|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران92/8/19: پرورش تفكر انتقادي چگونه
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 7112
يك شنبه 30 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 5507 19/8/92 > صفحه 13 (جامعه) > متن
 
      


پرورش تفكر انتقادي چگونه
بررسي چگونگي پرورش تفكر انتقادي كودكان از نگاه روانشناسان

نويسنده: مريم جهان پناه

اگر ياد نگيريد فكر كنيد بزودي كساني پيدا مي شوند كه به جاي شما فكر كنند. بر اين اساس اگر به كودكان فكر كردن ياد ندهيم دوستاني پيدا خواهند شد كه براي آن ها فكر كنند و شايد از بين آن ها برخي باشندكه آن ها را به مسير هاي نادرست هدايت كنند. آيا تفكر آموختني است؟ اگر آري، آيا قواعد آن را مي دانيم؟ همچنين ويژگي هاي تفكر انتقادي چيست؟ پرورش تفكر انتقادي در كودكان، مهارت ها و ظرافت هاي خاصي را مي طلبد چراكه فرد مي تواند با استفاده از تفكر انتقادي، توانايي مقابله با مشكلات و تصميم گيري در برابر مسائل مطرح شده در زندگي و در نهايت مديريت برآنها را پيدا كند.
    كودكان برخلاف تصور ما مي توانند فراتر از مرزبندي هاي ساخته ما بينديشند. بايد به آن ها ياد دهيم و بياموزيم كه چگونه آموخته هاي خود را تحليل كرده و آن را نقد كنند.در واقع قدرت نقد كردن را در آن ها پرورش داده و فرايندهاي موجود را به آن ها نشان دهيم.
    روانشناسان براين عقيده اند كه از همان ابتدا بايد به كودك بياموزيم فكر كند، نقد كند و در نهايت انتقادات خود را بازگو كند.
    دكتر سعيد ناجي عضو هيات علمي گروه فلسفه براي كودكان پژوهشگاه علوم انساني مي گويد: برخي از روانشناسان براين باورند كه توانايي هاي منطقي از ابتدا در ذهن كودكان وجود دارد به گونه اي كه حتي در مراحل اوليه هم آن ها اين توانمندي ها را بروز مي دهند. مثلاً در نوع انتخاب هايشان، فعاليت هايشان و حركات خود به اشكال مختلف اين توانمندي ها بروز مي كند و به تدريج كه بزرگ مي شوند ذهنيت منطقي تبديل به قواعد صوري مي شود كه بزرگ ترها مي توانند با كمك به آن ها اين قواعد و اصول صوري را پرورش دهند.او مي افزايد: به طور مثال كودكان استدلال هاي زيادي در ذهن دارند كه در صحبت هايشان حتي در سنين پايين تر نيز ارائه مي دهند اما به تدريج اين استدلال ها به صورت قواعد و اصول خود را نشان داده و از اين رو بذر منطق و ذهن انتقادي در آن ها شكل مي گيرد.به گفته ناجي، جنبه انتقادي ذهن به جنبه منطقي ذهن برمي گردد. از آنجا كه ناسازگاري امري منطقي است از اين رو دو جمله ناسازگار نمي تواند معنايي يكسان دهد و هردو درست باشد. اين همان ذهنيت انتقادي است. يعني بخشي از منطق متعلق به ارائه نظرات جديد است و بخشي از آن متعلق به رد نظرات. بخشي كه متعلق به رد نظرات است مي تواند ذهنيت انتقادي كودكان را شكل دهد.محمد پيروي خامنه نيز براين باور است كه نقد كردن به عوامل زيادي مثل آگاهي بيشتر، علم بيشتر و حتي تحصيلات بستگي دارد كه كمك مي كند درك افراد عميق ترشده و بتوانند بهتر نقد كنند. در كودكان نيز رشد اين عوامل مي تواند موجب رشد ذهن آن ها شود.
    آموزش از خانواده اين روانشناس مي افزايد: آموزش كودك از خانواده شروع مي شود. وقتي صحبت از كودك مي شود بي اختيار پدر و مادر و خانواده در كنار او قرار مي گيرد. كودكان ما ناظر بر اعمال رفتار پدر و مادر خود هستند و رفتار آن ها مستقيماً بر آن ها تاثير گذار است.
    اما ناجي معتقد است كه ذهنيت انتقادي از ابتدا در كودكان وجود دارد و كودكان به تدريج به مهارت هاي بيشتري در اين زمينه دست پيدا مي كنند. بذر تفكر انتقادي در ذهن كودكان وجود دارد اما ما بايد كمك كنيم كه آن ها در آزمون و خطا بتوانند اين بذر را رشد دهند و به شكل واضح و شفاف درآورند. يعني ما مي توانيم با تمرين كردن با آن ها مغالطه ها را به آن ها ياد دهيم كه وقتي بزرگ تر ها مغالطه مي كنند و سر بچه ها مي خواهند كلاه بگذارند بچه ها كشف مي كنند كه اين مغالطه است. ما بايد كمك كنيم كودكان بتوانند نظرات خود را ارائه دهند. در واقع كمك مي كنيم كه كودكان مهارت هاي تفكر انتقادي از جمله كشف مغالطه در استدلال را كم كم ياد بگيرند تا اول خود مغالطه نكنند و دوم اين كه اگر كسي مغالطه كرد در برابر آن مقاومت كنند.
    شايد برخي افراد نقد كردن را نوعي انتقاد كردن و ايراد گرفتن بداننددر حالي كه رسالت تفكر انتقادي، جست و جو و پيدايش معناي واقعي است از آنچه مي بينيم و مي شنويم.ذهن كودكان در ابتدا هنوز شكل نگرفته و به مانند قالبي است كه مي تواند به هر شكلي طراحي شود.والدين، مدرسه وجامعه، مهندسين و طراحان اين قالب ذهني كودك هستند.
    بالابودن مهارت هاي زباني به گفته دكتر ناجي، برخي انديشمندان معتقدند ذهن انسان از نظر بيولوژيكي و فيزيكي شايد ثابت باشد ولي اگر مهارت هاي زباني هر جامعه بالاباشد رشد كودكاني كه در آن جامعه زندگي مي كنند سريعتر خواهد بود.يعني خانواده، اطرافيان و كودكستان اگر مهارت هاي زباني و منطقي بالايي ارائه دهند كودكان سريع تر ياد مي گيرند و ذهنيت آن ها سريع تر رشد پيدا مي كند.حتي اگر ذهنيت آن ها با نسل هاي گذشته يكسان باشد.
    او تصريح مي كند:سرعت رشد در نسل هاي جديد بيشتر است و به همين دليل كودكان ما متفاوت تر و تيزهوش تر از كودكان قبل هستند چون اين كودكان در فضا هايي بزرگ شده اند كه اطرافيان از مهارت هاي بيشتري برخوردارند. پيروي خامنه نيز مي گويد: زماني كه كودك شاهد رفتارهاي انتقادي والدين است بي اختيار ياد مي گيرد كه انتقاد كند. افراد هميشه به دنبال غريزه هستند كه تربيت اين غرايز و كنترل آن مي تواند به رفتارهاي منطقي و نرمال تبديل شود.
    به گفته اين روانشناس، متاسفانه در برخي از خانواده ها، رفتارهاي انتقادي وجود دارد كه گاهي به صورت مقايسه اي نيز مطرح مي شود.اين گونه رفتارها براي كودكان الگو قرار گرفته و آن ها ياد مي گيرند كه انتقاد كنند.
    او مدرسه را بعد از خانه مكاني مي داند كه رفتارهاي مثبت و منفي در آنجا نمود بيشتري پيدا كرده و در نهايت به نقد كردن منتهي مي شود. اما نكته حائز اهميت اين است كه نبايد موضوعاتي كه در مدرسه مطرح مي شود خلاف آن در خانواده ديده شود يعني حالت عكس داشته باشد. چون معمولاً كودكان به سمتي گرايش پيدا مي كنند كه براي آن ها نفع بيشتري داشته باشد و از حمايت ويژه برخوردار شوند.گاهي اين امر موجب مي شود فرزندان ما با معلم خود ارتباط بهتري نسبت به پدر و مادرشان برقرار كنند.
    او به بعد اجتماعي مساله اشاره و خاطرنشان مي سازد: بعد از مدرسه جامعه به عنوان خانواده بزرگ بايد موضوعات مطرح شده را در مدرسه تقويت كند. كودك در موقعيتي از جامعه قرار دارد كه محدوديت براي او تلقي نمي شود. به نظر مي رسد در جامعه بايد نقد كردن به گونه اي نباشد كه تنها نكات مثبت مطرح شود بلكه بايد جنبه كمك و بازدارنده و حمايتي نيزمد نظر قرار گرفته و نقدها و انتقادات آسيب رسان نباشند.
    به گفته پيروي، پرورش درست و جامع كودكان مي تواند جامعه را به سمت تكامل پيش ببرد. انسان تابع غرايز و محيط است كه به وسيله آن ها هدايت مي شود.در واقع افراد در يك جبر مطلق هستند كه اگر در كنار جمعي قرار بگيرند كه خوشايند آن ها باشد، جبر به اختيار تبديل مي شود.
    او يادآور مي شود ذهن افراد نسبت به گذشته متفاوت و گسترده شده است. برخي از گفتارهاي جمعي با عقايد خانواده ها تضاد دارد و اين موجب مي شود كودك دچار سردرگمي شده و به خوبي تشخيص ندهد و در نهايت به نفع خود تصميم بگيرد.
    اين كه به طور كلي تفكر انتقادي مفيد است يا نه و تا چه اندازه مي تواند در زندگي نقش داشته باشد سوالي است كه ناجي استاد دانشگاه اين گونه به آن پاسخ مي دهد: تفكر انتقادي اگر هدفمند باشد خوب است.يعني اگراين گونه باشد كه ما خودمان را اصلاح كنيم مفيد است. اگر هدف تفكر انتقادي، مقاومت كودكان در برابر تحميل مدها و خواسته ها باشد براي آن ها مفيد خواهد بود و در واقع به داد آن ها خواهد رسيد. چون كودكان با تفكر انتقادي مي توانند درست را از نادرست تشخيص دهند. به نظر مي رسد يكي از ويژگي هاي تفكر انتقادي اين است كه با ياد گيري تفكر انتقادي مي توان خود تفكر انتقادي را نقد كرد. اين در حالي است كه ساير تفكرها بدين گونه نيستند.
    پرورش تفکر انتقادي چگونه / بررسي چگونگي پرورش تفکر انتقادي کودکان از نگاه روانشناسان
    


 روزنامه ايران، شماره 5507 به تاريخ 19/8/92، صفحه 13 (جامعه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 252 بار
    



آثار ديگري از "مريم جهان پناه"

  معاون زنان و امور خانواده رياست جمهوري در گفت و گو با «ايران»: نگاه هاي تبعيض آميز و منفي به زنان كمتر شده است
مريم جهان پناه، ايران 12/6/97
مشاهده متن    
  دبيركميسيون قانون انتشار و دسترسي آزاد به اطلاعات در گفت و گو با «ايران»: هيچ بهانه اي مانع عدم انتشار اطلاعات نخواهد بود
مريم جهان پناه، ايران 17/5/97
مشاهده متن    
  انتظامي در نشست هم انديشي ظرفيت هاي قانوني انتشار و دسترسي آزاد به اطلاعات: ثبت نام 5 هزار نفر در سامانه گردش آزاد اطلاعات
مريم جهان پناه، ايران 15/5/97
مشاهده متن    
  اوباش يا قهرمان؟! / ميزگرد «ايران» درباره افزايش پرخاشگري و باز توليد خشونت در جامعه با حضور مسعود كوثري ، محمدعلي اردبيلي و حسين ايماني جاجرمي
مريم جهان پناه، ايران 10/5/97
مشاهده متن    
  گفت و گوي «ايران» با يكي از نخبگان بهزيستي: به كسب مدال طلاي جهاني فكر كردم نه به گذشته ام
مريم جهان پناه، ايران 3/5/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه علوم پيراپزشكي و توانبخشي
متن مطالب شماره 2 (پياپي 802)، تابستان 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است