|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران91/12/26: مهشيد نقاش پور محقق و پژوهشگر از موسيقي شوشتر مي گويد: شهر موسيقي خيز ايران
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 7000
يك شنبه 28 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 5324 26/12/91 > صفحه 19 (موسيقي و ادبيات) > متن
 
      


مهشيد نقاش پور محقق و پژوهشگر از موسيقي شوشتر مي گويد: شهر موسيقي خيز ايران


نويسنده: نورا ساداتي

هنرمندي برجسته در موسيقي شوشتر
    شخصي كه موسيقي شوشتري با نام او شناخته مي شود در سال 1273 متولد شد. وي از خنياگران و استادان بنام موسيقي شوشتر و نوازنده چيره دست تار و سرنا بود و گاه آواز هم مي خواند. استاد عبدالمحمد برجسته هميشه مي گفت: كنار تار زاده شدم و كنار تار هم مي ميرم.
    وي تار را نزد دايي اش فرا گرفته بود و گوشه ها و نغمات و ترانه هاي شوشتر را با نقل روايت و تاريخ و افسانه به شاگردانش تدريس مي كرد. استاد عبدالمحمد مردي وارسته و متواضع بود و زخمه هايش بر تار عمق موسيقي شوشتر و بافت كهن
    
    تمدن در هر منطقه اي رخ نموده يكي از بارزترين وجوهش يعني موسيقي را به اعتلارسانده و آثار بديع را خلق كرده است. ايران باستان كه يكي از مهدهاي تمدن در جهان بوده و مناطق حاصلخيز آن مركز تجمع مردم به شمار مي رفته با معرفي موسيقي هاي محلي هزاران ساله سندي بر غناي فرهنگي اش ارائه مي كند. همزمان با حركت ثبت ملي موسيقي هاي نواحي مختلف ايران، پژوهشگران شوشتري نيز با اين قافله همسفر شدند و در هفتمين اجلاس شوراي سياستگذاري ثبت آثار كشور به ميزباني استان سمنان، با ارائه اسناد و مدارك حاصل از پژوهش هاي خود به ثبت ملي موسيقي 24 مقوم (مقام) شوشتر اقدام كردند. با مهشيد نقاش پور محقق موسيقي شوشتر كه 8 سال در زمينه موسيقي اين منطقه تحقيق و پژوهش كرده به گفت و گو نشستيم كه از نظر مي گذرانيد.
    
    قدمت موسيقي 24 مقوم شوشتر به چه زماني مي رسد؟
    معمولاً قدمت موسيقي هاي محلي به يك هزار سال مي رسد اما در خصوص تاريخ دقيق نغمه هاي اين موسيقي نمي توان به طور يقين نظر داد. بعضي از مقام ها مربوط به 100 يا 200 سال پيش است اما تاريخ همه مقام ها را نمي توان دريافت چرا كه موسيقي به طور شفاهي و سينه به سينه منتقل مي شود و تاريخ دقيقي را نمي توان براي آن مشخص كرد مثلاً مقام آوازي اذان دشتي شوشتري حدود 200 تا 300 سال قدمت دارد اما برخي مقام ها مانند مهر دشتي رديابي نشده و امكانش نيز وجود ندارد. البته در رديابي ها به فاكتورهاي موجود در كنار نغمه ها توجه مي شود اما تاكيد مي كنم نمي توان تاريخ دقيق آن را حدس زد. متاسفانه آثار مكتوبي نيز درباره اين موسيقي وجود ندارد و نخستين اثر مكتوب، كتاب پژوهش هاي من درباره اين موسيقي به نام «موسيقي شوشتر» است.
    
    خاستگاه اين موسيقي كجاست؟
    خاستگاه موسيقي شوشتري در كناره هاي آبرفتي كارون بوده و اين هنر در آنجا شكوفا و بالنده شده است و از اين رو مي توان نام طوايف، مكان ها، حوادث و رخدادهاي محلي و موسيقي مشاغل مانند گلاب پزان را در اين موسيقي ديد كه به دليل جغرافياي خاص شوشتر اين عناصر به موسيقي اين منطقه راه يافته و در اين منطقه رشد كرده است و مقامي هايي دارد كه در هيچ يك از مناطق كشور نمي توان آن را ديد.
    اما بايد توجه داشت در موسيقي نيز مانند هنرهاي ديگر با مساله مجاورت اقليمي مواجه هستيم و به طور قطع دو اقليم مجاور از فرهنگ هاي يكديگر اثر مي پذيرند و بر يكديگر تاثير مي گذارند به طور مثال موسيقي شوشتري از بختياري ها تاثير گرفته و در مقابل بر موسيقي آن منطقه تاثير گذاشته است.
    ضمن اين كه مي توان ادعا كرد بيشتر مردم شوشتر خواننده و نوازنده هستند و شوشتر يكي از شهرهاي موسيقي خيز ايران به حساب مي آيد و زنان در اندروني ها حافظان بزرگ موسيقي شوشتري بوده اند و بزرگترين استادان موسيقي اين خطه در دامان اين مادران باليده اند و آموخته هايشان را در محافل مردانه رشد دادند.
    
    موسيقي شوشتر با موسيقي نواحي ديگر چه تفاوت هايي دارد؟
    زبان در هر منطقه اي نقش ويژه اي در موسيقي دارد و با توجه به ارتباط تنگاتنگ شعر و موسيقي، موسيقي هر منطقه اي
    بر اساس ويژگي هاي اقليمي، زباني، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي هر محلي شكل مي گيرد و موسيقي هاي محلي به دليل شرايط اجتماعي و تاريخي از نظر محتوايي با ساير موسيقي ها متفاوت است.
    ما در موسيقي نواحي مختلف ايران مثل موسيقي آذربايجاني، كردي يا دستگاه هاي موسيقي مانند همايون مقام هاي شوشتري را داريم و هر منطقه اي با توجه به اقليم، آب و هوا، جغرافيا و رخدادهاي تاريخي موسيقي خاص خود را دارد و از اين رو نمي توان گفت موسيقي مناطق كوهستاني به موسيقي شوشتري كه در جغرافياي دشت شكل گرفته است شباهت دارد زيرا اقليم به شدت بر عناصر فرهنگي از جمله موسيقي بومي اثر مي گذارد.
    
    موسيقي 24 مقام شوشتر در چه دستگاه هايي اجرا مي شود؟
    موسيقي شوشتري، گوشه و مايه اي است از دستگاه همايون.از همايون دو گوشه مشتق مي شوند: يكي گوشه شوشتري و ديگري اصفهاني. موسيقي محلي شوشتر روي تمام دستگاه هاي موسيقي ايران آهنگ هاي محلي دارد و براي هر كدام از دستگاه هاي موسيقي ايران يك رديف محلي در شوشتر اجرا مي شود.
    نغمات محلي اين منطقه از نظر فرم، ساختار و محتوا با رديف سنتي موسيقي ايران ارتباط نزديكي دارد و موسيقي 24 مقام شوشتر بيشتر روي دستگاه هاي شور، ابوعطا، دشتي، سه گاه، چهارگاه و بيات ترك اجرا مي شود. اين موسيقي بسيار غني بوده و با دستگاه هاي موسيقي كه رديف محلي در آن ها اجرا مي شود سنخيت بسياري دارد.براي نمونه دشتي، درفيلي، نظامي، بختك يا كمري، غم انگيز، ، نورالعين، دشتستاني، مكوندي و دشتي راستا از جمله رديف هاي دستگاه شور در موسيقي شوشتري است.
    
    بزرگان موسيقي شوشتري و سازهاي اصيل اين موسيقي كدامند؟
    سازهايي كه در نواختن موسيقي شوشتري از آن استفاده مي شود شامل دهل، سرنا، تار، تمبك، ني، ني جفته و دايره است و مرحوم عبدالمحمد برجسته، هوشنگ فرهنگ و كل كاظم از هنرمندان برجسته قديمي و حسين تارزاري و ميان آبي از هنرمندان برجسته حاضر هستند.
    
    از شاخه هاي موسيقي شوشتري و كاربرد آن در زندگي روزمره بگوييد.
    اين موسيقي 6 شاخه دارد و موسيقي مذهبي و مراثي نقش زيادي در زنده بودن آن داشته است.
    موسيقي آوازي كه آوازهاي بدون ريتم با متر آزاد است و ساختار اصلي موسيقي 24 مقوم شوشتر را تشكيل مي دهد و در دستگاه هاي مختلف رديف موسيقي ايران، ما نيز مقام هاي مختلف داريم، موسيقي عروسي و شادي و آييني كه شامل انواع تصنيف ها، رنگ ها و مولودي هاست، موسيقي سوگ و مويه گري، موسيقي مذهبي، تعزيه، نوحه خواني و ذكرخواني كه در موسيقي شوشتري بسيار شكوهمند اجرا مي شود و هنرمندان به نشانه اداي احترام در دهه اول محرم دهل و سرنا مي نوازند.
    موسيقي كار نيز در اين موسيقي از جايگاه ويژه اي برخوردار است و با توجه به رواج پيشه بازرگاني، بافندگي، كشاورزي، معماري و آسياباني كارآواهايي در موسيقي شوشتري براي اين مشاغل وجود دارد و در پايان نيز موسيقي درمان كه از ديرباز رواج داشته به اين گونه كه پزشك محلي با نوازنده محلي بر بالين بيمار حاضر مي شدند و پس از تشخيص آگاهانه بيماري پزشك به نوازنده مي گفت چه روزهايي و چه مقام هايي از موسيقي براي درمان بر بالين بيمار نواخته شود.
    
    در كتاب «موسيقي شوشتر» به چه نكاتي در خصوص اين موسيقي دست پيدا مي كنيم؟
    موسيقي 24 مقام شوشتر يك اصطلاح كلي است و نام شناسنامه اي اين موسيقي است كه از ديرباز به آن اطلاق مي شده است و به نوعي نام اين موسيقي جزو نام هاي باستاني و كهن به شمار مي آيد.
    در اين كتاب روي تمام آواهاي منطقه شوشتر تحقيق شده و حاصل پژوهش هايم از لالايي ها، رديف هاي آوازي، تصنيف ها، رنگ ها، موسيقي تعزيه، موسيقي مذهبي، مراثي، منبرخواني ها، مولودي ها، اذان شوشتري، موسيقي كار و موسيقي درمان در قالب يك كتاب تدوين و به همراه يك آلبوم شامل 6 لوح فشرده به علاقه مندان عرضه شده است.
    منابعي كه در پژوهش 5 ساله خود از آن ها بهره گرفتم شامل 2 بخش است، يك حوزه مربوط به استادان بزرگ موسيقي شوشتر است كه همه آن ها از دنيا رفته اند و در حال حاضر شاگردان اين استادان نوازندگي مي كنند و در بخش منابع مكتوب و اسناد، كتاب عبدالقادر مراغه اي با عنوان «شوشتر يعني خوب تر»، كتاب «شوشتر در گذر تاريخ»، «لغت نامه دهخدا» و... به همراه برخي نسخ خطي را مورد بررسي قرار دادم.
    
    مهشيد نقاش پور محقق و پژوهشگر از موسيقي شوشتر مي گويد: شهر موسيقي خيز ايران
    


 روزنامه ايران، شماره 5324 به تاريخ 26/12/91، صفحه 19 (موسيقي و ادبيات)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 737 بار
    



آثار ديگري از "نورا ساداتي"

  گروه هاي كر شهرستاني در اوج / گپ - در گپي با عضو هيات انتخاب آواز جمعي جشنواره مطرح شد
نورا ساداتي، ايران 30/11/92
مشاهده متن    
  كنسرت عاشورايي سراج
نورا ساداتي، ايران 11/9/92
مشاهده متن    
  موسيقي در ناكجاي فيلم هاي ايراني (بخش دوم)
نورا ساداتي، ايران 29/4/92
مشاهده متن    
  بر سياه و سفيد فيلم ها (بخش اول) / رنگ موسيقي
نورا ساداتي، ايران 27/4/92
مشاهده متن    
  وقتي ترانه به موسيقي آسيب مي زند
نورا ساداتي، ايران 8/2/92
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه سيماي بانكداري
متن مطالب شماره 15، دي و بهمن 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است