|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد91/9/8: شيطان و نياز، شراب و نماز
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4305
چهار شنبه 24 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 2554 8/9/91 > صفحه 8 (نگاه دوم) > متن
 
      


شيطان و نياز، شراب و نماز


نويسنده: سرگه بارسقيان


    گفتمان به تعبير فوكويي، نه بيانگر ايدئولوژيك جايگاه طبقاتي است و نه گوياي ايده آليستي پندار ها: بخشي از ساختار قدرت در درون جامعه است و رابطه اش با قدرت فرا تر از در خدمت آن بودن يا مقاومت كردن در برابر آن است. گفتمان هم پديدآورنده و ابزار قدرت است، هم سدي در مقابل آن: هم توليدگر و تقويت كننده قدرت و هم خنثي كننده اش. به باور ميشل فوكو، قدرت براي كنترل گفتمان از «ممنوعيت» استفاده مي كند، «كسي حق ندارد همه چيز را بگويد.» اين ممنوعيت متداخل در سه وجه خود را نشان مي دهد: منع موضوع، رعايت آداب مربوط به اوضاع و احوال، حق ممتاز يا انحصاري كسي كه سخن مي گويد. (نظم گفتار، فوكو) صورت بندي گفتماني تعيين مي كند كه كدام گزاره جدي است و به چه كسي اين قدرت تفويض شده كه به طور جدي سخن گويد.
    گفت وگو درباره مذاكره با امريكا كه طي هشت سال اخير در گفتمان رسمي دولت ايران و اين اواخر در مناظره هاي تلويزيوني علني و عيني شده، اول كاري كه مي كند پايان دادن به «منع موضوع» است، شاهدش گفته هاي اخير جواد لاريجاني كه «مذاكره با امريكا تابو نيست كه ممنوع باشد». از قضا خود ايشان بود كه 16 سال قبل با گفتن اينكه «اگر لازم باشد با شيطان در قعر جهنم هم مذاكره خواهيم كرد»، هر سه ممنوعيت موجود در گفتمان رسمي مذاكره با امريكا به تعبير فوكويي را از سر گذراند، يكي منع موضوع (طرح متهورانه مذاكره با امريكا براي نخستين بار)، ديگري آداب مربوط به اوضاع و احوال (پس از ديدار جنجالي با نيك براون مديركل خاورميانه وزارت خارجه انگليس در بهمن 75 ) و حق انحصاري گوينده (در مقام رييس مركز پژوهش ها و عضو كميسيون سياست خارجي مجلس و نزديكي به رييس آن كه كانديداي انتخابات رياست جمهوري بود). متن مذاكرات جواد لاريجاني با نيك براون هيچ گاه منتشر نشد، جز بخشي از آن كه روزنامه سلام در روز 31 فروردين 76 به نقل از وي نوشت: «من نه اشغال سفارت امريكا در تهران را تاييد مي كنم و نه اذيت و آزار ديپلمات هاي ايران در اروپا را. افرادي كه از آقاي خاتمي حمايت مي كنند از اشغال سفارت امريكا در تهران حمايت كرده و آن را تاييد مي كنند ولي افراد ليبرالي مثل من آن را تاييد نمي كنند.»
    لاريجاني هم طعن رفيق شنيد و هم طعم نقد رقيب چشيد اما صدايي بود از اردوگاه رقيبي كه اقبال نهادهاي حكومتي را در چنته داشت: نشان داد كه گفتمان مذاكره با امريكا بيش از آنكه در چنبره ايدئولوژي محافظه كاران تنيده باشد، يا ايده آليسمي انقلابي را فرياد كند، تصويري رئال از ساختار قدرت مي دهد كه اتفاقا «حق ممتاز» شكستن تابوي آن با اينان بود كه شكستند.
    در اواخر سال 75 روزنامه نيويورك تايمز در گزارشي به قلم «الين شلينو» نوشت: «علي اكبر ناطق نوري نامزد انتخابات رياست جمهوري ايران، اين موضوع كه در يك سخنراني در مقابل جمعيتي به مناسبت هفدهمين سالگرد اشغال سفارت امريكا، اين كشور را «گرگ خون آشام» ناميده است، رد كرد و گفت: من نگفتم گرگ خون آشام، فقط گفتم روابط با امريكا رابطه گرگ و ميش است، اين عبارت «خون آشام» در فاصله يي كه صحبت من از اينجا به امريكا سفر كرده، اضافه شده است. او همچنين حاضر نشد بگويد كه دوباره با امريكا رابطه نخواهد داشت. وي فقط گفت ما قويا اعتقاد داريم كه سياست امريكا خصمانه است. اگر شما اعتقاد داريد در سياست هاي دولت كلينتون تغييري ايجاد شده، آنگاه ما تصميم خواهيم گرفت كه نگرش خود را نسبت به او عوض كنيم.» اين كنش كلامي وقتي در درون سيستم كنش هاي كلامي جدي ديگر (صورت بندي هاي گفتماني) قرار مي گيرد، معنايي جدي مي يابد: يعني گفتمان مذاكره با امريكا كه روزي براي گوينده اش لعن مي خريد و طعن مي آفريد، در دايره محرمات و ممنوعات بود، در ساخت قدرت در آن دوره مستحب شد و عجيب نيست كه در دوره اصلاحات با تغيير آرايش قدرت باز اهرم هاي سه گانه ممنوعيت طرح گفتمان مذاكره با امريكا به كار رفت و اتفاقا زماني اين كنش كلامي كاربرد يافت و جدي شد كه ساخت قدرت دچار تغيير شده بود.
    احمد توكلي ديگر رييس مركز پژوهش هاي مجلس (با اكثريت يافتن محافظه كاران) بود كه همچون سلف خود توانست هر سه ممنوعيت را از سر بگذراند. توكلي روز 25 بهمن 1382 در يك نشست خبري گفت: «ما آبادگران ايران اسلامي، ارتباط با امريكا را نه مثل نماز، واجب و نه مثل شراب، حرام مي دانيم و با توجه به منافع ملي تصميم مي گيريم و تا زماني كه آنها بخواهند موضع پرخاشگرانه و زورگويانه داشته باشند، ارتباطي با آنها برقرار نمي كنيم ولي اگر آنها حقوق ما را پس دادند و به اشتباهات خود اعتراف كردند، در آن زمان بهتر مي توانيم تصميم بگيريم.» اين گزاره چندين بار از سوي توكلي تكرار شد و چون متن گفتاري با زمينه اجرايي مطابق بود، جدي گرفته شد. ساخت قدرت مي طلبيد كه در غياب رقيب، مذاكره با امريكا به گفتماني غيرحرام تبديل شود، پادگفتمان ايدئولوژيك مستحب داننده در مقابل گفتمان ايدئولوژيك نهي كننده. روزگاري جواناني كه در ميدان مادر براي قربانيان حادثه 11 سپتامبر شمع افروختند، «بچه سوسول» خوانده شدند ولي بعد از چند سال رييس جمهور اصرار مي كرد براي اداي احترام به همان قربانيان به منطقه صفر (محل برج هاي فروريخته تجارت جهاني در نيويورك) برود. اينكه غلامعلي حدادعادل مي گويد «مهم اين است كه چه كسي مذاكره مي كند» يا حسين شريعتمداري گفته «شايد كساني هم كه پيشنهاد مذاكره با امريكا را مي دهند آدم هاي بدي نباشند و ممكن است تنها برداشت شان بد باشد، البته اين موضوع درباره همه صدق نمي كند»، يعني براي رقبا هنوز منع سوم «حق ممتاز يا انحصاري كسي كه سخن مي گويد» را قائلند و باز با تغيير در ساخت قدرت است كه دولت و خود احمدي نژاد هم مشمول دو منع در گفتمان مذاكره با امريكا مي شوند: وقتي شريعتمداري در سرمقاله كيهان پيشنهاد رييس جمهور براي مذاكره با امريكا را «فاقد پشتوانه»، «تمايل شخصي ايشان و نه تصميم برخاسته از خواست مردم و اراده نظام» مي داند و مي نويسد «ابراز تمايل آقاي احمدي نژاد به مذاكره و برقراري رابطه با امريكا از سوي دولتمردان امريكايي «جدي» و «قابل اعتنا» ارزيابي نمي شود». تاكيد همزمان علي اكبر ولايتي و علي اكبر صالحي وزيران خارجه اسبق و فعلي كه «تصميم براي مذاكره مستقيم با امريكا تنها در اختيار رهبري است»، در صورت بندي گفتماني يادآور اين است كه كدام گزاره جدي است و چه كسي اين قدرت را دارد كه به طور جدي سخن گويد.
    
    شيطان و نياز، شراب و نماز
    


 روزنامه اعتماد، شماره 2554 به تاريخ 8/9/91، صفحه 8 (نگاه دوم)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 582 بار
    



آثار ديگري از "سرگه بارسقيان"

  معماي چاندرا بوس و موسي صدر
سرگه بارسقيان، ايران 11/6/97
مشاهده متن    
  وصيت سياسي اميرانتظام / يك وفادار صادق مكتب مصدق درگذشت
سرگه بارسقيان، ايران 23/4/97
مشاهده متن    
  احضار همواره مصدق
سرگه بارسقيان *، شرق 30/2/97
مشاهده متن    
  اشكنه تحريم و گلابي برجام
سرگه بارسقيان *، اعتماد 25/2/96
مشاهده متن    
  حفظ سلامت و صداقت
سرگه بارسقيان، اعتماد 25/2/95
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه آموزش و توسعه منابع انساني
متن مطالب شماره 18، پاييز 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است