|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق91/4/20: ميراث حبس
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3471
چهار شنبه 19 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 1573 20/4/91 > صفحه 14 (كتاب) > متن
 
      


ميراث حبس
مروري بر كتاب «تاريخ زندان، در عصر قاجار و پهلوي»

نويسنده: خديجه معصومي

تاريخ قضايي و نحوه ايجاد و تطور عدليه در ايران، در عين اهميت، كمتر مورد توجه مورخان و افراد مرتبط با اين حوزه قرار گرفته است. پژوهش «تاريخ زندان» سعي در تحقيق و تفحص از طريق مراجعه به اسناد مستند و دست اول، كتب و متون تاريخي قابل استناد و آرشيوهاي معتبر داشته تا بتواند مجموعه اي تاريخي از شرايط، ويژگي ها و وضعيت قوانين و مقررات كيفري و نحوه مجازات و وضعيت زندان ها در زمان مورد بحث مهيا كند. با بررسي شرايط دوره قاجار چنين استنباط مي شود كه به علت نبود قوانين و مقررات، اجراي كيفرها كاملاسليقه اي بوده و حكام محلي هر كدام براساس سطح توان و سلايق شخصي اقدام به محاكمه و اجراي حكم مي كردند. در دوره پهلوي با ايجاد حكومتي به سبك سنتي و ملوك الطوايفي و همچنين رسوخ افكار انسان گرايانه كشورهاي غربي، اولين نظامنامه محابس در سال 1304 شمسي تدوين و تنظيم شد و پس از آن بود كه زندان ها به شكل مدرن متناسب با آن دوران ساخته شد. هر چند تا آخرين روزهاي حضور پهلوي دوم نيز وضعيت دادگستري و زندان ها مطلوب نبود ولي به نسبت قبل اصلاحاتي صورت گرفته بود.
    كتاب پس از مقدمه مولفان در دو بخش مجزا به اجرا درآمده است. بخش نخست: «زندان و زندانيان در عصر قاجار» كه تيتر هاي دادگستري در عهد قاجار، انديشه هاي كيفري و چگونگي بازداشت ها و اجراي كيفرها، وضعيت زندان ها، حقوق مداري در زندان هاي قاجار، شكنجه هاي زندانيان در عهد قاجار، حبسيه و حبسيه سرايان و زندانيان معروف دوره قاجار را در بر دارد. در ابتداي اين بخش قبل از پرداختن به موضوع اصلي، مقررات و قوانين حقوقي و كيفري اين دوره به اختصار مرور شده و مبناي اصول حاكم بر جرايم را تشخيص مصلحت نظام دانسته كه تابع حال و احوال شاه در نظر گرفته مي شد. البته اين مطلب در مورد محاضر شرع نيز صدق مي كرد به اين ترتيب كه فعل يا ترك فعلي كه مباح و حلال بود با فتواي يك مرجع يا حاكم شرع مكروه يا حرام اعلام مي شد. هر چند كه بعضا مجموعه قوانين و دستورالعمل هايي نيز تهيه و تدوين شده بود كه ميزان حبس را براي برخي جرايم مشخص مي كرد ولي در عمل كاربردي نداشتند كه مي توان به مجموعه قوانين كه توسط «كنت دو مونت فرت» ايتاليايي كه براي شكل دادن به دستگاه انتظامي و پليس به ايران دعوت شده بود اشاره كرد. اين نظامنامه در سال 1255 شمسي به طبع رسيد و جالب است كه 10 سال پس از آن بود كه توسط اميركبير رسم شكنجه كردن مجرمان و بزهكاران ممنوع اعلام شد. به نظر مي رسد اين تحول ديرهنگام و بي اثر در نظام زندانباني در ايران، تحت تاثير نظام زندان هاي غرب و تحول سازمان هاي مربوطه در اروپا به پيش رانده شد و سر و ساماني هر چند مختصر براي محبوسان در بند به همراه آورد. كتاب در قسمتي كه به شكنجه هاي زندانيان در عهد قاجار اشاره كرده مقايسه اي نيز با انواع مجازات ها در ديگر كشورها مانند چين و اسپانيا و فرانسه و... با ايران اين عهد دارد كه به راستي متنوع ترين انواع شكنجه را در اين زمان به نسبت ديگر كشورها دارا بوده ايم. كتاب براي تلطيف روحيه خواننده به اشعاري كه در زندان توسط برخي از زندانيان سروده مي شده هم نظر داشته و تني چند از زندانيان معروف اين دوره را نيز معرفي مي كند از جمله ميرزا آقاخان و ميرزارضا و مجدالاسلام كه همگي كرماني بوده اند. بخش دوم كتاب كه بيشترين صفحات را هم به خود اختصاص داده مربوط به تاريخ زندان در عصر پهلوي است كه در آغاز زندان هاي معروف تهران و سپس شهرستان ها به ترتيب معرفي شده اند. در زمان پهلوي اول يكي از دستگاه هايي كه بيشترين تغيير و تحول را داشت دستگاه قضايي كشور بود كه تا حدودي تحولات ناشي از آن براساس تحميل كاپيتولاسيون در دوره هاي گذشته بر دولت ايران بوده است. عمده ترين امتياز كاپيتولاسيون براي كشورهاي بيگانه اين بود كه اتباع ايشان در محاكم ايران محاكمه نمي شدند و دليل اصرار بر وجود اين مورد، فقدان قوانين رسمي و مدون و نداشتن سازمان قضايي متشكل از قضات مجرب در ايران بود. پس قانون مجازات عمومي در 23 دي ماه 1304 شمسي به تصويب رسيد كه جريان سريع ساخت زندان ها را هم در پي داشت. كتاب در اينجا زندان هاي معروف تهران و شهرستان ها را در عصر پهلوي معرفي مي كند و از وضعيت اسفناك موجود در آنها پرده برمي دارد سپس مفاد نظامنامه هاي محابس و توقيفگاه ها و زندانيان عينا نقل شده، هر چند در عمل هيچ گاه به اجرا درنيامده اند. مطالعه تيتر مربوط به وضعيت داخلي زندان ها را در اين دوره براي افراد رقيق القلب مناسب نمي دانم هر چند بسيار خواندني و قابل توجه است. كتاب در ديگر قسمت ها به سياست حاكم بر زندان ها و طبقه بندي جرايم و آزادي زندانيان سياسي و حتي معرفي شكنجه گران و زندانيان مشهور اين دوره هم مي پردازد. آخرين تيتر كتاب مجموعه اي دردناك از انواع شكنجه هاي زندانيان را كه ارايه مي دهد. شدت اين شكنجه ها و اعمال غيرانساني تا حدي بوده كه دبيركل سازمان بين المللي عفو در سال 1975 ميلادي كارنامه هيچ كشوري را در جهان سياه تر از كارنامه حقوق بشر در ايران ندانسته است.
    ميراث حبس / مروري بر كتاب «تاريخ زندان، در عصر قاجار و پهلوي»
    


 روزنامه شرق، شماره 1573 به تاريخ 20/4/91، صفحه 14 (كتاب)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 152 بار
    



آثار ديگري از "خديجه معصومي"

  درباره كتاب «تاريخ روابط سياه ايران و انگليس» تاليف احمد خليل اله مقدم انگليس ِ ايراني
خديجه معصومي*، شرق 3/7/91
مشاهده متن    
  علمي نيست اما فروش خوبي دارد / مصاحبه با علي اصغر عبداللهي به بهانه بازنشر «اسرار تخت جمشيد»
خديجه معصومي، شرق 6/6/91
مشاهده متن    
  زندگي جاسوس / گزارشي از كتاب «زندگي سياسي اردشير جي ريپورتر»
خديجه معصومي*، شرق 17/5/91
مشاهده متن    
  از كارگر تا «روز كارگر»
خديجه معصومي، شرق 13/2/91
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله گزارشات بيوتكنولوژي كاربردي
شماره 1 (پياپي 601)
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است