|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد92/7/15: فرويد چگونه به ايران آمد؟
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4274
شنبه 15 دي 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 2796 15/7/92 > صفحه 7 (انديشه) > متن
 
      


فرويد چگونه به ايران آمد؟
نگاهي به طرح روانكاوي در ايران


نظريه هاي روانكاوي از مسيرهاي مختلف و به شكل هاي متفاوت به ايران آمده اند. نخستين كتابي كه درباره ديدگاه هاي فرويد در ايران منتشر شد كتابي است كه دكتر اميرحسين آريان پور، در سال 1330، با عنوان «فرويديسم با اشاراتي به ادبيات و عرفان» منتشر كرد. آن دوره كه دوران پس از جنگ جهاني و در واقع زمانه يي بود كه جامعه ايران به بخش سنتي و بخش روشنفكري عمدتا متاثر از ديدگاه هاي چپ تقسيم مي شد و آن طور كه دكتر محمد صنعتي اشاره مي كند، آريان پور در اين اثر خود، خوانش و روايتي با ديدگاه ها ي چپ از فرويد و نظريه هاي او ارائه داد.
    بخش ديگر آشنايي جامعه ايران با ديدگاه هاي روانكاوي از طريق ادبيات و هنر بوده است. نويسندگاني مانند صادق هدايت، كه به نظر مي رسد آشنايي خوبي با مفاهيم روانكاوي داشته است، در قالب داستان هاي خود به خوبي اين مفاهيم را به كار گرفته است. او در روايات داستاني خود، چه در فرم و چه در محتوا، از درونمايه هاي روانكاوانه استفاده مي كرد، و برخي از تحليل هاي روانكاوانه خوب بر آثار او را دكتر محمد صنعتي ارائه كرده است.
    در اواخر دهه 1340 و 1350 هم، دكتر محمود صناعي، كه در انگليس در زمينه روانكاوي آموزش ديده بود، اين ديدگاه ها را در ايران مطرح كرد و به طور خاص سخنراني مشهور او در تالار فردوسي دانشكده ادبيات و علوم انساني بود كه در سال 1348 ارائه شد و بعد در مجله «يغما» منتشر شد. عنوان اين سخنراني «فردوسي، استاد تراژدي» بود كه در آن، در كنار عقده پدركشي يا عقده اديپ كه فرويد مطرح كرده بود، از پسركشي يا عقده رستم و برادركشي هم به عنوان تعارضات اساسي و پايدار روح آدمي اسم مي برد و با اشاره به چهار داستان از شاهنامه فردوسي، يعني «داستان ايرج و برادران»، «داستان كيخسرو»، «داستان فرود» و «داستان رستم و اسفنديار»، به عنوان افسانه هاي ملي ايراني، تعارض مهر و كين را در روان ملي ايرانيان بررسي مي كند. صناعي، اگرچه يك روانشناس و روانكاو بود، اما باز هم مي بينيم كه معرفي او از روانكاوي باز از دريچه فرهنگ و هنر بوده است.
    پس از انقلاب، تا مدتي اين گونه مفاهيم غربي به حساب آمد و به ديده ترديد يا با بدبيني به آن نگاه مي شد و در اين دوره بيش از آنكه با ورود و كاربرد اين مفاهيم مواجه باشيم، شاهد نقدهاي سوگيرانه و اغلب بدون اتكا به شناخت دقيق از آثار روانكاوان يا فرويد بوده ايم. در اين دوره نگاه به سمت شرق و عرفان شرقي و مذاهب بيشتر شد و اين دوره يي است كه با انتشار برخي آثار يونگ مواجه هستيم و البته همراه با ترجمه كتاب هاي نيوفرويدي هايي مانند اريش فروم و كارن هورناي بود كه ديدگاه هاي چپ و ارتباط با مكتب يا حلقه انتقادي فرانكفورت داشتند. جامعه هم اقبال خوبي به اين كتاب ها نشان مي داد و اغلب مكررا تجديد چاپ مي شدند. در اين دوره و شايد تا اواسط دهه 1370 به سختي مي شد كتابي از فرويد را تهيه كرد يا تا جايي كه اطلاع دارم، هيچ اثر يا ترجمه يي از فرويد در ايران منتشر نمي شد.
    اما شايد، بتوان گفت ورود اصلي مفاهيم و كاربرد ديدگاه هاي روانكاوي در روانپزشكي و روانشناسي ايران براي درمان بيماران را بايد با بازگشت دكتر محمد صنعتي به ايران مرتبط بدانيم. در اواسط دهه 1360، دكتر محمد صنعتي، كه روانپزشكي و روانكاوي را در انگليس آموخته بود، در گروه روانپزشكي دانشگاه تهران مشغول به كار شد و دو مسير را پي گرفت. بخشي از فعاليت او را مي توان در مقالاتي ديد كه به نقد و تحليل فرهنگ يا ادبيات ايران مي پردازد. مثلاهمان زمان، در مجله جامعه سالم، در سري مقالاتي با عنوان هاي «انسان وابسته»، «نسل وابسته» و «جامعه وابسته» تحليلي روان شناختي و روانكاوانه از وضع فرهنگ و جامعه ايران ارائه داد. يا مقالاتي كه در مجله «مفيد» و «دنياي سخن» چاپ شده بود و به نقد و تحليل آثاري مانند «سه قطره خون»صادق هدايت، آثار صادق چوبك، بهرام صادقي و علي رضا اسپهبد پرداخته بود. در كنار اين فعاليت ها، دكتر صنعتي آموزش باليني روانكاوي و روان درماني تحليلي را هم از آن زمان به دستياران روانپزشكي آغاز كرد كه ابتدا با مقاومت هايي روبه رو بود و به تدريج جايگاه روان درماني و روانكاوي در آموزش روانپزشكي تثبيت شد. در يك يا دو دهه بعد بود كه گروهي ديگر هم كه البته خاستگاه شان روانپزشكي و روانشناسي باليني نبود و بيشتر زمينه مطالعات فلسفي و اجتماعي يا هنري داشتند به ترجمه و ارائه آثار روانكاوانه پرداختند. در اين سال ها با نام دكتر سيروس شميسا و دكتر حسين پاينده كه پيشينه شان عمدتا ادبي و نقد ادبي بود مواجهيم. دكتر شميسا تحليل هايي با ديدگاه يونگي بر بعضي آثار داشتند و دكتر پاينده هم علاوه بر فعاليت مستمرشان تاكنون در زمينه ترجمه كتاب ها و منابع معتبر در اين زمينه، به نقد و تحليل ادبيات و هنر ايران مي پرداختند. همين طور، تاليف و انتشار كتاب «مباني روانكاوي فرويد لكان» توسط دكتر كرامت موللي در همان زمان ها، از نخستين كارهاي جدي است كه در زمينه معرفي روانكاوي لكان به فارسي انجام شده است. دسته ديگري كه مراد فرهادپور را مي توان چهره شاخص آن دانست هم به طور جدي به ترجمه آثار روانكاوي روي آوردند. يكي از نخستين كارهاي اين گروه، مشاركت در ترجمه و انتشار دو شماره از «ارغنون» بود كه نخستين آن عمدتا به ترجمه بعضي از آثار مهم فرويد اختصاص داشت و در شماره دوم آثار متاخر و از جمله آثاري درباره لكان، ژيژك و آدورنو آمده بود. بعد از آن هم با توجه به گرايش فكري خاص اين گروه، عمدتا آثار ژيژك يا آثار مرتبط با لكان در كارهاي آنان قرار گرفتند.
    فرويد چگونه به ايران آمد؟ / نگاهي به طرح روانكاوي در ايران
    


 روزنامه اعتماد، شماره 2796 به تاريخ 15/7/92، صفحه 7 (انديشه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 1109 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه پيشگامان ساختمان
متن مطالب شماره 120، آذر 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است