|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 در    جستجو:  
روزنامه اعتماد91/8/18: دست نامريي آدام اسميت منطق مسلط اقتصاد و اقتصاد سلامت بعد از جنگ در ايران
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3060
سه شنبه بيست و پنجم شهريور ماه 1393



خدمات سايت




 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 2539 18/8/91 > صفحه 13 (جامعه) > متن
 
      


دست نامريي آدام اسميت منطق مسلط اقتصاد و اقتصاد سلامت بعد از جنگ در ايران
گزارش نشست «كالايي شدن سلامت» با حضور محمد مالجو، ناصر فكوي حسين راغفر و شيرين احمدنيا

نويسنده: فواد شمس

پيروزي سرمايه داري پزشكي: پايان حق مردن
    با وجود زحمات اكثريت پزشكان شرافتمند، متاسفانه برخي مسائل اقتصادي حوزه سلامت باعث شده است عملكرد عده اندكي از پزشكان جامعه پزشكي را با پرسش هاي فراواني مواجه كند، از جمله موضوعاتي مانند كالايي شدن سلامت و چرايي به وجود آمدن اين پديده و راه حل هاي مطرح براي آن.اين موضوع بحثي بود كه روز سه شنبه از ساعت ‏‏17 در محل انجمن جامعه شناسي ايران در دانشگاه تهران در سخنراني دكتر محمد مالجو (پژوهشگر مسائل اقتصادي و ‏اجتماعي)، دكتر حسين راغفر (عضو هيات علمي دانشگاه الزهرا) و دكتر ناصر فكوهي (عضو هيات علمي دانشگاه تهران)، كه با ‏مجري گري دكتر شيرين احمدنيا (استاد دانشگاه و جامعه شناس حوزه سلامت) پيگيري شد. گزارش اين سخنراني را ‏در ذيل مي خوانيم. سخنران نخست دكتر محمد مالجو، پژوهشگر مسائل اقتصادي و اجتماعي بود. سخنراني وي با عنوان «‏ريشه هاي كالايي شدن سلامت» ارائه شد. ‏
    
    برخورد راديكال با كالايي شدن سلامت
    محمد مالجو: موج عظيم كالايي شدن حوزه هاي مختلف حيات اجتماعي در حدود 20 سال اخير كشور ما را درنورديده ‏است. با دلايل اخلاقي، سياسي، اجتماعي و اقتصادي مي توان مذموم بودن اين پديده و از جمله پروژه كالايي شدن ‏سلامت را نشان داد. اما در واقع ريشه هاي كالايي شدن حوزه هاي مختلف حيات اجتماعي از جمله كالايي شدن سلامت در ‏خود حوزه سلامت نيست. براي شناخت اين پديده بايد به اين سوال پرداخت كه چرا حوزه هايي همچون آموزش، بهداشت، ‏مسكن و سلامت منطق كالايي را پذيرفته اند؟ براي پاسخ به اين سوال بايد به بررسي عوامل توليد و بازاري و كالايي شدن آنها روي آورد. عوامل سه گانه توليد يعني نيروي كار، طبيعت و پول را بررسي كرد. در كنار اين طرح مساله، بايد در نظر داشت كه ‏در نيم سده اخير قرن بيستم تلاش هايي كه براي كالايي زدايي از حوزه هاي مختلف اجتماعي توسط سوسيال دموكرات ها در ‏قالب دولت رفاه صورت گرفته است، بعضا موفقيت هاي خوبي هم كسب كرده اند و در دولت هاي رفاه شاهد آن بوديم كه تا ‏سطح قابل قبولي از اين حوزه ها كالايي زدايي شده بود. اما چون اين كالايي شدن از سرچشمه بسته نشده بود خطر ‏بازگشت آن وجود دارد. در واقع از اين زاويه، راه حل سوسيال دموكراسي نتوانست به صورت ريشه يي اين مساله را حل كند. ‏زماني كه سلامت همچون يك كالادر بازار عرضه مي شود ديگر ارزش مصرفي آن مد نظر نيست، بلكه مساله بر سر ارزش ‏مبادله آن است. در واقع عرضه كنندگان نه براي تامين نياز جامعه كه براي فروش و كسب سود بيشتر سلامت را ‏عرضه مي كنند. به نوعي مي توان اين امر را صنعت بدن دانست كه نمونه مشخص آن در عمل هاي زيبايي قابل مشاهده است. ‏در جانب تقاضا هم كساني كه خواهان اين فرآورده هستند، تنها بر اساس داشتن نياز نيست كه تقاضا دارند بلكه شرط مهم تر ‏آن است كه چه ميزان از اين نياز را مي توانند برآورده كنند. در نتيجه در اين جا بحث تقاضاي موثر مطرح مي شود نه نياز. ‏اين منطق كالايي شدن سلامت در چارچوب يك سازماندهي خاص اجتماعي و اقتصادي خودش را تحميل مي كند. در واقع ‏اين چارچوب سرمايه دار نه زماني به حد اعلامي رسد كه درباره سه ناكالايعني نيروي كار، طبيعت و پول كه عوامل اصلي ‏توليد هستند، توهم كالابودگي شكل بگيرد. در اينجاست كه بحث بازار خود تنظيم گر مطرح مي شود كه به همه چيز ‏شكل كالايي مي دهد. در اين چارچوب نهاد هاي غيربازار نقشي ندارند و نهادي مثل دولت نه نقش پرداخت يارانه ‏دارد و نه گسترش تامين اجتماعي، تنها بسترساز براي كاركرد بازار مي شود. اين نظام بازار خود تنظيم گر پديده هايي را ‏خلق مي كند از جمله شكست فرودستان در تحقق و ارضاي نياز هايشان در درجات گوناگون و موفقيت و پيروزي طبقات ‏فرادست و اقليت يك درصدي جامعه در شكل اضافه انباشت. اين امر سبب شكل گيري موتور هاي محركه يي مي شود كه ‏هر چه بيشتر تلاش مي كند تا حوزه هاي بيشتري را زير منطق كالايي بكشد. جغرافياهاي جديدي را زير چتر سرمايه و ‏كالايي شدن بكشاند يا در يك اقتصاد پيشاپيش سرمايه دارانه، اقتصاد سرمايه دارانه تر را خلق كند. ‏البته بعد از جنگ جهاني دوم شاهد آن بوديم كه تلاش هايي شد كه از حوزه هاي اصلي حيات اجتماعي از جمله آموزش، ‏بهداشت، مسكن و سلامت به نوعي كالايي زدايي شود. در واقع پروژه سوسيال دموكراسي و دولت رفاه در خدمت كالايي زدايي ‏و جلوگيري از هر گونه كالايي شدن عوامل اصلي حيات اجتماعي به معناي عام و البته سلامت به معناي خاص بود. اما به ‏واسطه نشناختن ريشه هاي اين كالايي شدن در بهترين حالت تنها يك توقف موقتي در فرآيند كالايي شدن به وجود آورد ‏و نه يك راه حل قطعي. اگر به دنبال راه حل قطعي هستيم بايد به انحلال بازاركار، انحلال بازار اجزاي طبيعت و انحلال بازار ‏هاي پولي و مالي و سرمايه يي فكر كنيم. در واقع بر خلاف تبليغاتي كه در اين چند دهه در بوق و كرنا كرده اند كه نمي ‏شود براي اين وضعيت بديل ارائه داد، بايد گفت اتفاقا با روش هاي دموكراتيك هم مي شود براي اين وضعيت بديل شكل داد. ‏بايد در نظر داشت با وجود اينكه پروژه هاي دولت رفاه و سوسيال دموكراسي در ميان برخي از اقتصاددانان ايران كه واقعا ‏دغدغه هاي انساني هم دارند، دست بالارا دارد، اما اين نكته مهم را هم نبايد از نظر دور داشت كه راه حل قطعي نيست. بلكه ‏راه حل قطعي برخورد راديكال با اين پديده است. راديكاليسم نه به معناي مذموم كلمه كه مد شده است مي گويند تندروي، ‏بلكه راديكاليسم به معناي واقعي كلمه يعني دست بردن به ريشه ها! براي حل مساله سلامت بايد ريشه ها را تغيير داد. ‏بايد راديكال عمل كرد. ‏
    
    پزشكان بساز بفروش
    در ادامه اين جلسه، بعد از سخنان محمد مالجو، ناصر فكوهي عضو هيات علمي دانشگاه تهران به سخنراني پرداخت. عنوان ‏سخنراني وي «پيروزي سرمايه داري پزشكي: پايان حق مردن» بود. ‏
    ناصر فكوهي: در دوره پس از جنگ در ايران با اين مساله روبه رو هستيم كه حوزه هاي تعيين كننده مختلف اقتصادي ‏كشور از روي يك تيپ فكري الگو برداري شده در جهان برداشته شده است كه هم اكنون شاهد شكست آن هستيم. الگويي ‏كه در واقع بيشتر از روي امريكا برداشته شده است تا كشور هاي اروپايي. در واقع با وجود نقد هايي كه آقاي مالجو به ‏درستي بيان كردند به هر شكلي سوسيال دموكراسي اروپايي به مراتب از سيستم وحشي ليبرال بهتر است. در واقع در ‏سوسيال دموكراسي حوزه هاي حياتي جامعه را از خطر سقوط و همچنين فاشيسم نجات دادند. به طور مثال مساله ‏سوداگري روي قيمت زمين و اجاره بها را كنترل كردند. حمل و نقل را تا امروز به جز انگلستان كنترل كرده اند. آموزش ‏عمومي حداقلي را همچنان توانسته اند از كالايي شدن نجات دهند. از همه مهم تر در بهداشت و سلامت تا جايي كه توانسته ‏اند جلوي سوداگري و كالايي شدن را گرفته اند. اما متاسفانه الگويي كه در ايران مطرح است الگوي امريكايي دهه 1970 به ‏بعد است. خصوصي سازي شديد سيستم بهداشت و درمان و بيمه هاي سوداگرانه يي بلارا سر ما آورده است. در خود امريكا ‏هم شاهد آن هستيم كه با وجود اينكه در موارد خاص پيشرفته ترين سيستم بهداشتي را دارد، در ميانگين عمومي سطح درمان و ‏بهداشت از كشور هاي توسعه نيافته هم عقب تر است. هزينه هاي درمان آنقدر بالااست كه كمر بيمار را مي شكند. در واقع پزشكان ايراني الان موقعيتي را در جامعه يافته اند كه همان جايگاهي را دارند كه يك زماني بساز و بفروش ها ‏داشتند. البته اين شامل همه پزشكان نمي شود. بلكه يك اقليتي از پزشكان كه متاسفانه گفتمان مسلط را هم در دست دارند ‏و اهرم قدرت هم در دست دارند اين وضعيت فاجعه بار را درست كرده اند. ‏من اينجا به عنوان يك بيمار حرفه يي كه از كودكي تاكنون بسيار با كلينيك و پزشك سر و كار داشته ام به صراحت مي ‏گويم الان وضعيت پزشكي ما فاجعه بار است. در سيستم پزشكي ما به نام اخلاقيات و حق زندگي بيمار را به عنوان يك كيسه ‏پول مي بينند. در واقع اين اخلاقيات نيست كه پزشكي را هدايت مي كند بلكه اين سرمايه داري است كه آن را هدايت مي كند. ارزش انسان و بدن آن به اجزاي كسب سود تنزل يافته است. در برزيل و هند شاهد تجارت اندام هاي انسان هستيم. ‏كودكي كشته مي شود براي اينكه كليه و قلبش فروخته شود. اين پديده شوم را در يك زرورق زيبا به نام توريسم پزشكي ‏پيچيده اند. يك فرد پولدار از كشور هاي پيشرفته به هند مي رود علاوه بر تفريح با قيمت نازلي هم كليه و قلب و ديگر اجزاي ‏مورد نيازش را كه معلوم نيست از كدام بدبختي دزديده شده است مي گيرد. در اين ميان من مي خواهم از حق مردن طبيعي ‏دفاع كنم، در مقابل سيستم پزشكي كه خودش را پشت گفتمان هاي مذهبي و اخلاقي پنهان كرده است. در واقع انسان ها ‏را قبل از مرگ شكنجه مي دهد و تا آخرين ريال پول آنان را مي گيرد. ما در اسطوره ها مفهوم حيات را با نفس تداعي مي كنيم. مرگ زماني است كه ديگر به صورت طبيعي نمي توان نفس كشيد. الان نفس كشيدن را هم به شكل پمپاژ با دستگاه و ‏مصنوعي انجام مي دهند. اين ديگر نفس نيست. اين شكل زيباسازي شده از شكنجه است و تنها هدفش رسيدن به سود ‏بيشتر و افزايش سرمايه داري پزشكي است. كالايي كردن بدن در بي رحمانه ترين شكل ممكن الان در ايران جاري است. به ‏نظر من اولين گام اين است كه خود جامعه پزشكان حساسيت نشان دهد. اكثريت پزشكان كه با اين مساله مخالف هستند ‏بايد جلوي آن را بگيرند تا تبديل به يك فاجعه ملي نشود. ‏در انتها بايد تاكيد كنم كه در حوزه هاي مربوط به كودكان، بيماران خاص و افراد سالمند بايد از شعار «رايگان بودن مطلق ‏پزشكي» دفاع كرد. بايد اين افراد به همان معنايي كه آقاي مالجو گفتند به شكل راديكال تحت پوشش قرار بگيرند و از بدن ‏آنان در مقابل سودجويي هاي سرمايه داري پزشكي دفاع كرد. ‏
    
    لزوم وضع مقررات در حوزه سلامت
    در ادامه بعد از سخنان ناصر فكوهي كه شيرين احمد نيا در مقام مجري خاطره يي از تسلط پول بر روابط بيمار و پزشك در ‏بيمارستان هاي ايران تعريف كرد، بعد از آن نوبت به دكتر حسين راغفر رسيد كه سخنراني خود را با عنوان كالايي شدن بدن ‏ارائه دهند. ‏
    حسين راغفر: در واقع از نظر من علت اصلي اين نابساماني موجود عمدتا به نابرابري هاي اجتماعي كه منشا اصلي ناامني ‏است بر مي گردد: نابرابري كه محصول بحران هاي اقتصادي و اجتماعي است. در واقع اكنون اين قوانين بازار هستند كه ‏جامعه را كنترل مي كنند. در اين شرايط است كه كالايي شدن بدن در كنار جهاني شدن اقتصاد يكي از هولناك ترين جنايت ‏ها را در قالب مخوف ترين جلوه هاي تبهكاري به وجود آورده است. همان طور كه گفته شد هند و برزيل و همچنين سودان و ‏يمن الان با مساله يي به نام قاچاق اعضاي بدن انسان روبه رو هستند. اين يك شكل جديد از برده داري است. كه با استفاده از ‏فناوري انجام مي شود. بسياري از اين قربانيان در اثر فقر و نابرابري به اين نقطه رسيده اند. و اصلي ترين خريداران اقليت ‏كوچك سرمايه داران ساكن در كشور هاي غربي هستند. اين امر محصول اشكال مختلف فقر و گرفتاري هاي ناشي از بي ‏عدالتي و ظلم به طبقات محروم است. اين كالايي شدن بدن محصول حاكميت نگاه اقتصاد بازاري به كل جامعه است در واقع ‏اين نگاه همه موجودات از جمله انسان را تبديل به كالامي كند. متاسفانه اين منطق بازار خود تنظيم گر و دست نامريي آدام ‏اسميت منطق مسلط اقتصاد بعد از جنگ در ايران شد و موجب تسري نابرابري شديد در جامعه شد. همين امر جامعه را دچار ‏فساد و فرسايش كرد. در نتيجه الان مي توان سخن از سقوط اجتماعي جامعه گفت و تبعات آن قطعا اگر اينگونه ادامه يابد ‏به سقوط هاي ديگر هم مي انجامد. تبعات اين اقتصاد شكل گيري انحصار و فساد است. از منظر اقتصاد اطلاعاتي هم بايد به ‏اين موجود نگاه كرد. برخلاف ادعاي مدافعان سيستم بازار خود تنظيم گر بين عرضه كننده و تقاضا كننده برابري اطلاعاتي ‏وجود ندارد. اين نابرابري اطلاعاتي در حوزه سلامتي به شكل وحشتناك تري تجلي مي يابد. در واقع وقتي پزشك بيش از ‏بيمار از سلامتي شخص بيمار اطلاع دارد ظرفيت هاي بزرگي براي ايجاد فساد و سوءاستفاده وجود خواهد داشت و در نبود ‏يك نهاد نظارت گر اين امر تشديد مي شود. در اين شرايط نهاد هايي همچون وزارت بهداشت بايد به نفع مردم دخالت كنند ‏كه اينگونه نيست. متاسفانه الان اصل بر نياز بيمار نيست. بلكه اصل بر توانايي پرداخت پول براي درمان است كه اين امر در ‏حوزه سلامت فاجعه به بار مي آورد. چون اينجا بحث بر سر مرگ و زندگي انسان ها است. در اين ميان راه حلي كه اقتصاد ‏اطلاعاتي براي رفع اين معضل پيشنهاد مي كند نظم بخشي است. در واقع بايد با وضع قوانين و مقررات اين ناهنجاري را ‏كنترل كرد. اين حداقلي ترين اقدامي است كه بايد صورت بگيرد تا از تخريب هر چه بيشتر جامعه انساني جلو گيري شود. ‏پس از سخنراني كارشناسان، اين نشست با برنامه پرسش و پاسخ به پايان رسيد. ‏
    دست نامريي آدام اسميت منطق مسلط اقتصاد و اقتصاد سلامت بعد از جنگ در ايران / گزارش نشست «كالايي شدن سلامت» با حضور محمد مالجو، ناصر فكوي حسين راغفر و شيرين احمدنيا
    


 روزنامه اعتماد، شماره 2539 به تاريخ 18/8/91، صفحه 13 (جامعه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 375 بار
    



آثار ديگري از "فواد شمس"

  به 79 دليل ايران را بايد ديد / ايران از نگاه مهمانان خارجي
فواد شمس، دنياي اقتصاد 13/6/93
مشاهده متن    
  روزهاي تبعيد / نگاهي به رخدادهاي سياسي پس از كودتا
فواد شمس، شرق 28/5/93
مشاهده متن    
  حمله به نوارغزه، ضربه به صنعت گردشگري اسرائيل
فواد شمس*، دنياي اقتصاد 18/5/93
مشاهده متن    
  امير كلايه، آشيانه پرندگان
فواد شمس، دنياي اقتصاد 24/11/92
مشاهده متن    
  گردشگري ادبي؛ بر بال شاعران پارسي
فواد شمس، دنياي اقتصاد 14/9/92
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
وطن امروز
 پيشخوان
ماهنامه هپاتيت
متن مطالب شماره 8 (پياپي 73)، Aug 2014را در magiran بخوانيد.

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1393-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.
 

 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655

فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!

توصيه می کنيم هنگام استفاده از اين سايت یه ويژه در هنگام جستجو از مرورگر IE استفاده کنيد.
 

تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است