|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 در    جستجو:  
روزنامه ايران92/8/18: «حاشيه»هاي اثرگذار بر «متن» مذاكرات ژنو
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 5700
سه شنبه سي و يكم تير ماه 1393



خدمات سايت




 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 5506 18/8/92 > صفحه 1 (صفحه اول) > متن
 
      


اول دفتر 
«حاشيه»هاي اثرگذار بر «متن» مذاكرات ژنو


نويسنده: سعيد آقاعليخاني

جمعه گذشته مذاکرات ژنو با گروه 1+5 برگزار شد. مذاکراتي که جان کري، وزير امور خارجه ايالات متحده نيز بنا به دعوت کاترين اشتون در آن شرکت کرد تا ديدگاه خوشبينانه برخي تحليلگران به فرجام اين مذاکرات تقويت شود. دکتر ظريف، وزير خارجه ايران پيشتر حصول توافق با قدرت هاي جهاني بر سر برنامه اتمي ايران در مذاکرات ژنو را امري ممکن دانسته بود، هرچند تلويحاً به دشواري هاي آن نيز اذعان کرده بود. روز پنجشنبه نيز امريکا تاييد کرده بود که در مقابل «گام هاي ملموس و قابل تصديق» ايران تخفيف هايي در تحريم ها قائل خواهد شد هرچند در اظهارنظرهايي ديگر- در صورت عدم حصول توافقات مدنظر- بر برگشت پذير بودن اين تحريم ها، تاکيد شده بود.
    پيشبرد پرونده هسته اي ايران از سال 1382 تا روي کار آمدن دولت تدبير و اميد شاهد سکانداري سه طرز تفکر در سه مرحله: 14 مهر ۱۳۸۲ تا 24 مرداد 1384، 25 مرداد 1384 تا ۲۸ مهر 1386 و ۲۹ مهر 1386 تا پايان دوره احمدي نژاد و با مسئوليت آقايان: حسن روحاني، علي لاريجاني و سعيد جليلي بوده است. راهبرد مرحله اول؛ همکاري با اروپا و جلب اعتماد جامعه جهاني باسياست «تنش زدايي» و دور کردن پرونده از شوراي امنيت، راهبرد مرحله دوم؛ تغيير نگاه راهبري از اروپا به آسيا با سياست «نگاه به شرق» با هدف نزديکي به چين و روسيه دو عضو دائم شوراي امنيت و راهبرد مرحله سوم؛ مقاومت در برابر خواست هاي شوراي امنيت در تعليق غني سازي اورانيوم با شعار سياست «تهاجمي و طلبکارانه» بوده است.
    هرچند ماحصل اين سه نوع رويکرد متفاوت صرفاً ناشي از رفتار طرف ايراني نبوده است اما به جز مرحله اول که به منتفي شدن ارجاع پرونده ايران به شوراي امنيت سازمان ملل و کاهش احتمال خطر حمله نظامي و نيز توافق بر سر جلوگيري سه کشور اروپايي از ارسال پرونده اتمي ايران به شوراي امنيت و قول استفاده از حق وتو در صورت ارسال پرونده به شوراي امنيت (در توافق تهران) بود و طي آن طرف اروپايي براي حمايت از درخواست ايران براي عضويت در سازمان تجارت جهاني و آغاز مذاکره براي همکاري جامع ايران و اتحاديه اروپا در زمينه هاي اقتصادي، سياسي- امنيتي و فناوري (توافق پاريس) اعلام آمادگي کرد، دو مرحله ديگر (لاريجاني و جليلي) شاهد ارجاع پرونده ايران به شوراي امنيت سازمان ملل و گشوده شدن اين پرونده ذيل فصل هفتم (تهديد صلح و امنيت جهاني) در دوران آقاي لاريجاني و وضع تحريم هاي بي سابقه از سوي امريکا و اتحاديه اروپا عليه ايران، کاهش نزديک به نيمي از صادرات نفت، کاهش بيش از نيمي از درآمدهاي ارزي کشور و ايجاد مشکلات فزاينده در انتقال پول نفت صادراتي به دليل تحريم هاي بانکي در دوران آقاي جليلي بود.
    همين ارزيابي کوتاه شايد مناط و ملاک درستي براي تشخيص معيارهاي درست براي تعيين يک راهبرد موثر و به دور از شعارزدگي است. با اين حال شايد اکنون، زمان آن باشد که با در نظر داشتن آنچه تاکنون و به عنوان تجربه اي از ناکاستي هاي مراحل گذشته به دست آمده است، مسائلي را به عنوان نکات کليدي و به مثابه حاشيه اي مهم بر متن مذاکرات، يادآوري کرد:
    1- طبق گزارش تازه موسسه نظرسنجي گالوپ، بيشتر ايرانيان همچنان امريکا را بابت تحريم هايي که در اين سال ها بر دولت و مردم ايران تحميل شده است، مقصر مي دانند. اين نکته علاوه بر آن که مستلزم توجه ويژه غرب به نگاه مردم ايران به عنوان شاخصي تاثيرگذار بر تيم مذاکره کننده ايراني است، تاکيد مجددي بر ضرورت احترام به غرور و تمدن ايراني نيز تلقي مي شود يعني همان نکته اي که جک استراو وزير وقت خارجه انگليس- و از اعضاي مذاکره کننده در مرحله مسئوليت حسن روحاني- در کتاب خود (آخرين بازمانده، خاطرات يک سياستمدار جان سخت) بدان اشاره مي کند: «ايران حس قوي استثنايي بودن مي کند- همانقدر که ايالات متحده چنين حسي دارد- مرزهايش طولاني است و نوعي سودازدگي در کنه تاريخ شيعه است که به اين احساس ايراني ها که غرب آنها را تحقير کرده است، دامن مي زند. آنها تشنه احترام به مليت و تمدن کهن شان هستند.»
    2- بنيامين نتانياهو، نخست وزير رژيم صهيونيستي در حساب توييتر خود در مورد دور جديد مذاکرات ايران نوشته است: اگر اخباري که از توافقات ايران و 1+5 شنيده شده درست باشد، ايران به «معامله قرن» دست يافته است. اما اين «معامله قرن» به تعبير نتانياهو همان چيزي است که او در تازه ترين اظهارات خود آن را به عنوان «اشتباه تاريخي غرب» تلقي کرده است. نگاهي به کتاب جک استراو و مرور خاطرات وي در پروسه مذاکرات هسته اي با ايران نيز رد پايي از اين گونه حساسيت هاي خصمانه اسرائيل را هويدا مي کند.
    آنجا که استراو خاطرنشان مي سازد که چگونه چاپ مقاله اي از وي- در روزنامه اي ايراني تنها به دليل اين که حاوي واژه «فلسطين» بود- با واکنش اسرائيل و به تعبير استراو «توفان در فنجان چاي» منجر شد. ترديدي نيست غرب که اکنون- دست کم در ظاهر- بر ضرورت بازي برد- برد با ايران تاکيد دارد و در عين حال بر وجود زرادخانه هاي هسته اي ديمونا نيز واقف است، در دور جديد مذاکرات نيازمند تعديل نگاه جانبدارانه خود به دغدغه هاي مقامات اسرائيلي دارد، دغدغه هايي که در هيچ مرحله اي از مذاکرات غرب با ايران، نقش راهگشا و مثبتي نداشته است و غالباً به پيچيدگي اوضاع نيز انجاميده است.
    3- معمولاً اين غرب بوده که در آغاز هر مرحله اي از مذاکرات به ايران هشدار داده است که «فرصت براي کسب توافق در زمينه پرونده هسته اي نامحدود نيست» اما هفته گذشته و درآستانه دور جديد مذاکرات ژنو، دکتر حسن روحاني رئيس جمهور به شکل تلويحي به غرب هشدار داد که زمان براي حصول توافق در مورد برنامه هسته اي ايران «نامحدود نيست.» وي خطاب به جامعه بين المللي گفت: «ما دوره زماني مشخصي داريم و از اين دوره زماني و فرصتي که ملت ما در انتخابات پديد آورده است، بايد استفاده کنيم.» شايد بيان اين مساله براي ديپلمات هاي پرتجربه غربي که حافظه تاريخي خوبي نيز دارند، چندان لازم نباشد که اين سخن وقتي در ظرف 10 سال گذشته و توالي راهبردهاي متفاوتي که در مقطع سال 1384 تا پايان دوران احمدي نژاد روي داد، بدان معناست که هيچ تضميني وجود ندارد که فرصت براي رويکرد منصفانه غرب و تداوم بازي برد- برد با پايان کار دولت تدبير و اميد، همچنان برقرار باشد و متاسفانه ديدگاه هايي نيز وجود دارند که در صورت عدم موفقيت مذاکره کنندگان دو طرف بر حصول نتايج کافي، به عنوان مانعي جدي، ظهور و بروز پيدا خواهند کرد.
    4- ايالات متحده به کرات اعلام کرده است که ايران اگرچه بارها بر مخالفت خود با ساخت سلاح هسته اي از منظر قانوني و حتي شرعي تاکيده کرده است اما جامعه بين المللي بايد بتواند با «روشي عملي» صحت ادعاي ايران را بررسي کند. اين سخنان اگرچه ظاهري منطقي و قابل فهم دارند اما در ذات خود تناقضي آشکار را مکتوم و پنهان دارند.
    در عرف بين الملل و البته قوانين حقوقي که جامعه بين المللي وضع کرده است، روش عملي و به اصطلاح شيوه راستي آزمايي که اوباما نيز بارها بدان اشاره کرده است، در پيوستن کشورها به «معاهده منع گسترش سلاح هاي هسته اي» و عرضه فعاليت هاي هسته اي به دستگاه نظارت بين المللي- که براي آن تعبيه شده- متجلي گرديده است. اين راهکار، همان شيوه اي است که ايران براي راستي آزمايي بدان ملتزم شده- و اسرائيل همچنان از آن سرپيچي مي کند- علاوه بر اين راهکار، از سال 1991، مکانيسم پروتکل الحاقي نيز ضميمه اين روش شده است تا فعاليت هاي هسته اي کشورهاي عضو تحت نظارت دقيق تري قرار بگيرد و جالب آن که کشورمان جز در سال هاي 1991 و 2003 در ساير موارد موفق به جلب تاييد فعاليت هاي هسته اي خود شده است اما آنچنان که از فحواي سخنان مقامات ارشد امريکايي برمي آيد، ظاهراً بي هيچ دليل منطقي؛ اين توقع از ايران وجود دارد که به «راستي آزمايي فراتر از راهکارهاي قانوني پذيرفته شده» تن دهد حال آن که چنين تعارضي حتي با وجود ادعاي عدم اطمينان به ايران، هيچ توجيه حقوقي و قانوني در معاهده منع گسترش سلاح هاي اتمي و مقررات آژانس بين المللي انرژي اتمي ندارد و اين عامل به نوبه خود از عمده ترين دلايل شکست مذاکرات بوده است. دليلي که حقوقدان ها و مسئولان آژانس نيز بر غير قانوني بودن آن اذعان دارند (نه شوراي امنيت سازمان ملل و نه آژانس بين المللي انرژي اتمي IAEA ادعا نکرده اند که ايران از تعهداتش در چارچوب ان پي تي مبني بر خودداري از ساخت سلاح اتمي تخطي کرده است).
    بگذريم از اين که حتي اگر فرض بگيريم که عدم اطمينان به فعاليت هاي هسته اي ايران محملي قانوني داشته باشد- که ندارد- اين بي اعتمادي منوط به دارا بودن مشخصه «تاييد سازمان هاي اطلاعاتي» و وجود عنصر «تداوم و پيوستگي» است حال آن که به جز يک مورد، دستگاه هاي اطلاعاتي امريکا به کرات اذعان داشته اند که مدرک متقني دال بر ماهيت نظامي برنامه هاي ايران ندارند و حتي پژوهشگراني چون «ديويد پاتريکاراکاس» در کتاب خود- که عنواني جانبدارانه دارد (تولد يک حکومت اتمي) و تلاش مي کند به نحوي بدبينانه موضوع فعاليت هاي هسته اي ايران را دنبال کند- در نهايت، اذعان مي کند که نمي تواند با قاطعيت بگويد که جمهوري اسلامي ايران، به دنبال اسلحه اتمي است، يا نيست.
    5- سخن آخر اين که وقتي نگاهي به کتاب «آخرين بازمانده، خاطرات يک سياستمدار جان سخت» نوشته جک استراو مي اندازيم، سه شخصيت را بيش از ديگران در آن برجسته مي يابيم به تعبير استراو: «محمد خاتمي رئيس جمهور خوشبين، جک استراو وزير جسور و شتابزدگاني چون نومحافظه کاران دولت جورج بوش»، اکنون رئيس جمهوري معتدل در ايران بر سرکار است، دکتر جواد ظريف وزير جسور اين ماجراست که مجبور است علاوه بر آنکه با دقت، فراروي خود را ارزيابي و تحليل کند، نگراني هاي داخلي خاص خود را هم در نظر داشته باشد و به جاي شتابزدگي دولت نومحافظه کار بوش- که استاد برهم زدن غير منطقي بازي بود - باراک اوباما و دولتي بر سر کار است که تاکنون خوشبيني را در ذهن آن عده از تحليلگراني که هنوز بر غلبه ديپلماسي بر گزينه هاي نظامي تاکيد دارند، زنده نگه داشته است. با اين سه عنصر و در نظر داشتن آنچه در اين نوشتار به عنوان حاشيه هاي مهم تاثيرگذار بر متن مذاکره ارائه شد، شايد بتوان به خوشبيني هايي که ظريف و البته طرف هاي امريکايي- ضمن اذعان به دشواري ها- بدان دل بسته اند، صحه گذاشت. هرچند هنوز مدافعان رويکردهاي ناکارآمدي که پيش تر به بن بست مذاکرات دامن زدند به تحرکات آشکار و پنهان خويش ادامه مي دهند.
    ٭ پژوهشگر مسائل بين المللي اول دفتـــر: «حاشيه»هاي اثرگذار بر «متن» مذاکرات ژنو
    


 روزنامه ايران، شماره 5506 به تاريخ 18/8/92، صفحه 1 (صفحه اول)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 293 بار
    



آثار ديگري از "سعيد آقاعليخاني"

  آن سوي بازي مرگبار غزه
سعيد آقاعليخاني*، ايران 22/4/93
مشاهده متن    
  برآمدن داعش، آغازي بر پايان حاميان آن
سعيد آقاعليخاني*، ايران 11/4/93
مشاهده متن    
  راهبرد عبور از گرداب داعش
سعيد آقاعليخاني*، ايران 5/4/93
مشاهده متن    
  مذاكرات در نقطه تفاهم
سعيد آقاعليخاني*، ايران 31/3/93
مشاهده متن    
  انزواي اسرائيل، دستاورد خارجي دولت تدبير و اميد
سعيد آقاعليخاني*، ايران 19/11/92
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

تبليغات

پنل اس ام اس

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
وطن امروز
 پيشخوان
ماهنامه جهان كتاب
متن مطالب شماره 3-5 (پياپي 303)، خرداد تا مرداد 1393را در magiran بخوانيد.

- مجازات شدم كه شاعر باشم
- گنجشك ها و كلاغ ها
- تاملات يك متفكر بر هنر معاصر ايران و هنر غرب
و ...
 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1393-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.
 

 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655

فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!

توصيه می کنيم هنگام استفاده از اين سايت یه ويژه در هنگام جستجو از مرورگر IE استفاده کنيد.
 

تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است