|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد92/12/7: راوي كهن، سخن تازه
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4249
پنج شنبه 15 آذر 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 2908 7/12/92 > صفحه 9 (ادب و هنر) > متن
 
      


راوي كهن، سخن تازه
نگاهي به كنسرت عود «نگار بوبان» در فرهنگسراي نياوران

نويسنده: آزاده شمعي* (azadehshamee@gmail. com)


     چرا موسيقي گوش مي كنيم؟ چرا به تماشاي اجراي زنده موسيقي مي رويم؟ وقتي مي توانيم موسيقي دلخواه خود را در شرايطي راحت و با وسايلي قابل دسترس، و گاه با كيفيت صداي بهتر بشنويم، از چه رو تمايل داريم مسيري را بپيماييم، هزينه يي بپردازيم (كه اين روزها، براي بيشتر كنسرت ها قابل توجه شده!)، در شلوغي شهر نگران سر وقت رسيدن به محل اجرا باشيم و در آخر، بعد از گذراندن همه خوان ها، تماشاچي و شنونده اجراي زنده يك يا چند موسيقيدان شويم؟ شايد اين سوال ها را از خود پرسيده ايم، شايد هم نه. از زاويه يي ديگر، در جايگاه يك اجرا كننده، چرا توليد موسيقي و اجراي آن برايمان اهميت دارد؟ چرا اجراي زنده تا اين حد براي يك موسيقيدان (از آهنگساز تا خواننده و نوازنده) مهم است كه تمام مراحل سخت و طاقت فرساي برگزاري كنسرت را طي مي كند و تا لحظه اجرا، مسيري (البته نه چندان مشابه آنچه براي مخاطب وجود دارد، بلكه سخت تر) را پشت سر مي گذارد تا موسيقي خود را بر مخاطبانش عرضه كند؟ مطمئنا دلايل بسياري براي هر دو گروه و پاسخ هاي متعددي براي هر كدام از سوال ها وجود دارد كه هركدام در جايگاه خود، بدون شك قابل پذيرش و ارزش است. رويكرد اصلي اين نوشتار، علاوه بر ارائه گزارشي از«كنسرت عود» نگار بوبان ، شناسايي و تحليل نوع ارتباط و برخورد نوازنده با موسيقي و پس از آن، با مخاطبانش است: چرا كه از نظر نگارنده، در اين كنسرت بين اجرا كننده موسيقي و شنوندگان او اتفاق تازه يي افتاد كه شايد بسيار كم سابقه بود. در اجراي اخير نگار بوبان در فرهنگسراي نياوران، قطعات انتخاب شده براي كنسرت، هر كدام روايتگر برداشت آزاد و شخصي نوازنده از يك شعر، اسطوره، قصه يا موسيقي بودند. در اين اجرا همه چيز در هم تنيده شده بود تا فضاي روايي مورد نظر نوازنده خلق شود. جايي قرار بود «داستاني نه تازه» را بشنويم كه برگرفته از شعري از نيما يوشيج با همين نام بود. پس از آن، تمام عناصر موسيقايي اي كه نوازنده در قطعه دوم، «سيزيف تنها»، به كار برد براي انتقال حس تكرارها و تنهايي ها و بيهودگي هايي به خدمت گرفته شدند كه اين اسطوره يوناني تجربه كرده بود و هر يك از ما نيز، گاهي. در قطعه سوم، «خوان دوم از هفت»، تصويري از سرگرداني و استيصال رستم در بياباني خشك و بي آب و علف در برابر ديدگان مان ساخته مي شد و البته در پايان، نور اميدي كه با آمدن يك ميش بر قهرمان اين افسانه مي تابيد: و البته كيست كه چنين موقعيت و احساسي را تجربه نكرده باشد!
    در قطعه چهارم، محرم گوش سپردن به گفت وگوي دو عود مي شديم كه الهام گرفته از بيتي از غزل هاي حافظ بود. اين اثر «در حلقه» نام داشت و براي اجراي آن از عود متفاوتي استفاده شدكه صفحه آن به شكل يكدست از چوب ساخته نشده بود و روي قسمتي از آن پوست وجود داشت. رنگ صداي ويژه اين ساز از نظر نوازنده، براي خلق فضاي مطلوب او در اين قطعه مناسب بود. در اين قسمت از اجرا، سجاد سقايي، كه از نوازندگان عود جوان امروز و از شاگردان نوجوان ديروز نگار بوبان است، عود دوم را مي نواخت.
    قطعه پنجم، «تسليم»، انعكاس حس دروني نوازنده از قسمتي از شعر فروغ فرخزاد بود كه «ديدار در شب» نام دارد. آن گونه كه نگار بوبان گفت، قطعه ششم، «با عارف»، برداشتي كاملاآزاد از تصنيف «رحم اي خداي دادگر كردي نكردي»عارف قزويني بود. نام اثر هفتم، «روزي هزار بار»، از يك شعر عاشقانه از فرخ تميمي برگرفته بود. آهنگساز اين قطعه، «بابك بوبان»، شعري از اين شاعر را همراه با نوازندگي عود نگار بوبان خواند و حال و هواي موسيقايي متفاوتي را از هر آنچه از ابتدا شنيده بوديم، با خود به سالن اجرا آورد. در اين قطعه نيز، شنونده فضاي موسيقايي آزاد و سيالي را تجربه مي كرد كه بازتاب رهايي و آزادي احساس خواننده و نوازنده در خواندن و شنيدن شعر فرخ تميمي در حين اجرا بود. در آخرين قطعه، «به استقبال عبدالقادر مراغي»، اين موسيقيدان و نظريه پرداز قرن هشتم و نهم هجري، با يكي از تصانيف خود به نام «راست كار محتشم» الهام بخش نوازنده بود تا روايت ويژه ومنحصربه فرد او را با نواي عود بشنويم و به تعبير خودش، در زمان سفر كنيم. اگر قطعه «روزي هزار بار» را كه برآمده از تفكر و سليقه موسيقايي ويژه بابك بوبان به عنوان آهنگساز و خواننده بود، از ساير قطعات جدا كنيم (كه در نوشتاري جداگانه مي توان به آن پرداخت)، مي توان چند خصوصيت مشترك بين هفت قطعه باقي مانده كشف كرد. به نظر مي رسد مهم ترين آنها بيان و روايت كاملادروني و فردي نگار بوبان از تجربه هايي بود كه همه در موقعيت، فضا يا زمان و مكان هاي مختلف بر او تاثير گذاشته اند و بعد از جاري شدن در شهود و ناخودآگاه او، از صافي بخش خودآگاه وجود او عبور كرده اند تا از زبان عودش جاري شوند و بر جان شنونده بنشينند: اين مرحله يي است كه ابزار ارائه و نمايش، اهميت خود را در مقابل جريان سيال و پرشور ايده ها و الهامات دروني هنرمند از دست مي دهد و گويي با وجود او يكي مي شود. در اين كنسرت فرم ها و جمله هاي موسيقايي مرسوم و مطابق با رديف دستگاهي موسيقي ايراني، قالب هاي متريك و ريتميك از پيش تعيين شده اي مانند تصنيف، رنگ و پيش درآمد، الگوهاي ريتميك ثابت و جمله هاي آوازي يي كه دقيقا مطابق با گوشه هاي هر دستگاه باشند، وجود نداشت ولي در تمام قطعات، از ابتدا تا انتهاي هر يك، وحدت موضوع و فضاي موسيقايي كاملامشهود و قابل درك بود. در هر قطعه، جمله سازي ها و بسط و گسترش هاي ملوديك و حتي تغيير گام ها همه در خدمت يك تفكر واحد و هسته يي در مركز اثر بودند. از اين جهت، كار نوازنده بي شباهت به كار نقاش، مجسمه ساز، شاعر يا نويسنده يي نبود كه تمامي قواعد را بر هم مي زند تا بتواند آنچه در درونش حبس شده را بيرون بكشد و عينا به مخاطبش منتقل كند. آنچه مي شنيديم، موسيقي دستگاهي ايراني بود ولي انگار هواي تازه يي در آن دميده شده بودكه روح و جان شنونده اش را نيز تازه مي كرد: هر چند ممكن بود اين تازگي براي بعضي مخاطبان نامانوس و غريب جلوه كند. از مواردي كه به نظر مي رسد هنوز بين برخي آهنگسازان و نوازندگان ايراني اهميت چنداني نيافته، شجاعت و صداقت آنها در خلق موسيقي اي است كه دست به توليد آن مي زنند. در بسياري از اجراها و آثار منتشر شده در بازار موسيقي، با انبوه ملودي ها، تصنيف ها و اشعاري روبه رو مي شويم كه شايد بارها و بارها هر كدام را به شكل هاي مختلف شنيده ايم. گويي هنوز موسيقي در ايران به مرحله يي نرسيده كه ابزار بيان دنياي دروني و ذهني سازنده واجرا كننده اش باشد. از اين منظر، در كنسرت عود نگار بوبان اين حلقه گمشده، باز يافته مي شد و ما با نوازنده يي روبه رو بوديم كه تمام عناصر موسيقايي از قبيل گردش هاي ملوديك، رفت و برگشت ها و تكرارها، تاكيدها، سكوت ها و گام ها و فواصل را در اختيار گرفت تا بازتاب درونش در صداي عودش باشد: خواه مخاطب راضي از سالن بيرون برود، خواه نه. جداي از تحليل فني و تكنيكي اجراي نگار بوبان (كه هدف اين نوشتار نيست)، آنچه اين كنسرت را متمايز مي ساخت، شايد چالش هايي بود كه براي مخاطب خود به وجود مي آورد و كم كم بايد روش برخورد و رفتار با آنها را بياموزيم: اينكه در اين نوع كنسرت، بسياري از قواعد و عناصر مرسوم كنسرت هاي موسيقي در ايران را تجربه نمي كرديم: موسيقي اي كه اجرا مي شد، تصنيف يا آواز مشهوري نبود كه بتوانيم زير لب زمزمه كنيم: احساسات مان به آن شدتي كه در برخي كنسرت ها اتفاق مي افتد، تحريك نمي شد: هيچ نوع ساز كوبه يي با نوازنده عود همراهي نمي كرد: اين قطعات ما را سرگرم نمي كردند بلكه برخلاف عادت، ما را به تفكر وا مي داشتند. به سوال هاي ابتداي اين متن برگرديم. شايد پاسخ سوال ها را بعد از مروري كه بر كنسرت عود نگار بوبان داشتيم، بهتر پيدا كنيم. آنچه به وضوح ديده مي شود اين نكته است كه نوازنده براي گذشتن از مسير پر پيچ و خم مجوزها و هماهنگي هاي اداري و غير اداري، هدف و نيت مشخص و آگاهانه يي داشته است. مطمئنا در اجراي بسياري از كنسرت ها هدف، انگيزه يا خواسته يي براي اجرا كننده يا اجرا كنندگان وجود دارد، ولي اينكه آن هدف، ابتدا براي موسيقيدان روشن باشد و پس از آن، به شنونده حاضر در سالن نيز به خوبي منتقل شود، در معدودكنسرت هايي اتفاق افتاده و مي افتد. در پايان، يك سوال همچنان بي جواب باقي مي ماند كه شايد بهتر باشد هر برگزار كننده، مخاطب و شنونده موسيقي، خودش به آن پاسخ دهد: اينكه توقعمان از حضور در يك كنسرت، به دست آوردن چه نوع تجربه يي است و چرا به ديدن اجراي يك موسيقيدان مي رويم؟
     دانش آموخته ادبيات فارسي، ويراستار، هنرجوي عود
    
    راوي كهن، سخن تازه / نگاهي به كنسرت عود «نگار بوبان» در فرهنگسراي نياوران
    


 روزنامه اعتماد، شماره 2908 به تاريخ 7/12/92، صفحه 9 (ادب و هنر)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 95 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان
نظر بدهيد

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه مديريت اطلاعات سلامت
متن مطالب شماره 4 (پياپي 62)، مهر و آبان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است