|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد93/9/8: بد نگوييم به مهتاب اگر تب داريم
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3972
دوشنبه بيستم آذر ماه 1396



خدمات سايت




 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 3119 8/9/93 > صفحه 8 (كتاب) > متن
 
      


بد نگوييم به مهتاب اگر تب داريم
گفت وگو با «اكبر اكسير» به مناسبت انتشار مجموعه شعر «ما كو تا اوناشيم»

نويسنده: رسول خوب بين

«اكبر اكسير» متولد ١٣٣٢، شاعر و طنزپردازِ معاصر، از ٤٠ سالِ گذشته تاكنون در عرصه ادبيات و مطبوعات كشور حضور و فعاليت دارد. اكسير را با مجموعه شعرهاي طنزآميزش مي شناسيم كه در سال هاي اخير و در واقع از كتابِ «بفرماييد بنشينيد صندلي عزيز» خودش را مبدع گونه يي تازه با عنوان «فرانو» مي داند، كه در اين گفت وگو درباره چند و چون اين گونه صحبت كرده ايم. شعرهاي اكسير در حوزه عمومي شعرهايي بسيار خوانده و ديده شده هستند و زماني به شكل فراگير در شبكه هاي اجتماعي و پيامك ها دست به دست مي شدند. اين مساله از جهتي به ع لت محتواي طنز و اغلب شكل كوتاه شعرهاي ايشان است. با اين شاعر، به بهانه چاپ تازه ترين مجموعه شعرش، «ما كو تا اونا شيم» توسط انتشارات «مرواريد» گفت وگويي ترتيب داده ايم كه در ادامه خواهيد خواند.
    طرح عنوان فرانو در آغاز دهه ٨٠ به نياز جامعه ادبي پاسخ داد زبان لال شعر فارسي باز شد هر كس به قول مولانا بدون هيچ ترتيبي و آدابي هرچه دلش خواست گفت. شعر فارسي از تك صدايي درآمد به ميان جامعه رفت استعاره جايش را به واقعيت كلمه و كلام داد احساسات پوچ بنگاه هاي شادماني با تعقل و تفكري انسان مدارانه به جهان بيني دردمندانه يي رسيد شعر از انحصار چند نام متبرك خارج شد
    
     جناب اكسير، شما در كتاب «بفرماييد بنشينيد صندلي عزيز» بحث شعر فرانو را مطرح كرديد، ابتدا براي ورود به بحث درباره اشعارتان، بفرماييد كه شعر فرانو چيست و از كجا نشات مي گيرد؟
    شعري كه من آن را فرانو ناميده ام برخاسته از خاكستر شعر دهه ٧٠ است. دهه ٧٠ كه دهه ملي شدن شعر معاصر بود به من اين جرات را بخشيد كه بتوانم بعد از ٤٠ سال فعاليت ادبي حرف دلم را بزنم و نوعي از شعر ساده و كوتاه را به مخاطب فهيم امروز پيشنهاد بدهم. بعد از ١٠ سال مرخصي ادبي در آستانه دهه ٨٠ اين اتفاق افتاد و طبق معمول دايه هاي مهربان تر از مادر شعر فارسي كه همواره حافظ منافع محافظه كاران صنف فتوكپي بودند و با هر حركت تازه و هر پيشنهاد نوگرايانه مخالف،شديدترين حملات را صادر كردند تا ثابت شود شعر معاصر بي صاحب نيست و اگر هم قرار است پيشنهادي باشد بايد از جانب امراي پايتخت نشين باشد نه از يك شهرستاني كمي تا قسمتي ابري با لهجه غليظ سواحيلي! شعر فرانو امتداد پيشنهادنيما يوشيج است و سفارش فراموش شده او كه به طبيعت كلمات برسيم، به زبان مردم حرف بزنيم و از شعر تريبون يا سالن آرايش نسازيم، اشيا معلم انسان است، اشيا را پنهان نكنيم، از تغزل لوس ادب هزار ساله، از سانتيمانتاليسم نفخ آور دلبركان مفرغي، نقبي به دردها و نيازهاي انسان امروز بزنيم و بدانيم شعر امروز ديازپام خواب آور انسان امروز نيست، بلكه پتك بيدارباش براي شاعران گرفتار در برج عاج روشنفكري و سالكان فروتن جشنواره هاي مسكوك مشكوك است! شعر فرانو پيتزاي خرچنگ يا شنيسل حلزون درياي كاراييب نيست فلافل ساده بر سر هر بازار است كه سيرت مي كند و توانايي ات مي دهد تا نور به چشمانت بيايد و زشتي ها و كم كاري ها و ريا و دروغ و نكبت را خوب ببيني!
    
     به نظر شما اساسا طرح چنين عنوان و پروژه يي از شعر چه ضرورتي به همراه داشت؟ در واقع مي خواهم بدانم آيا شعر فرانو امكان هاي جديدي به شعر فارسي افزود؟
    طرح عنوان فرانو يكي از نيازهاي شعر امروز بود كه در اوايل دهه ٧٠ رونمايي شد و با جسارت جوانان شوريده دل به حكومت سرهنگ هاي ديكتاتور صفحات ادبي پايان داد و چون اتاق فكر نداشت و خوب مديريت نشد و از جهتي از سوي سردمداران شعر معيار و معاصر جدي گرفته نشد تن به تلاشي و سكوت داد. طرح عنوان فرانو در آغاز دهه ٨٠ به نياز جامعه ادبي پاسخ داد زبان لال شعر فارسي باز شد هر كس به قول مولانا بدون هيچ ترتيبي و آدابي هرچه دلش خواست گفت. شعر فارسي از تك صدايي درآمد به ميان جامعه رفت. استعاره جايش را به واقعيت كلمه و كلام داد، احساسات پوچ بنگاه هاي شادماني با تعقل و تفكري انسان مدارانه به جهان بيني دردمندانه يي رسيد شعر از انحصار چند نام متبرك خارج شد، ذهنيات عليل جايش را به عينيات جليل دادند، شاعر امروز با كلمات ملموس و عيني از كلان روايت به جزيي نگري رسيد و توانست با اكثريت مردم در ارتباط باشد و در عرض ١٠، ١٢ سال در چهارگوشه اين مرز پر گهر بدرخشد و اگر كمي منصف باشيم و شعرهاي فرانويي صادره از شاعران امروز را بررسي كنيم خواهيم ديد همين كه احساسات كور و ابتذال عشقولانه در شعر امروز جايش را به معضلات محيط زيست و مصايب انسان امروز بخشيده كافي است تا به موفقيت شعر فرانو اذعان كنيم. شعري كه بي دروغ و بي نقاب پيش مي رود و از نوادگان خلف شعر نيمايي است كه در راستاي تجارب گرانقدر شاعران بزرگ معاصر پيش مي رود و قادر به طرح تمام سوژه هاي اجتماعي و جهاني است. كوتاه است و به اعجاز ايجاز معتقد است، به تمام واژه هاي حقير كوچه و بازار امكان ورود به شعر داده، از ظرفيت و ظرافت طنز فارسي برخوردار است، از ابهام و تعقيدات لفظي و معنوي به دور است، ساختارشكن است، اهل معامله نيست، به تكريم انسان آمده نه به تحقير او. ساده و صريح است از زبان كودك درون حرف مي زند، شادماني اش بي دليل، خواستنش با تمام وجود و تلاشش مداوم است از حرف هاي قلمبه سلمبه بيزار است، فيلسوف و پروفسور نيست، پوسته يي براي عوام و هسته يي براي خواص دارد، به قدر فهم هر مخاطبي معني دارد و خلاصه مثل گوشي هاي جديد امكانات جديدتري به شعر امروز بخشيده است و تنها يك نقص فني دارد و آن هم اين است كه از زبان شاعر و معلم ادبيات بازنشسته يي مطرح شد كه ٣٠ سال تمام ادبيات فارسي را با لهجه تركي تدريس كرده است. او همواره از مليحه اش در شعر نام برده است تا به نوعي به شعر شريف دامن زند و از شعرشويي و شعر كثيف در امان باشد!
    
     شعرهاي مجموعه «ما كو تا اونا شيم» هم ذيل همين عنوان قرار مي گيرند؟
    تمام مجموعه شعرهاي اينجانب از «بفرماييد بنشينيد صندلي عزيز»، «زنبورهاي عسل ديابت گرفته اند»، «پسته لال سكوت دندان شكن است»، «ملخ هاي حاصلخيز»، «مالاريا» تا تازه ترين آنها«ما كو تا اوناشيم؟» زير عنوان فرانو به چاپ رسيده اند، در فرم ساختار و بيان مشتركند، اما در سوژه و محتوا و شگردهاي رسيدن به طنز متفاوت هستند.
    
     يكي از انتقاداتي كه همواره به شعرِ شما وارد بوده و هست، اين است كه مي گويند شعرهاي شما بيشتر به جملات قصار طنزآميز شباهت دارند تا شعر به معنايي كه از آن سراغ داريم: پاسخ شما به اين انتقاد چيست؟
    شعر فرانو نه كلمات قصار است نه كاريكلماتور و هايكو و شعرك و طرح در عين كوتاهي بلند نظر است، خوب مي بيند طرح مي كند، در مهندسي كلمات و چينش حروف وسواس دارد و مثل يك قصه مينيمال آغاز، ميان و پايان دارد آن هم غيرمترقبه و درون سوز! چارچوب قصوي فرانو اين امكان را به مخاطب مي دهد كه سوژه را دنبال كند و بعد از دو بار خوانش آن را به حافظه بسپارد و دو روز بعد لبخند بزند! آنهايي كه فرانو را كلمات قصار مي بينند انسان هاي عارفي هستند كه در فرانو آن پتانسيل را تشخيص مي دهند كه اغلب شعرها در حد كلمات قصار دلچسب و ماندني و خواندني هستند.
    
     در «ما كو تا اونا شيم» با شعرهاي كوتاه تري نسبت به مجموعه هاي قبلي روبه رو هستيم: چرا؟
    ويژگي اصلي شعر فرانو كوتاهي، سادگي بيان، طنز نهان و سوژه هاي انساني آن است كه با فينالي غير مترقبه بر سر مخاطب آوار مي شود، اگر چند شعر اين دفتر، كوتاه ديده مي شود به تناسب سوژه بوده است از آنجايي كه ايجاز در شعر فرانو از اهميت ويژه يي برخوردار است نمي توان فرانو را را مثل پنير پيتزا كش داد: «در پياده روي ٤٧ شعري خواندم/ مليحه خنديد/ گفتم بالاخره بله يا خير؟/ گفت: خير است انشاالله!»
    
     اگر قرار باشد خودتان شعرتان را در شعر معاصر فارسي دسته بندي كنيد، فكر مي كنيد بيشترين تاثيرات را از چه شاعراني گرفته ايد و در شعرتان به كار برده ايد؟
    اين سوال بار نوستالژيك دارد: سوال اكثر خبرنگاران در دهه ٤٠ و ٥٠ «شما تحت تاثير چه شاعراني هستيد؟»، بود امروز اين سوال ديگر شنيده نمي شود چرا كه شاعران امروز با مطالعه ادب كلاسيك و معاصر به جاي شاعران از جامعه تاثير مي گيرند بعد از دهه ٧٠ كه به سلطنت شعر سپيد پايان داده شد و شعر سپيد ديگر شعر معيار جامعه ادبي نبود بلكه شاعران امروز درطبقه بندي هاي خاص خود نشستند و هر يك در صندلي خود صداي خاص خود را به گوش مخاطب رساند. اين سوال بهتر است از پژوهشگران و تحليلگران شعر امروز، ناقدان عاليجاه پرسيده شود. من در آغاز شعر و شاعري به شعرهاي فروغ، سهراب، نصرت و شفيعي كدكني علاقه مند بودم و هر شعر خوب از شاعران قديم و جديد را مي خواندم. در طنز، شعر «عيادت» عمران صلاحي به خاطر غافلگيري در فينال و سفرنامه مرد ماليخوليايي ازكيومرث منشي زاده جذاب بود. توضيح اين نكته را ضروري مي دانم كه در فرانو وزن دخالتي ندارد و بودن يا نبودنش الزامي نيست. شعر مثل يك خبر ادامه مي يابد و با شيوه غافلگيرانه يي به پايان مي رسد.
    
     آقاي اكسير! شما شعرِ جدي و غير طنزآميز هم مي نويسيد؟
    در دهه ٥٠ شعر بازار شيك من با درونمايه طنز در روزنامه بازار رشت چاپ شده بود و من در شعرهاي طنز و فكاهي فعاليت داشتم اما بيشتر شعرهاي چاپ شده من جدي بودند و شامل غزل و نيمايي و سپيد و آزاد و شعر كوتاه مي شد. در اواخر دهه ٦٠ به نوعي از شعر طنزآميز كوتاه رسيدم كه موزون بود و چون شعر رسمي و معيار مطبوعات ايران شعر سپيد بود از طرف سردبيران آن روزگار استقبال نشد فقط سه، چهار قطعه از آن توسط سيد علي صالحي در دنياي سخن چاپ شد. بعد از دهه ٧٠ با شيوع مولفه هاي پست مدرن راه براي كلمات باز شد و طنز هم از اين فرصت براي خودنمايي به ياري شعرهاي كوتاه آمد و به مشروطه خود رسيد. در سال ١٣٦١ از شعرهاي دهه ٥٠ من «در سوگ سپيداران» توسط انتشارات اميركبير به چاپ رسيد و دو مجموعه غزل و شعر سپيد در مرخصي دهه ٧٠ بايگاني و بايكوت شد.
    
     در نهايت، حالاواقعا «ما كو تا اونا شيم» يا «اونا كو تا ما شن»-يكي از شعرهاي كتاب چنين عنواني دارد-؟!
    در شعر و ادبيات «اونا كو تا ماشن»، در پيشرفت هاي تكنولوژيكي
    «ما كو تا اونا شيم؟» واقعيت دارد. اگر خودباوري داشته باشيم آنها به پاي ما نخواهند رسيد فقط اعتماد به نفس و خودباوري و تلاش روز افزون مي تواند ما را سرفراز تمام دوران بكند. كاش جوانان شاعر ما به خودباوري برسند و اي كاش بزرگان شعر و ادب در كشف و معرفي اين جوانان اقدام كنند. هر حركت نوخواهانه يي را با چماق بدعت نكوبند. به پيشنهادهاي منطقي توجه كنند و اجازه بدهند صداي شهرستان شنيده شود. به قول سهراب: «بد نگوييم به مهتاب اگر تب داريم!/ پرده ها را به كناري بزنيم / تا كه احساس هوايي بخورد.»
    بد نگوييم به مهتاب اگر تب داريم / گفت وگو با «اكبر اكسير» به مناسبت انتشار مجموعه شعر «ما كو تا اوناشيم»
    


 روزنامه اعتماد، شماره 3119 به تاريخ 8/9/93، صفحه 8 (كتاب)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 97 بار
    



آثار ديگري از "رسول خوب بين"

  از زنانگي در نوشتار تا نوشتار زنانه / اشاره اي به جهان شعري مرام المصري، در حاشيه انتشار گزيده «چون گناهي آويخته در تو»
رسول خوب بين، اعتماد 15/1/94
مشاهده متن    
  درباره رمان «بازدم» / تمامي نسل ها نسل سوخته اند
رسول خوب بين، اعتماد 27/12/93
مشاهده متن    
  ارغوانم آنجاست، ارغوانم تنهاست... / هوشنگ ابتهاج در بيمارستاني در شهر كلن بستري شد
رسول خوب بين، اعتماد 26/11/93
مشاهده متن    
  در سوگ « مشفق كاشاني» / تب آلوده از هول تندر گذشت*
رسول خوب بين، اعتماد 30/10/93
مشاهده متن    
  آيا مولف يك كارگر است؟ / درباره كتاب «مولف به مثابه توليدكننده» اثر «والتر بنيامين»
رسول خوب بين، اعتماد 24/9/93
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه دانش شناسي (علوم كتابداري و اطلاع رساني و فناوري اطلاعات)
متن مطالب شماره 37، تابستان 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است