظير نداشته است و اين امر امكان پذير نبود مگر اينكه خواننده يي صاحب ذوق و مشرف بر شعر و ادبيات و موسيقي همچون فريدون پوررضا بتواند به اين مهم دست يابد و يقينا پرداختن به ديگر معيارهاي شناختي هنري كه حقير از پوررضا سراغ دارم در اين فرصت اندك نمي گنجد اما حتما در فرصتي مناسب به بسياري از موارد اوج و حضيض هاي مكتب آوازي پوررضا خواهيم پرداخت و بيشتر خواهيم ديد پوررضا تا چه اندازه توانسته خود را در كنج دل هاي خسته مردمان اين ديار سبز محروم جا كند. ياد و خاطره اين صداي جادويي تكرارناشدني را گرامي داشته و به روان پاكش درود مي فرستم.
    
    -*آهنگساز، نوازنده كمانچه و پژوهشگر موسيقي
    
    
    يادداشت دوم: عيب مي جمله چو گفتي هنرش نيز بگو / شعور و توانايي بالاي استاد پوررضا در عرصه شعر
    


 روزنامه اعتماد، شماره 2378 به تاريخ 5/2/91، صفحه 9 (موسيقي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 2556 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه چاپ و نشر
متن مطالب شماره 169، بهمن 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است