|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق 93/4/29: درسگفتارهاي «كلژ دو فرانس»
magiran.com  > روزنامه شرق  >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3018
پنجشنبه دوم آذر ماه 1396



خدمات سايت




 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 2068 29/4/93 > صفحه 8 (انديشه) > متن
 
      


درسگفتارهاي «كلژ دو فرانس»
تازه هاي نشر فرهنگ جاويد


نشر فرهنگ جاويد با همکاري سايت انسان شناسي و فرهنگ در برنامه انتشاراتي مشترکي در نظر دارند مجموعه دروس افتتاحيه کلژ دوفرانس را در زمينه علوم انساني منتشر کنند. نخستين درس هايي که منتشر شده، درسگفتار رمون آرون با عنوان «جامعه شناسي تمدن مدرن»، درسگفتار امبرتو اکو با عنوان «در جست و جوي زبان کامل» و درسگفتار رولان بارت با عنوان «نشانه شناسي ادبي» است. در بخشي از يادداشتي که ناصر فکوهي استاد گروه انسان شناسي دانشگاه تهران و دبير اين مجموعه بر آن نوشته، آمده است: کلژ دوفرانس يکي از معتبرترين موسسات دانشگاهي جهان به شمار مي رود. اين دانشگاه در عين حال بيشتر از آنکه دانشگاه باشد، مرکزي است براي گسترش دانش انساني در پيشرفته ترين و آخرين مراحل تحول و تکامل آن. هر بار استاد جديدي، از خلال فرآيندي دموکراتيک، آزاد و بر اساس مشورت و نظر مشترک ديگر اساتيد به اين مرکز راه مي يابد، يا بر کرسي استادي تکيه مي زند که پيش از او رشته اي از ميان رشته هاي بي شمار علوم را گشوده است، يا بر اساس تخصص استاد جديد براي وي کرسي ويژه اي تاسيس مي کنند. استاد جديد، نخستين درس خود را در برابر همکاران آتي اش ارايه مي دهد و در اين درس نه فقط برنامه خويش را براي سال هاي پيش رو ترسيم مي کند، بلکه فراتر از آن در يک سخنراني موجز و فشرده حاصل تجربه اي درازمدت و پربار را به ساير عالمان حاضر در جلسه عرضه مي کند. از اين رو، درس هاي افتتاحيه کلژ دوفرانس از معروفيتي جهاني برخوردارند و به اکثر زبان هاي مهم جهان ترجمه شده اند. اين درس ها افزون بر آنکه اغلب حاوي نکاتي بسيار ارزنده در زمانه خود هستند، در نگاهي تاريخي و درازمدت نيز عموما عمري ديرپا دارند، چنان که امروزه نيز مي توان درس هايي را که 50 يا 60سال پيش در زمينه هاي مختلف ارايه شده اند، خواند و بسيار آموخت. اين عمر طولاني به ويژه در زمينه علوم انساني و علوم اجتماعي که با پديده هاي درازدامن و پايدار رابطه دارند، بيشتر است.
    
    بازگشت به زبان آدم ابوالبشر
     اکو در اين سخنراني به دنبال روايت تاريخي است که در آن زباني مقدس و الهي که الهام بخش انسان هاي اوليه بوده است، زنده شود؛ تنها زباني که قادر به بازگرداندن وحدت و سازگاري بر مدار زمين است. او روايت خود را با وام گيري از سفر پيدايش و کتاب مقدس و مساله نام گذاري انسان روي موجودات مختلف آغاز مي کند و به ماجراي برج بابل و خلط زباني مي پردازد که از ساخت اين برج آغاز شد. اشاره او به روايت تاريخي تورات از ساخت بلندترين برج جهان است که قرار بود به آسمان برسد. در پي اين بلند پروازي مردم بابل سخن يکديگر را نفهميدند. آنجا بابل نام گرفت زيرا در آنجا خداوند لغت تمامي اهل جهان را مشوش و مردم بابل را بر روي کل زمين پراکنده کرد. «زبان کامل همچون جزيره گمشده يا سرزمين ناشناخته يا جام مقدسي است که آدميان در حسرت وصالش مي سوزند و عالمان کبير فرهنگ اروپايي ذهن خود را به زلف خيالش گره زده اند. با وجود اين، در هنگامه اي که من در اينجا روياي دستيابي به زبان واحد را مطرح مي کنم، زباني که زمينه ساز برادري ميان آحاد انسان هاست و در موقعيتي که پيکره اروپا در باب وحدت سياسي و نظامي و بازرگاني خود پاي ميز مذاکره آمده اند، اين مردم به زبان هاي مختلف تکلم مي کنند.» اکو در اين کتاب با اشارات تاريخي به شکل گيري زبان عبري و پيش از آن زبان آدم ابوالبشر مي کوشد ايده زبان کامل و دگرگوني هاي تاريخي زبان را با ارجاعات ادبي به دانته و ديگر نويسندگان و شعرا توضيح دهد. زبان ها نمي توانند با قرارداد به وجود آيند زيرا انسان ها براي وضع قواعد همواره به زبان نخستين نياز خواهند داشت. بنابراين در آغاز زباني خدادادي وجود داشته که از انواع اسم ها و مترادف ها بهره مند بوده است چرا که به کمک اين زبان آدم ابوالبشر بايد قادر مي بود بدون هيچ گونه ابهامي کليه اشياي جهان را نام گذاري کند. پيش از اکو، متفکران ديگري مثل آگوستين قديس از زمان هاي دور به ايده احياي زبان آدم ابوالبشر پرداخته اند. از نظر اکو، اروپا بيش از آنکه خود را در محدوده جغرافياي سياسي تعريف کند در قالب جغرافيايي زباني تعريف کرده که اين مساله ريشه بسياري از اختلافات قومي و نژادي در قرن اخير بوده است.
    
    نقد تفکر جامعه شناسي
     تجربه فاشيسم و دو جنگ جهاني در قرن بيستم فيلسوفان و جامعه شناسان زيادي را به بازنگري و نقد آموزه هاي کلاسيک جامعه شناسي و فلسفه سوق داد. تمايل برخي جامعه شناسان به ناديده انگاشتن تاثيرگذاري رژيم ها در روند تاريخ به بهانه دلبستگي به واقعيت هاي پايدار و ژرف و معنويت گرايي فلاسفه به زعم آرون از جمله اين آموز ها بودند. اين درسگفتار، سخنراني آرون در اول دسامبر 1970 در کلژ دوفرانس در خصوص مکاتب و انديشمندان مختلف حوزه جامعه شناسي است؛ به عقيده نويسنده، جامعه شناسي در جايگاه دانش جامعه مدرن، به امر اجتماعي اي مي پردازد که از مفاهيم سنتي امر سياسي و امر اقتصادي متمايز است. جامعه شناسي يا اگر ترجيح دهيم بگوييم پيشاجامعه شناسي فلسفي قرن گذشته به عنوان انديشه در باب بحران جامعه مدرن اساسا از صنعت و دموکراسي ريشه مي گرفت و نيز همان ها را موضوع مطالعه خود قرار داده بود. اين گزاره در مورد سن سيمون و نيز توکويل يا مارکس هم مصداق پيدا مي کند. اما دکترين هاي سوسياليستي نيز در نيمه نخست قرن نوزدهم بازمانده هاي ميراث دوگانه انقلاب صنعتي و انقلاب فرانسه بودند. انقلاب صنعتي که با سرمايه داري ليبرال پيوند داشت، به نظر مي رسيد مي خواهد فعاليت عمده زمانه ما را از هرگونه سازماندهي آگاهانه دور نگه دارد. انقلاب فرانسه در خود تناقضي داشت: به نام برابري حقوقي افراد، ادعاي حذف امتيازات موروثي و انتقال خصوصيات- در مفهوم انسان هاي متشخص يا نجيب زاده- را داشت، اما اکثريت شهروندان را زير يوغ فقر، الزامات توليد و تمايز به لحاظ شان و مقام مي برد و تنها به لطف ايدئولوژي ها- از داروينيسم اجتماعي گرفته تا شايسته سالاري - است که اين اشکال بازسازي شده با نابرابري هايي که قرون متمادي وجود داشته، اشتباه گرفته نمي شوند. آرون در بخش ديگري از کتاب به تمايز ميان سنت هاي مختلف جامعه شناسي وبر و دورکيم مي پردازد: «دورکيم با پرسش فلسفي درباره رابطه ميان فرد و اجتماع و وبر نيز با پرسش باز هم فلسفي در باب رابطه شناخت و عمل پاي به عرصه جامعه شناسي نهادند.» او در نخستين سخنراني خود در کلژ دوفرانس مي کوشد از جزم انديشي و شک گرايي که به گمان او مشخصه جامعه شناسي جوامع معاصر است، اجتناب کند.
    نشانه شناس ديگري که درسگفتار او در کلژ دوفرانس منتشر شده رولان بارت يکي از مهم ترين متفکران حوزه نشانه شناسي است. آثار او حوزه هاي متفاوتي را شامل مي شود؛ از نشانه شناسي تا نقد ادبي، عکاسي، سياست، مد و فرهنگ عامه. بارت با معکوس کردن عبارت سوسور - که زبان شناسي را بخشي از دانش عمومي نشانه ها يا همان نشانه شناسي مي داند - معتقد است اين نشانه شناسي است که بخشي از زبان شناسي به شمار مي رود. هدف و مقصود نشانه شناسي، مطالعه نظام هاي نشانه اي مانند زبان ها، رمزها، نمادها، نشانه هاي علامتي و مواردي از اين دست است. نشانه شناسي يکي از بهترين روش هاي کارآمدي است که با ايجاد معني و به تعبير رولان بارت با فرآيند معني دارشدن سروکار دارد. در عمده آثار او هرچند نشانه شناسي در معناي عام آن در پديدارهاي اجتماعي بررسي شده است، ولي به نظر همواره اين سويه گرايش زيبايي شناسي او بوده که او را در مقام يک منتقد هنري برجسته کرده است. بارت در دوره ساخت گرايي سعي در بنيان نظريه اي در علم ادبي و نشانه شناسي داشت تا از آن بتواند در برخورد با پديدار هاي اجتماعي، فرهنگي و هنري به مثابه روش بررسي استفاده کند. در اين سخنراني نيز او از ارتباط بين زبان، گفتمان و حوزه هاي قدرت که به گمان او در همه امور زندگي جاري و ساري هستند، پرده برمي دارد. بارت چشم اندازهاي جامعه شناسي و شاخص هاي قدرت را با استفاده از تقابل زبان و گفتار معين مي کند. اگر نشانه شناسي به متن مي رسد دليلش آن است که در اين همنوايي سلطه هاي خرد، متن دقيقا در هيات شاخصي از عدم قدرت ظاهر مي شود. بارت با برقراري اين ارتباط و کمک گرفتن از نظريات نشانه شناسي به نقدي از ساختار قدرت و جامعه و ارتباط متن با سياست و جامعه مي پردازد.
    درسگفتارهاي «کلژ دو فرانس» / تازه هاي نشر فرهنگ جاويد
    


 روزنامه شرق ، شماره 2068 به تاريخ 29/4/93، صفحه 8 (انديشه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 136 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه فرهنگ ايلام
متن مطالب شماره 54-55، بهار و تابستان 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است