|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق 92/4/11: كشورهايي كه سازمان برنامه ندارند موفق ترند
magiran.com  > روزنامه شرق  >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 2942
دوشنبه سي ام مرداد ماه 1396



خدمات سايت




 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 1771 11/4/92 > صفحه 8 (اقتصادي) > متن
 
      


كشورهايي كه سازمان برنامه ندارند موفق ترند


نويسنده: سعيد ليلاز *

بلافاصله بعد از برگزاري انتخابات رياست جمهوري و انتخاب «حسن روحاني» به عنوان رييس جمهوري يازدهم، نمايندگان مجلس شوراي اسلامي يک فوريت طرحي را تصويب کردند که بر اساس آن سازمان مديريت و برنامه ريزي احيا شود. سازماني که محمود احمدي نژاد دوسال، بعد از رياست جمهوري اش در تيرماه ٨٦، منحل کرد. هم درباره تصميم نمايندگان براي تصويب طرح يک فوريتي احياي سازمان مديريت و برنامه ريزي نکات قابل ذکري هست و هم درباره ضرورت ايجاد دوباره اين سازمان مي توان با ديده تامل نگريست. در اينجا روشن کنم که اساسا با طرح هاي فوريت دار، مخالف بوده و هستم. وقتي طرحي با فوريت در مجلس شوراي اسلامي مطرح مي شود مقداري ناپختگي ضميمه آن است. حالاهر چقدر فوريت طرح بيشتر باشد ناپختگي آن بيشتر خواهد بود چرا که فرصت کارشناسي کمتري دارد. بنابراين هر طرح و لايحه اي را که به صورت فوريت دار در مجلس مطرح شود حتي اگر اضطراري باشد نمي پسندم. مثلااگر براي زلزله، طرح فوريت داري مطرح شود معنايش اين است که نتوانستيم همه مسايل و حواشي يک زلزله را از قبل پيش بيني کنيم .
    دولت بايد تصميم بگيرد نه مجلس طرح احياي سازمان مديريت و برنامه ريزي، يک طرح غيرکارشناسي، احساسي و سياسي است که تحت تاثير حرکت عظيم انتخابات است.
    چرا که ساحت مجلس در هشت سال گذشته توسط دولت هاي نهم و دهم، آسيب ديده شده است. حالامجلسيان مي خواهند خودشان را با حرکت بزرگ مردم در انتخابات رياست جمهوري يازدهم همراه نشان دهند و سازمان مديريتي اي را که آقاي احمدي نژاد منحل کرد، احيا کنند. آيا واقعا مي توان سازمان برنامه ريزي کشور را بدون برنامه و با طرح فوريت دار تاسيس کرد؟! معتقدم در اين باره نمي توان با عجله و بدون برنامه ريزي رفتار کرد. هر اقدامي براي احياي سازمان مديريت و برنامه ريزي کشور بايد، ماحصل نشست کارشناسي مسوولان امر باشد. از سوي ديگر با اين نگاه مخالفم که با رفتن احمدي نژاد، مجلس ابتکار عمل احياي سازمان مديريت و برنامه ريزي را بر عهده بگيرد. سوال اينجاست که چرا در شش سال گذشته مجلس در اين خصوص اقدامي نکرد؟! متولي سازمان مديريت و برنامه ريزي کشور دولت است. حالاهم دولت جديد بايد تصميم بگيرد که سازمان مديريت و برنامه ريزي احيا شود يا نشود. سازمان برنامه، ابزار دست دولت است.
    
    نظريه برنامه ريزي از انقلاب اکتبر شوروي آمد
     تجربه شش دهه برنامه ريزي در ايران نشان نمي دهد که وجود سازمان برنامه، از نبودش بهتر است. برخي از کشورهاي در حال توسعه و توسعه يافته، سازمان برنامه دارند برخي هم ندارند. در حقيقت اتحادجماهيرشوروي واضع نظريه تشکيل سازمان برنامه براي کشور داري بوده است. نظام هايي نظير آلمان شرقي و کره شمالي هم از آن تبعيت کرده اند. حالاسوال اين است که آيا کشورهايي نظير آمريکا و کره جنوبي که سازماني به نام سازمان برنامه ندارند بهتر عمل کرده اند يا کشورهايي که از الگوي سازمان برنامه تبعيت کرده اند؟ به طور کلي نظام برنامه ريزي محصول انقلاب اکتبر اتحادجماهيرشوروي است. وقتي اولين موج برنامه ريزي مدون در اقتصاد شوروي موفقيت آميز عمل کرد بر ايالات متحده هم تاثير گذاشت. به اعتقاد من حتي جان هاپکينز هم تحت تاثير همين مساله گفت که بياييد در اقتصاد سرمايه گذاري «دخالت» کنيد. اين تجربه از تجربه شوروي متاثر بود که در يک دوره 10ساله رشد اقتصادي بالايي را تجربه کرد. بعد از جنگ جهاني دوم و همزمان با توسعه ادبيات توسعه در جهان هم برخي کشورها نظير هند الگوي برنامه ريزي متمرکز را انتخاب کردند. در حال حاضر کشورهاي هند و روسيه هم متوجه شده اند که با تمرکز در نظام برنامه ريزي سرعت توسعه بيشتر نمي شود. حال سوال اين است که چرا؟
    
    ترکيه پيشرفته تر است يا ايران؟
     وقتي انسان برنامه ريزي متمرکز انجام مي دهد در حقيقت در نظام خلقت دست برده است. وقتي در اقتصاد برنامه ريزي متمرکز مي کنيد از طريق مکانيسم غيرطبيعي، تعادل بازار و اقتصاد را به هم زده ايد. اين خود باعث بروز ناهنجاري هاي جديدي مي شود. مي توان دراين باره يک مثال ساده زد. ايران در 60سال گذشته حدود 2/1تريليون دلار نفت فروخته اما متوسط رشد اقتصادي اش بيشتر از ترکيه نيست. ترکيه اي که نظام برنامه ريزي متمرکزي ندارد. اين مساله در مقايسه بين يوگسلاوي با ايتاليا و اتريش با لهستان هم صادق است. کشورهايي که نظام برنامه ريزي متمرکزي نظير سازمان برنامه ندارند، موفق ترند. علتش اين است که وقتي سعي مي کنيم با برنامه ريزي، مشکلي را حل کنيم به اين دليل که علم بشر به همه جوانب زندگي احاطه کامل ندارد نمي تواند برنامه ريزي کاملي داشته باشد.
    
    انحلال سازمان برنامه، اولين بار نبود
     تشکيل سازمان برنامه و بودجه در دوره اي ضرورت پيدا کرد که وفور منابع وجود نداشت. مي توان گفت که سازمان برنامه بخشي از مکانيسم علم اقتصاد است. علم اقتصاد وقتي به وجود آمد که متوجه شد مصارف از منابع پيشي گرفته است. چرا که بايد منابع را به بهترين مصارف تخصيص مي داد. علم اقتصاد چيزي جز تخصيص منابع به بهترين مصارف نيست. سازمان برنامه متولد شد تا اين تخصيص ها را انجام دهد. بنابراين عقل تعدادي کارشناس به جاي عقل کلي بازار نشست. در ايران هم هر زمان منابع زياد شده، سازمان برنامه، منحل يا در معرض انحلال قرار گرفته است. سازمان برنامه يک دوره پيش از انقلاب و در سال 1355 منحل شد و يک دوره هم قبل از انقلاب در حال انحلال بود. در هر دو زمان هم منابع زياد شده بود. انحلال سازمان مديريت و برنامه ريزي از سوي آقاي احمدي نژاد هم غيرقابل پيش بيني نبود. چون در دوره ايشان هم منابع زياد شد.
    
    چرا نمايندگان پيش قدم شده اند؟!
    سوال اينجاست که چرا نمايندگان مجلس براي احياي سازمان برنامه پيش قدم شده اند؟ چون اگر اقتصاد به مکانيسم بازار سپرده شود نمايندگان ديگر نمي توانند براي گرفتن بودجه طرح هاي استاني شان، با سازمان برنامه اي که وجود ندارد لابي کنند. تحقيق موثقي انجام شده است که نشان مي دهد برخي فرودگاه هاي ساخته شده در ايران، اقتصادي نيست. فرودگاهي که ساخت آن اقتصادي نبوده چطور بودجه گرفته است؟ آيا اگر مکانيسم بازار تصميم گيرنده بود، اين فرودگاه غيراقتصادي ساخته مي شد؟! ممکن است گفته شود سازمان برنامه علاوه بر وظيفه تخصيص منابع براي بهترين مصارف، وظيفه نظارت بر حسن انجام وظايف را هم دارد. مگر بازار و شرايط حاکم بر آن، خودش بهترين ناظر خودش نيست؟ مکانيسم اقتصاد بازار، مکانيسمي خودکنترلي است. نهادي که وظايفش را به خوبي انجام ندهد به خودي خود توسط مکانيسم حاکم بر بازار تنبيه يا حذف مي شود.
    
    احياي سازمان برنامه به زيان بخش خصوصي است
     فردريش فول هايک و مارکس مي گويند اگر منابع را در دست دولت، متمرکز کني الزاما بخش خصوصي را کنار مي زند. تاسيس سازمان مديريت و برنامه ريزي، خلاف سياست رشد بخش خصوصي است. بنابراين خوشحال نخواهم شد اگر سازمان مديريت و برنامه ريزي دوباره احيا شود. از نظر سياسي هم احياي سازمان برنامه به دولت، قدرت محوري مي دهد که به زيان جامعه و خصوصي سازي است. هيچ وقت چند کارشناس نمي توانند جاي بازار تصميم بگيرند. به قول تروتسکي، اگر مي توانستيم جاي خدا بنشينيم مي توانستيم اقتصاد را درست برنامه ريزي کنيم. بنابراين معتقدم احياي سازمان برنامه، برگشت به عقب است و اين برگشت يقينا به زيان بخش خصوصي و سياست خصوصي سازي است.
    
    
    * تحليلگر ارشد اقتصادي
    
    کشورهايي که سازمان برنامه ندارند موفق ترند
    


 روزنامه شرق ، شماره 1771 به تاريخ 11/4/92، صفحه 8 (اقتصادي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 496 بار
    



آثار ديگري از "سعيد ليلاز "

  ماشين انتخابات كار مي كند
سعيد ليلاز*، ايران 28/2/96
مشاهده متن    
  مناظره، نمايش ژرفاي بي سوادي ٣ كانديداي اصولگرا بود
سعيد ليلاز*، شرق 23/2/96
مشاهده متن    
  تصوير پردازي كانديداها و اعتراف به واقعيت ها
سعيد ليلاز *، اعتماد 21/2/96
مشاهده متن    
  بي قانوني، خروجي وعده هاي غيرقانوني
سعيد ليلاز*، ايران 17/2/96
مشاهده متن    
  دوگانه جهانگيري و روحاني با برنامه ترين نامزدها
سعيد ليلاز*، اعتماد 9/2/96
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه پژوهش در مسائل تعليم و تربيت اسلامي
متن مطالب شماره 34، بهار 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است