|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد93/12/4: جنبش زنانه
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4427
سه شنبه بيست و هفتم شهريور ماه 1397



خدمات سايت




 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 3426 4/12/93 > صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد) > متن
 
 


جنبش زنانه
نگاهي به «انجمن همت خواتين» ونقش آن در مصرف محصولات داخلي

نويسنده: آيت وكيليان، غلامرضا عباس زاده سورمي

عصر احمد شاه قاجار و همچنين گشايش دوره سوم مجلس شوراي ملي، همراه بود با فعاليت احزاب و تشکل هاي سياسي و اجتماعي ديگر.
    به همت «خانم نورالد جي» جلسه موسسان «انجمن همت خواتين» با حضور گروهي از مديران مدارس دخترانه و فعالان حقوق زنان برگزار شد. در اين جلسه خانم نورالدجي خطاب به حاضران گفت: «در اين موقع که بدبختي از اطراف ما ملت ستمديده را فرا گرفته است و ذلت و مسکنت اين مملکت بلاديده را احاطه نموده، بر هر فرد از افراد اين ملت، اعم از مسلمان و غيره، مستبد و مشروطه و هريک از فرق سياسي لازم است که به قدر قوه و توانايي خود از مال و جان و قلم و فکر و زبان دريغ ننمايند؛ چه که تا قوميت و مليت خود را حفظ ننماييم، نمي توانيم از اشخاص با ناموس محسوب شويم. ملتي که وطن، شرف و ناموس ندارد، قومي که احترام قوميتش از ميان رفت، با هيچ زيب و زينتي نمي تواند خود را محترم بدارد...» (روزنامه شکوفه، س3، ش11، ص3) نورالدجي از اسلوب و روش مردان در نحوه اداره امور کشور انتقاد و اشاره مي کرد که اين روش موجب شده تا سيل بدبختي پشت در خانه ها بيايد؛ زيرا رهبران کشور سال هاي دراز است که از لزوم حل مشکلات و مسائل کشور و ارائه راه براي حل آن سخن مي گويند، اما در مرحله عمل کاري انجام نمي دهند. بنابراين زمان آن رسيده که زنان در عرصه تحولات سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جامعه فعال شوند و مبادرت به سختکوشي کنند تا افق بهتري را مشاهده کنند. «اينک من به آواز بلند مي گويم ما اعضاي يک خانواده هستيم و نفاق و شقاق را کنار بگذاريم. ضديت و عداوت را بايد گذاشت براي زمان فراغت، وقتي که صاحب خانه شديم. بايد امروز يکي شد تا به مقصود برسيم.» (همان جا) نورالدجي با توجه به موقعيت زنان در جامعه ايران، از حاضران در جلسه پرسيد: «تکليف ما طايفه نسوان چيست؟ ما چه مي توانيم بکنيم و چه وظيفه اي بر عهده ما است؟» و «اينکه آيا مي توانيم کاري کنيم که در هيات اجتماعيه خجل نشويم؟» اين فعال حقوق زنان خود پاسخ مي داد که «ما از دو راه مي توانيم به وطن خود خدمت نماييم؛ يکي از راه تربيت و علم وهنر است، ديگري از راه اقتصادي است.» (همان) نورالدجي ضمن تاکيد بر ضرورت گسترش مدارس دخترانه، در مورد اينکه زنان چگونه مي تواننداز راه اقتصادي به حل معضلات کشور و دفع بدبختي هاي آن کمک کنند، بر رعايت صرفه جويي و مآل انديشي تاکيد کرد و گفت؛ ما زنان از راه خريد داخلي و صرف نظر از قشنگي متاع خارجه مي توانيم به وطن خود خدمت کنيم. اين اقدام ما موجب مي شود تا مال التجاره و بافته هاي رشت، مازندران، کرمان، اصفهان، يزد و مشهد و غيره رونق يابد و کارخانه هاي پارچه بافي که اغلب آنها از کار افتاده... دوباره داير شود و اقتصاد کشور رونق يابد. (همان، ص4)
    بعد از اين سخنراني که هدف هاي انجمن همت خواتين را بازگو مي کرد و مورد توافق حاضران در جلسه موسسان نيز بود، « تمام اهل انجمن با هم متحد شدند و هم قسم شدند که آنچه در قوه دارند صرف نظر از پارچه هاي شيک خوش ظاهر فرنگ نموده و تمام شاگردان مدارس و بستگان و دوستان خود را وارد کنند در پوشيدن لباس وطني آنچه ممکن بشود همه شکل زحمت را به خود هموار نموده بلکه بتوانند در اين راه کمک و نگهداري از وطن عزيز بنمايند.» (همان، ص2) با بررسي امکانات و ارزيابي اوضاع به اين نتيجه رسيدند که اولين گام عملي براي تبليغ کالاهاي توليدي در داخل کشور را بايد از مدارس دخترانه آغاز کنند. با توجه به اينکه اکثريت حاضران در جلسه، مديران مدارس دخترانه بودند تصميم گرفتند که دانش آموزان را مجبور يا وادار به پوشيدن اجناس داخلي کنند و چنانچه دانش آموزي اطاعت نکند، او را از مدرسه اخراج کنند و حتي مدرسه ديگر هم از پذيرش وي صرف نظر کند. در اين جلسه ضرورت ديده شد که مردان هم با انجمن همت خواتين همکاري و همراهي داشته باشند: «از کليه آقايان استدعا مي شود، مخصوصا از مديران مدارس ذکور، همتي کرده در ترويج پارچه هاي وطني.» (همان، ص3) شروع فعاليت انجمن همت خواتين مصادف بود با اختلالي که در تجارت جهاني متاثر از جنگ جهاني به وجود آمده بود و اين فرصتي بود که صنايع داخلي بتواند از اين شرايط استفاده کند و توليد خود را افزايش دهد. تصميم گيري هاي هيات رئيسه با يک استراتژي کلان در جهت اهداف ملي بسته شد. اعضاي موسس جهت پيشبرد اهداف خويش به جاي آنکه بر آگاه کردن مردم نسبت به ضرورت استفاده از صنايع داخلي و تقويت آن در جهت بنيه اقتصادي کشور، تاکيد کنند، تمامي برنامه ها و انگيزه هاي خود را در اين راستا تنظيم مي کردند. اين روش ها تماما بر ايجاد اختيار در افراد نبود، بلکه بر اهرم فشار و اجبار استوار بود. در استراتژي جالب توجه ديگري، موسسان انجمن همت خواتين که اکثريت از فعالان حقوق زنان به شمار مي رفتند و به ستم ها و ظلم هايي که مردان نسبت به زنان اعمال مي کردند، معترض بودند، در اين جلسات در اتفاقي نادر پذيرفتند که مردان مي توانند در اين امر ملي، جهت ياري رساندن به ساختارهاي اقتصادي کشور، اراده خود را به زنان تحميل کنند. آنان اظهار نمودند که: «وقتي بنا باشد مردها همت کنند البته زن ها هم مجبور به اطاعت هستند.» (همان، ص3) در ادامه زنان انجمن همت خواتين به اين نتيجه رسيدند که کار عملي خود را جهت ترويج کالاهاي وطني از مدارس دخترانه شروع کنند. اين راهي بود که از طريق آن مي توانستند به درون خانواده ها هم بروند. اعضاي انجمن همت خواتين اهداف خود را در سال 1333ه ق/ 1915 م، در اعلاميه اي به توسط خانم نورالدجي در روزنامه شکوفه منتشر کردند. در اين اعلاميه توضيح دادند که «غرض از تاسيس انجمن همت خواتين ايراني اولاترويج اشياء داخلي است و ثانيا ترقي صنايع و هنرهاي يدي دختران و شاگردان است.»
    اگرچه تمامي فعاليت ها و تحرکات اعضاي انجمن همت خواتين در زمينه تحريم پارچه هاي وارداتي و ترويج منسوجات داخلي، هرچند به ظاهر محدود به عرصه اقتصاد و صنايع کشور بود، اما به رشد و گسترش انديشه هاي ناسيوناليستي در بين زنان و مردان ايراني کمک کرد. به اين علت که بنيان اين انجمن بر ناسيوناليسم استوار بود و از اين رو معتقد بودند که ايراني ميهن دوست هيچ گاه به خودش اجازه نمي دهد سرمايه ملي را به مصرف کالاهاي خارجي برساند و اقتصاد کشور را تضعيف کند. روزنامه شکوفه در گزارشي از امتحان مدارس دخترانه تهران که در روزهاي سال 1333ه ق/ 1915 م، برگزار شد، نوشت: «شاگردان مدارس با لباس هاي قشنگ با شرف وطن عزيز پيکرهاي نازنين خود را آراسته، گيوه هاي وطني به جاي پوتين هاي خانمان برانداز جفت هفت تومان فرنگي به پا، بسيار ساده و نجيب و در واقع صفاي مخصوص داشت و همچنين تمام معلمان و روساي مدارس کليتا لباس وطني با افتخار پوشيده بودند.» (روزنامه شکوفه، س3، ش13، ص4)
    انجمن همت خواتين دامنه فعاليتش را گسترش داد. اعضاي انجمن از طريق نظارت بر موجودي پارچه هاي وطني در بازار تهران، انواع پارچه هاي مورد نياز در داخل را مشخص مي کردند و در صورت لزوم با تجار، کمپاني تجارتي و در مواردي با صاحبان کارگاه هاي نساجي در مناطق مختلف کشور تماس مي گرفتند و به آنها سفارش مي دادند و با پيگيري هاي لازم آن محموله ها را به تهران وارد مي کردند.
    جنگ جهاني تاثير خود را بر اوضاع کشور گذاشت و موجب تحليل ها، تکثر انديشه ها و موضع گيري ها در قبال کشور شد. با اعلام موضع رسمي حکومت ايران مبني بر بي طرفي، فعالان حقوق زنان معترض بودند. تحليل اين فعالان گوياي اين مساله بوده که وقوع اين جنگ فرصت مناسبي براي پايان بخشيدن به استعمار و استيلاي هژموني روس و انگليس بر ايران مي باشد و خواستار مبارزه و مقاومت مردان و زنان در مقابل آنها بودند. زنان موضع دولت ايران و اعلام بي طرفي را بي فايده و سياستي اشتباه تلقي مي کردند و مي نوشتند: «بي طرفي را اختيار کرده ايم تا راحتي جانمان باشد، قاتل جانمان شد... با همسايه جنوب و شمال عقد شرکت و اتحاد بستيم که هرچه خودشان دارند مال خودشان باشد، هر چه ما داريم مال آنها باشد، باز هم نشد.» (روزنامه شکوفه، س3، ش21)
    جنگ جهاني اول به رغم تمامي مصائبي که براي ايران در پي داشت، چشم انداز جديدي در مقابل زن ايراني گشود. فعالان حقوق زنان که اخبار و تحولات جنگ را دنبال مي کردند از تحولي که جنگ براي شرايط زندگي زنان اروپايي پديد آورد، آگاه شدند. آنان دريافتند که «زنان آنها در راه حفظ وطن چه اندازه سعي و تلاش دارند و شب و روز مشغول زحمت و کمک و همراهي با مردان هستند. جميع کارخانجات، ادارات و همه کارهايي که متعلق به مردان بوده، حاليه که گرفتار جنگ مي باشند با زنان است.» (روزنامه شکوفه، س3، ش18، ص1)
    شهناز آزاد از فعالان حقوق زنان که چهره شناخته شده اي هم بود، طرح متفاوتي ارائه کرد و نوشت؛ زنان و مردان ايراني بايد از عيش و عشرت و تن پروري بپرهيزند و در جهت منافع ملي و استقلال کشور گام بردارند. (روزنامه شکوفه، ص4، ش6)
    به رغم آنکه زنان مديريت کشور را به باد انتقاد مي گرفتند و هريک به نحوي مشکلات کشور را توضيح مي دادند و در نهايت طرح کلي براي آن ارائه مي کردند، اما هنوز از توانايي نظري و تجربه عملي لازم براي شناخت وتبيين علل مشکلات و ارائه برنامه عملي ساماندهي سياسي، اقتصادي و اجتماعي بدنه جامعه ايران برخوردار نبودند.تاسيس انجمن ها در دوره مشروطه از جمله تلاش هاي زنان براي همبستگي و رشد افکار و انديشه هاي زنان در شناخت موقعيت و جايگاه خويش در جامعه و آشنايي با مسائل سياسي کشور بود. صرف نظر از موفقيت يا عدم موفقيت زنان در سازوکار انجمن هاي مذکور، شکل گيري و تداوم آن نشانه بيداري و آگاهي زن ايراني در اين دوره از تاريخ معاصر ايران بود.
    
    جنبش زنانه / نگاهي به «انجمن همت خواتين» ونقش آن در مصرف محصولات داخلي
    


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 3426 به تاريخ 4/12/93، صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 97 بار



آثار ديگري از "آيت وكيليان، غلامرضا عباس زاده سورمي"
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه مهندسي منابع آب
متن مطالب شماره 36، بهار 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است