|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 در    جستجو:  
روزنامه اعتماد92/8/6: مرگ قريب الوقوع درياچه اروميه و عواقب آن براي ايران
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3063
شنبه بيست و نهم شهريور ماه 1393



خدمات سايت




 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 2812 6/8/92 > صفحه 13 (جامعه) > متن
 
      


مرگ قريب الوقوع درياچه اروميه و عواقب آن براي ايران


نويسنده: گري لوييس

مرگ آرام درياچه اروميه نشانگر هشداري براي آينده است. دكتر حسن روحاني، رييس جمهوري اسلامي ايران اخيرا در نشستي در نيويورك با اشاره ويژه به درياچه اروميه در شمال غربي ايران، كه زماني بزرگترين درياچه آب شور جهان نيز بود، به مشكلات مربوط به آب در ايران اذعان كرد.
    اين درياچه به گونه يي هشدار دهنده در حال خشك شدن است. مشكل اصلي اين است كه مجموعه يي از مصرف كنندگان مرتبا آب را از حوضه تغذيه كننده درياچه برداشت مي كنند. در سال هاي اخير اين خروجي ها به مراتب بيشتر از ورودي آب به درياچه بوده است. خشكسالي هاي اخير را نيز به اين روند اضافه كنيد، در نتيجه تراز آبي درياچه به طور مداوم كاهش پيدا كرده است. راه حل هايي وجود دارد، و من به آنها اشاره خواهم كرد، اما مساله اصلي اين است كه به موضوع كاهش سطح آب با قاطعيت لازم رسيدگي نشده است و فرصت دارد از دست مي رود.
    چند روز پيش به اروميه رفتم تا از نزديك اوضاع را ببينم. مردم محلي به من گفتند تا حتي يك دهه پيش وضع درياچه عادي بوده است. امواج در برخي از مناطق درياچه به موج شكن ها و اسكله هاي 4 متري مي خورد. حالاآن محل ها كاملاخشك شده و قايق ها به گل نشسته اند.
    مردم درباره انبوه زيباترين پرندگان مهاجر مانند پليكان، فلامينگو و پرندگان ديگر حرف مي زدند كه از درياچه استفاده مي كردند. ساكنان حوالي درياچه در اواسط دهه 1990 حتي نگران سيل ناشي از بالاآمدن سطح آب آن بودند. حالاديگر اثري از آن فراواني آب نيست و مردم مي گويند، نمي توانند سرعت خشك شدن آب درياچه را باور كنند.
    شايد آنچه بر سر درياچه اروميه مي آيد يكي از آشكارترين نمونه هاي – كل كره زمين- است كه نشان مي دهد ما انسان ها چقدر سريع مي توانيم محيط زيست خود را نابود كنيم. اما نمونه هاي ديگري هم هست. نابودي درياي آرال كه زماني (در سال1960) چهارمين پيكره آبي هاي داخلي بزرگ جهان محسوب مي شده تا سال 2011، 92 درصد حجم آب خود را از دست داد و درياچه بوردور تركيه، كه در همان دوره يي كه درياچه اروميه شش متر از آب خود را از دست داد، 12 متر از عمق آب آن كاسته شد.
    براي مشاهده نمونه هاي بيشتر كافي است به «ليست مونترو» كنوانسيون رامسر كه درياچه ها و تالاب هايي را كه دچار تغييرات در وضعيت بوم شناختي هستند را فهرست كرده نگاهي بيندازيد. خواندن اين فهرست تكان دهنده است. اين منابع در سراسر جهان- دركشورهاي توسعه يافته و درحال توسعه – براثر فعاليت هاي انسان در معرض تهديد قرار گرفته اند. نمونه ها كشورهايي مانند آلمان، اسپانيا، ايالات متحده امريكا، دانمارك و اتريش را نيز شامل مي شود.
    به اين ارقام توجه كنيد. ميانگين ظرفيت آب حوضه آبريز درياچه اروميه حدود 6 ميليارد و 800 ميليون متر مكعب در سال است. حدود 3 ميليارد و 100 ميليون متر مكعب از اين مقدار براي حفظ زيست بوم درياچه مورد نياز است. از بقيه آن مي توان به گونه يي كاملاپايدار براي توسعه كشاورزي و صنعتي، همچنين آب آشاميدني استفاده كرد. اما در حال حاضر، برآورد مي شود به طور ميانگين تنها حدود يك پنجم مقدار آب مورد نياز وارد درياچه شده و بقيه آب از سرچشمه ها براي مصارف كشاورزي و صنعتي برداشت مي شود. نتيجه اين است كه در طول دو دهه گذشته مساحت درياچه از 5000 كيلومتر مربع به 2000 كيلومتر مربع كاهش يافته است. اما اين كاهش اندازه به ظاهر 40 درصدي، خسارت بزرگ تر در حجم آب را مخفي مي كند، زيرا ميانگين شش متري عمق آب هنگامي كه مساحت درياچه پنج هزار كيلومترمربع بوده اينك كه سطح درياچه به دو هزار كيلومترمربع رسيده تنها يك متر شده است.
    به طور خلاصه، ما در معرض خطر يك «توفان همه جانبه» هستيم: كمبود آب تخريب اراضي و تغيير آب و هوا كه همگي بر يكديگر اثر مي گذارند. در واقع، چهار اقدام اساسي مي توانيم انجام دهيم كه در كوتاه يا ميان مدت آسان تر هستند و مي توانيم با درياچه اروميه آغاز كنيم.
    
    1- مشاركت دادن همه گروه هاي ذي نفع در برنامه ريزي تخصيص منابع براي آينده درياچه اروميه
    
    كسب و كارهاي متنوع و گروه هاي ذي نفع سياسي اطراف درياچه اروميه منافع متفاوتي دارند. طرح «برنامه توسعه ملل متحد» به ايجاد اين بستر كمك كرده است. اين تجربه در تعدادي از تالاب هاي اقماري اطراف درياچه اروميه كه درحال احيا شدن هستند به وقوع پيوسته است. مكان هايي مانند: تالاب هاي قره قشلاق: نوروزلو: شورگل: دورگه سنگي: دورنا گل: سولدوز: قوري گل و كاني برازان.
    
    2- توقف مصرف آب به عنوان منبعي رايگان و تعيين ارزش واقعي آن
    
    ريشه استفاده نادرست از آب مبتني بر برداشتي از جوامع محلي است كه براساس آن آب يك «منبع رايگان» برشمرده مي شود: پديده يي كه علماي اقتصاد به آن به عنوان فاجعه عوام اشاره مي كنند. اينكه آب زيرزميني در ايران بايد رايگان باشد غيرقابل تصور است. زيرا منابع آب به قدر كافي وجود ندارد و به زودي كمتر نيز خواهد شد. در حال حاضر منابع آب سطحي با قيمتي به مراتب كمتر از هزينه تهيه آن در اختيار كشاورزان گذاشته مي شود.
    
    3- متوقف كردن برداشت غيرقانوني آب
    
    يكي از ابزارهاي تعيين كننده در تغيير بازي به نفع بازگشت تعادل به موازنه آب كنترل برداشت هاي غيرقانوني از آبخوانهاست. بهره برداري غيرقانوني درباره برداشت از آب هاي سطحي كه خود بخش قابل توجهي از «هدر رفتن» آب را تشكيل مي دهد، نيز صدق مي كند و اين نيز نيازمند پافشاري بر اجرا خواهد بود.
    
    4- تجديدنظر در انديشه انتقال آب بين حوضه يي
    
    كارشناسان محيط زيست به پنج دليل براي عدم كارايي اين تفكر اشاره مي كنند. اول، ساخت و مهم تراز آن تداوم بهره برداري آن بسيار گران خواهد بود. دوم اينكه، خيلي طول خواهد كشيد. سوم، اين كار در جايي ديگر ايجاد مشكل خواهد كرد- براي مثال در سه حوضه ديگري كه انتقال هاي آب از آنها خواهد آمد. چهارم، يك مشكل بوم شناختي نيز براي درياچه اروميه به وجود خواهد آورد جايي كه آب لب شور (براي مثال درياي خزر) از نوعي كاملامتفاوت است. ما دنبال يك حوض آب جديد نيستيم بلكه نيازمند احياي زيست بوم درياچه اروميه هستيم. نهايت اينكه، اگر كنترل بهره برداري غيرقانوني در حوضه آبريز درياچه اروميه بي نهايت دشوار است، چرا تصور مي كنيم، قادر خواهيم بود آب جديد را بهتر كنترل كنيم؟
    
    سازمان ملل متحد چه مي تواند بكند؟
    طرح تالاب ها – كه كار فراواني براي تبيين شواهد و تقويت نهادي براي مقابله و دفع فاجعه در حال وقوع درياچه اروميه انجام داده است هنوز با قدرت ادامه دارد. اما به زودي پايان خواهد يافت. بيشتر اعتبارات آن را، كه اينك هشتمين سال اجراي خود را مي گذراند، در حال حاضرخود دولت جمهوري اسلامي تامين مي كند، موضوعي كه با وجود محدوديت هاي بودجه يي در ايران، اهميت آن را نشان مي دهد.
    اين طرح و ديگر ابتكارهاي مقاوم سازي در برابر تغيير اقليم مي تواند به عنوان نشانه يي از تمايل جامعه بين المللي براي همكاري با ايران در زمينه يي از منافع مشترك در زمان فرصت هاي ممتاز ديپلماتيك ناشي از تحولات اخير مجمع عمومي سازمان ملل در نيويورك و جاهاي ديگر، مورد حمايت جامعه بين المللي قرار گيرد.
    نهايتا اينكه، سازمان ملل متحد همچنين مي تواند نقشي فعال در مبادله درس هاي آموخته شده و استفاده از بهترين تجارب ايفا كند. اين تلاش ها مي تواند از كوشش ها در سطح محلي به عنوان نهضت «نجات اروميه» حمايت كند.
    بيشتر راه حل هاي مورد نظر ما در داخل ايران وجود دارند. اگر تغييرات صورت نگيرد، ممكن است شاهد آنچه در درياي آرال رخ داد، باشيم. بيابان زايي – شور و نمكزار شدن زمين هاي كشاورزي- علاوه بر تمامي مخاطرات بهداشتي و توسعه يي پيامد آن. اين فاجعه ويژه ساخت دست بشر به آوارگي داخلي صدها هزار انسان نيز منجر شده است.
    
    
مرگ قريب الوقوع درياچه اروميه و عواقب آن براي ايران
    


 روزنامه اعتماد، شماره 2812 به تاريخ 6/8/92، صفحه 13 (جامعه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 212 بار
    



آثار ديگري از "گري لوييس"

  شاهرگ هاي بيابان / ضرورت احياي قنات هاي ايران
گري لوييس *، دنياي اقتصاد 7/4/93
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
وطن امروز
 پيشخوان
مجله پژوهش هاي كاربردي در مديريت ورزشي
متن مطالب شماره 9، تابستان 1393را در magiran بخوانيد.

- طراحي و تدوين راهبرد توسعه ورزش همگاني شهر مشهد با استفاده از ديدگاه علمي
- تحليل روش شناسي مطالعاتي توليدات ISC مديريت ورزشي ايران
و ...
 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1393-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.
 

 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655

فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!

توصيه می کنيم هنگام استفاده از اين سايت یه ويژه در هنگام جستجو از مرورگر IE استفاده کنيد.
 

تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است