|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد92/8/21: كاروان حسيني از «بيت چريم» به سراسر خوزستان
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4304
سه شنبه 23 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 2825 21/8/92 > صفحه 8 (روزمره ايراني) > متن
 
      


كاروان حسيني از «بيت چريم» به سراسر خوزستان
گزارش «اعتماد» از قديمي ترين شبيه خواني عربي در خوزستان

نويسنده: قاسم منصور آل كثير


    رخداد تاريخي عاشورا باعث خلق هنرهاي نمايشي مختلفي در كشور شده است. هر يك از اين نمايش ها بخش هايي از اين رخداد را بازآفريني مي كنند كه در آن بومي شدن فرهنگي- اجتماعي رخ مي دهد. به اين معنا كه جامعه با اجرايي كردن بخش هايي از اين رخداد در قالب نمايش هاي تعزيه يي به دنبال اثربخشي بر اجرا كنندگان و به ويژه حضار تماشاگر است. در اينجاست كه يكي از كارهاي فرهنگ در عمل (يعني در اجرا) خود را نشان مي دهد و به دنبال تحقق اهدافي چون همبستگي جمعي، اخلاق، دگرگوني روحي، ايده آل هاي اجتماعي و غيره است. شبيه خواني در روزهاي تاسوعا، عاشورا و اخيرا اربعين نمونه يي از عمل فرهنگ است. نزديك به 200 سال پيش، شيخ غافل در سفري كه به همراه يكي از روحانيون منطقه «بيت چريم» به عراق داشت، آيين شبيه خواني را در شهر حله عراق ديد. «بيت چريم» در شمال شرق شهرستان شوش و در حاشيه رودخانه دز قرار دارد. شيخ غافل مجذوب اين مراسم شد و با دقت مراسم را از اول تا پايان نظاره گر بود. پس از اتمام شبيه خواني تصميم گرفت كه همين مراسم را براي مردم ديار خودش اجرا كند. نزديك ترين شخص به او شيخ حسين بود. از او خواست تا همه مراسم را با جزييات ثبت و ضبط كند. شيخ حسين روحاني متواضع ديار شوش بود. با علاقه از اين پيشنهاد شيخ استقبال كرد و همه آنچه را ديده بود در سينه حفظ و بر كاغذ ثبت كرد. نخستين شبيه خواني عربي كشورمان در بيت چريم (شهر حر) شكل گرفت. از آنجايي كه اهالي اين مردم عرب هستند، مراسم تعزيه را نيز به زبان عربي اجرا مي كنند. مراسم شبيه واقعه كربلاو عزاداري امام حسين(ع) در اين منطقه ريشه تاريخي دارد. به گفته ريش سفيدان اين محل ابتدا اين مراسم توسط شيخ فرحان، شيخ غافل و شيخ فارس ابن شيخ سالم از قبيله آل كثير تيره (بيت چريم) بر پا مي شد. اهالي قديمي بيت چريم در رابطه با تاريخچه اين مراسم به خبرنگار «اعتماد» مي گويند: شيخ غافل سال (1224 هجري قمري مصادف با 1181 هجري خورشيدي) به همراهي شخصي روحاني به نام شيخ حسين به قصد زيارت عتبات عاليات به عراق سفر كرد و به شهر حله رسيد. عبد، يكي از اهالي شهر حر در اين رابطه افزود: به اين علت كه زمان سفر شيخ غافل مصادف با ماه محرم الحرام بود، مراسم عزاداري شبيه يا تعزيه گرداني را در آن شهر ديد و شيخ غافل تمايل خود را به برپايي اين نوع تعزيه در منطقه به شيخ حسين ابراز كرد و از وي خواست نسبت به يادگيري و يادداشت شعرهاي آن اقدام كند. گفته مي شود شيخ حسين نيز تمامي ديالوگ ها را مكتوب و تصاوير و نحوه برگزاري شبيه خواني را به خاطر سپرد. سال بعد شيخ غافل به همراهي شيخ حسين اقدام به برگزاري اين مراسم در منطقه خود كردند. آوازه اين عزاداري به سرعت منتشر شد و سال به سال برشهرت آن نيز افزوده مي شد. از آن پس قبيله هاي همجوار بيت چريم منتظر حلول ماه محرم الحرام مي شدند تا در مراسم عزاداري شبيه خواني شركت كنند. مردم آن مناطق مي گويند: برخي آنها از روز هفتم ماه محرم به روستا مي آمدند و فرزندان روستا در اين مدت ميزبان آنان بودند. مدتي شيخ علي كه مردي متدين و نسبت به دينش متعهد بود رهبري اين مراسم را به عهده داشت. بعد از وفات شيخ غافل فرزند بزرگش شيخ علي رهبري قبيله را به عهده گرفت. شيخ علي نيز گويا به دينداري معروف بوده به طوري كه باستان شناس فرانسوي، مادام ديولافا در كتاب كاوش هاي شوش مي گويد: شيخ علي مردي متدين و نسبت به دينش متعصب بود. در شبيه خواني هاي قديم بعضي از خانواده ها به صورت موروثي كار تعزيه خواني را دنبال مي كردند و گاه كل يك گروه تعزيه خوان از اعضاي يك خانواده بودند. در شبيه خواني بيت چريم نيز چنين بود كه بعد از شيخ علي مديريت مراسم شبيه خواني به فرزندش شيخ حيدر و پس از آن به شيخ خلف بن حيدر آل كثير رسيد. بعد از شيخ خلف بود كه برگزاري مراسم شبيه خواني از حالت موروثي خود خارج شد و به دست ستاد برگزاري شهر حر رسيد. از آن موقع بود كه حميد حرمشاهي مديريت اين شبيه خواني را برعهده مي گيرد. پس از مدتي ميان اعضاي ستاد برگزاري شبيه خواني شهر حر (بيت چريم) اختلاف پيش آمد. گفته مي شود براي جلوگيري از درگيري هاي احتمالي، اين مراسم چهار سال پياپي تعطيل شد. در اين مدت كه مردم منطقه ارتباط معنوي خاصي با شبيه خواني برقرار كرده بودند خلامراسم را در ايام محرم احساس مي كردند. ده ها سال پيش با وجود كمبود امكانات اما خانواده شيخ خلف حيدر اقدام به تهيه گزارش تصويري از مراسم مي كردند. به طوري كه تصاوير سياه و سفيدي از شبيه خواني آن زمان در دست هستند.
    
    ادامه در جريه
    پس از اينكه قرار شد چهار سال مراسم شبيه خواني تعطيل باشد كمي آن طرف تر از بيت چريم شخصي با نام عزيز هلاكوپور كه يكي از خويشاوندان شيخ حيدر بود، تصميم گرفت شبيه خواني را در روستاي خودشان ادامه دهد. حاج عزيز از دوران نوجواني ايفاگر نقش هاي مهمي در شبيه خواني شهر حر بود. در نهايت حاج عزيز در روستاي مجاور كه روستاي سيد محمد تفاخ (الهدامه) نام داشت به همت تعدادي از اهالي آن روستا تصميم به برپايي مراسم شبيه خواني در روستاي خود گرفتند. روستاي سيد محمد تفاخ معروف به جريه سيد محمد از توابع شهرستان شوش دانيال و جنب كارخانه قند دزفول است. حاج ملاعزيز متولد 1312 با وجودي كه در سن 80 سالگي به سر مي برد اما همچنان مصرانه و متعهد بر اجراي اين آيين، كارگرداني را بر عهده دارد. حاج عزيز كارگرداني است كه نه درس تئاتر خوانده و نه در كلاس هاي بازيگري شركت كرده. با اين حال توانسته اصول تئاتر خياباني را به صورت تجربي بياموزد و سال ها در حفظ آن كوشيده است.
    
    گسترش شبيه در خوزستان
    برپايي شبيه خواني رفته رفته به روستا و شهرهاي مجاور از جمله شوش، منطقه صرخه، چنانه، الوان، عبدالخان و ... نيز رسيد. حتي در شهر شوش نيز از همين افراد براي اجراي تئاتر خياباني در شب هاي دهه اول محرم استفاده مي شود. همچنان شبيه خواني در ميدان قديمي شهر حر و در روستاي سيد محمد تفاخ برپا مي شود. جمعيت شركت كننده در اين مراسم حدود هفت الي هشت هزار نفر است. اين مراسم در شهر حر و روستاي سيد محمد تفاخ به صورت شبيه خواني حضرت زينب (س) و امام سجاد(ع) در ظهر تاسوعا از ساعت 14 ظهر الي 18 عصر و شبيه خواني شهادت امام حسين(ع) و يارانش در صبح عاشورا از ساعت شش صبح شروع مي شود و تا ساعت 15 ظهر ادامه دارد. از ويژگي هاي اين فعاليت هنري-مذهبي اين است كه تمام بازيگران اين روستاها هيچ كدام پيشينه يي در كارهاي هنري ندارند. حتي كودكان كم سن و سال هم در اين مراسم نقش هاي مهمي ايفا و در مقابل چشم صدها و شايد هزاران نفر نقش خود را طوري اجرا مي كنند كه اشك را بر ديدگان تماشاگران جاري مي كنند. سرهنگ هلاكوپور، يكي از پيشكسوتان شبيه خواني شهرستان شوش در روستاي سيد محمد است. وي در رابطه با تاثير اين مراسم مي گويد: براي اجراي شبيه خواني نياز به حمايت بيشتر ارگان ها داريم، اگر حمايت شويم مي توانيم از هر جاي دنيا خصوصا كشورهاي عربي همسايه نيز جذب توريست كنيم. به گفته وي، اين كار باعث تبليغ فرهنگ تشيع مي شود. به گزارش «اعتماد»، در گذشته، چند شب جلوتر از روز عاشورا مردم خود را به محل برگزاري مراسم مي رساندند تا جايي براي خود در اين مراسم پيدا كنند و تا صبح روز عاشورا منتظر مي ماندند. اين مراسم از ساعت شش صبح آغاز مي شد و تا غروب همان روز ادامه داشت. شبيه خواني در شهر حر و روستاي سيد محمد به لحاظ وسعت محل اجرا از بزرگ ترين نمايش هاي خياباني كشور نيز به حساب مي آيند. حضور ده ها سواركار با اسب هاي زيبا، همچنين شترهاي فراواني كه در اين نمايش ها استفاده مي شوند، فضاي سنتي را كه يادآور تاريخ است شكل مي دهند.
    
    نيازمند معرفي
    مراسم عاشورا به دليل مشاركت گسترده يي كه اقشار بسيار متفاوتي از مردم از گروه هايي با سرمايه هاي اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي متفاوت در آن دارند يكي از بهترين موقعيت ها را براي مطالعات مردم نگارانه: يعني، نزديك شدن كامل و مشاركت بسيار نزديك در محيط شهري با كنشگران اجتماعي و فرآيندهاي كنش شهري به وجود مي آورد كه به ندرت مي توان در نظام هاي اجتماعي به دست آورد. براي رسيدن به موقعيت هايي نظير عاشورا يا دقيق تر بگوييم دهه محرم كه يك فرآيند طولاني مدت (10 روزه) از مشاركت گسترده و عميق اجتماعي است، مي توان بسيار در فرهنگ هاي ديگر و حتي در فرهنگ خودمان جست وجو كنيم. سطح «درام اجتماعي» به اصطلاحي كه ويكتور ترنر براي اين گونه مراسم به كار مي برد، به حدي بالاست كه در زندگي روزمره جز در موقعيت هاي بسيار بحراني و آن هم به مدتي بسيار كوتاه نمي توان به آن دست يافت. از اين رو يكي از بخش هاي ميراث فرهنگي بسيار پر ارزش ما اين مراسم و تكرار سالانه آنهاست كه در طول برگزاري خود امكان مطالعات گسترده يي را در سطوح مختلف و فرهنگ هاي گوناگون اين سرزمين كه تكثر بي پاياني از لحاظ فرهنگي دارد، فراهم مي كند. خصوصا اينكه مراسم شبيه خواني در بيت چريم و جريه سيد محمد و بسياري از نقاط خوزستان به عربي برگزار مي شود و براي مخاطبان در ديگر استان ها جاذبه خاصي ايجاد مي كند كه نيازمند معرفي هرچه بيشتر اين توان فرهنگي است.
    كاروان حسيني از «بيت چريم» به سراسر خوزستان / گزارش «اعتماد» از قديمي ترين شبيه خواني عربي در خوزستان
    


 روزنامه اعتماد، شماره 2825 به تاريخ 21/8/92، صفحه 8 (روزمره ايراني)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 304 بار
    



آثار ديگري از "قاسم منصور آل كثير"

  روستايي با 8 هزار گردشگر مذهبي در يك روز / پيرترين پيرغلام حسين(ع) درباره توجه مردم به مراسم شبيه خواني در شهر حر خوزستان مي گويد
قاسم منصور آل كثير، اعتماد 27/6/97
مشاهده متن    
  شهر فراموش شده شوش / حفاران غيرمجاز به جان محوطه باستاني مُگرنات افتاده اند
قاسم منصور آل كثير، اعتماد 9/5/97
مشاهده متن    
  لزوم توجه به پراكنش قوميتي - زباني در مديريت مطالعه
قاسم منصور آل كثير، اعتماد 4/5/97
مشاهده متن    
  برنامه جايگزين به كشاورزان برنج كار خوزستان بدهيد
قاسم منصور آل كثير، اعتماد 7/4/97
مشاهده متن    
  شب هاي رمضان و زيرپوست شهر اهواز به دنبال انگشتر
قاسم منصور آل كثير، اعتماد 12/3/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه تفكر معماري
متن مطالب شماره 63، بهمن و اسفند 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است