|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد94/6/17: مخلوق تاريكي
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4304
سه شنبه 23 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 3337 17/6/94 > صفحه 11 (هنر و ادبيات) > متن
 
      


يادداشت 
مخلوق تاريكي
درباره «دكتر جكيل و آقاي هايد» روبن ماموليان

نويسنده: آلكساندر اُوانسيان

فيلم «دكتر جكيل و آقاي هايد» روبن ماموليان در سال ١٩٣٢ اكران شد و قبل از اكران اين فيلم، در دنياي سينماي خاموش، اين داستان دو بار ديگر بر پرده جان گرفته بود. نخستين بار توسط فردريش ويلهلم مورنائو در سال ١٩٢٠ با عنوان «سريانوس» با نقش آفريني كنراد ويت. مورنائو اسم شخصيت هاي داستان را به «دكتر وارن» و آقاي «او. كانر» تغيير داد و البته سرنوشت آن فيلم نابودي كامل نگاتيوهايش بود (يا لااقل تا امروز كه ردي از آن نيست) اما نسخه دوم كه تقريبا همزمان با نسخه مورنائو اكران شد توسط «جان استوارت رابرتسن» با نقش آفريني «جان باريمور» بود. دومين نسخه ناطق آن نيز توسط «ويكتور فلمينگ» با درخشش «اسپنسر تريسي» بر پرده جان گرفت.
    اما فيلم ماموليان به چند دليل از نسخه هاي ديده شده ديگر بهتر است: دليل اول احاطه ماموليان به ابزار سينما و در درجه اول صداست. اين ابزار در آن زمان به تازگي وارد سينما شده بود و هنوز در مرحله آزمون و خطا بود و حتي گاهي رد آن توسط كارگردانان، بازيگران و حتي منتقدان بزرگ آن زمان صورت گرفت. اما ماموليان كه قبل تر دست به تجربه هايي براي بهبود وضع صدا در فيلم «هلهله» زده بود، در اين فيلم از چند ميكروفن به صورت همزمان براي ضبط صدا استفاده كرد كه تا آن زمان اين اتفاق در ضبط صدا رخ نداده بود، اگر هم اتفاق افتاد تجربه هاي بي فرجامي را شكل داده بود. نكته بعدي استفاده ماموليان از دوربين «سوبژكتيو» - كه جزو نخستين رخدادهاي فرمي در سينماي ناطق به حساب مي آمد- است. به طوري كه ماموليان با دوربين «كارل استروس» در چند پلان اول با همين تمهيد به درستي و در كمترين زمان ممكن شخصيت، جغرافيا و اتمسفر فيلمش را مي سازد. چند سال بعد، در ١٩٤٦ در فيلم «خانمي در درياچه» به كارگرداني «رابرت مونتگامري» از پرآوازه ترين فيلم نوآرهاي تاريخ سينما، دوربين «پل وگل» تمام داستان فيلم را با تكنيك دوربين سوبژكتيو روايت مي كند.
    پس از آن «دلمر ديويس» در سال ١٩٤٧ در فيلم «گذرگاه تاريك» با دوربين «سيدني هيكاكس» دوباره اين تكنيك را براي بار سوم به تاسي از دوربين فيلم ماموليان استفاده كرد!
    از ديگر تاثيرات ويژه ماموليان، هدايت درست بازي نقش آفرينان فيلم و هدايت «فردريك مارچ» و «ميريام هاپكينز» به دور از كليشه هاي رايج مرد خبيث و دختر معصوم است. بازي بازيگران به مكتب «كنستانتين استانيسلافسكي» نزديك است. چرا كه ماموليان، خود دانش آموخته همين مكتب بود. از همين رو بازي هاپكينز بسيار جذاب و ديدني مي نمايد، او تجسم كامل دختري بدكاره و اغواگر است كه در عين حال با معصوميتي مثال زدني به نقش، حالتي چند بعدي داده و شخصيت خلق شده توسط او بسيار باورپذير ارايه شده است. تكنيك مثال زدني فردريك مارچ در اين فيلم زبانزد تمام منتقدان آن دوره بود و البته هنوز هم هست!
    مارچ بدون هيچ گونه بازي گل درشت و غلوهاي رايج آن زمان در بازيگري، طوري بيرون و درون يك « انسان/ هيولا» را به ما نشان مي دهد كه تماشاگر را در مرز ميان همدلي و تنفر تا آخرين پلان فيلم نگه مي دارد. غالبا براي ديگر بازيگران فيلم هاي ماموليان از جمله «داگلاس فايربنكس» و « فرد آستر» و ديگر عوامل پشت دوربين اين اتفاق افتاده است.
    اما چه عامل بيروني در ماموليان چنين تاثير عميقي داشته كه ديو و شر درون را اين گونه به تصوير كشيده است؟ ماموليان و ديگر هنرمندان ارمني كشتار بزرگي را تجربه كرده اند: كشتاري كه با شقاوت تمام عده كثيري از هموطنان و همزبانان شان را به كام مرگ كشيد و ماموليان در آن سال ها (١٩١٨) ٢١ ساله بود و دكتر جكيل و آقاي هايد خود را تنها ١٤ سال پس از آن فاجعه ساخته است. پس شر، برايش بسيار ملموس و در قامتي دهشتناك تر تصور مي شده است.
    مخلوق شر، صفت ماموليان در تاريكي جان مي گيرد، تك تك سلول هايش در تاريكي تكثير مي شود و به مانند علفي هرز و كشنده دامنه هرزگي و كثافت خود را آرام آرام مي گستراند!
    اشاره ماموليان تنها يك تاريكي و سياهي شب گونِ بي مهتاب نيست، بلكه سياهي كه جنبشي ناموزون و ويرانگي را در هر دم و بازدمش مي آفريند، هر چيز و هر كس را به كام مرگ مي كشد، زياده خواه و بي منطق، ويرانگر و آشوب طلب بوده و هدفش نابودي مطلق است: حتي نابودي انساني كه براي مدتي به ظاهر عنان شر و تاريكي را در دست دارد. روي ديگر دكتر جكيل دانشمندِ وارسته، چنين هيولايي است. دانشمندي كه اهل موسيقي است، ساز مي نوازد، استاد بلندمرتبه دانشگاه است و با وجود داشتن افكار عجيب علمي احترام خاصي ميان افراد فرهيخته جامعه دارد، خوش لباس است و مطنطن حرف مي زند. عاشق است و در بزنگاه هاي بد حاضر است از معشوق چشم بپوشد! اما اين تنها ظاهر قضيه بوده و آنچه را در زير پنهان است علم فاش مي كند: علمي كه دكتر جكيل آن را كمي از زمانه اش جلوتر برده كه از كنترل خارج شده و خيزش مهيبي به سوي مهار نشدن دارد (كه تا به امروز در فيلم هاي اكرن شده گونه
     علمي- تخيلي به راحتي مي توان ديد). علمي كه دكتر جكيل مبادي آدابِ روزهاي آفتابي را در تاريكي شب به موجودي آشوب طلب و هرج و مرج خواه بدل مي كند كه ديگر نيازي به انسانيت ندارد و در طلب غصب و نابودي و ويرانگي است. موجود دهشتناكي كه در هيات ميمون وارش نيازي به كتاب و موسيقي و عشق ندارد، او در شب، تمام قيد و بندهاي زندگي مدرن خود را مي گسلد كه شايد به زعم «رابرت لوئيس استيونسن» خالق اثر و ماموليان كارگردان بتواند به چيزي كه مدت ها قبل از دستش داده برسد كه شايد در سكانس آخر با مرگ هيولارقم مي خورد و دكتر جكيل به هيات انساني خويش برمي گردد و به آرامش قبل از زياد دانستن!
    دكتر جكيل زياد مي داند، زياد از علم سردرمي آورد، دكتر جكيل انساني آبرومند است و عاشقي پاك دست، اما هنگامي كه علم زياد چشمش را به دانستن و آگاه شدن از آن راز كريه باز مي كند او ديگر يكه و تنها نيست، او اكنون از زهدان علم خود، كسي ديگر را به جهان راه داده است: آقاي هايد را كه مخوف است و حيله ساز – آقاي هايد كه نمي تواند انرژي شر خود را مهار كند، شرِ وجودش چسبنده و غليظ است و سيال در تك تك ياخته هايش نفوذ مي كند و نفوذ بيروني پيدا دارد! علم، وسعت بي انتهايي دارد كه براي جغرافياي حقير يك انسان بسيار زياد و غيرقابل درك است، دكتر جكيل تشنه علم است اما طاقت تحمل آن آبشار عظيم شر را ندارد كه علم زياد به او پيشكش كرده است!
    شب زنده داري هايش براي كشفِ بزرگ در آن آزمايشگاه كه در آخر فيلم به نوعي گورش مي شود برايش لذت معصومانه كشف را به ارمغان نياورد بلكه سرآخر او را در خود بلعيد.
    براي آقاي هايد و دكتر جكيل هيچ روزنه اميدي نيست، هيچ راه گريزي از اين تنگنا وجود ندارد. ديگر وقتي دانستن از حد گذشت هيچگاه نوبت روزهاي بهتر نخواهد رسيد، نتيجه جنون است و تنهايي، تنهايي سياه و صامت غليظ و چسبنده.
    دكتر جكيل حقير است به خلق دردناكش آقاي هايد! كه او را يكسر، زير آوار شرش مدفون مي كند، درد بي درمان حقيقت تلخ است. گويي زياد دانستن داستان غريبي است بي حاصل كه نتيجه اش ترسناك ترين عمل انسان است: سقوط به ورطه جنايت. ورطه اي كه همه چيز در آن به يك اندازه شيطاني و سياه است و تو گويي مرگ بهترين انتخاب براي جكيل و هايد به قهقهرا رفته است.
    يادداشت: مخلوق تاريكي / درباره «دكتر جكيل و آقاي هايد» روبن ماموليان
    


 روزنامه اعتماد، شماره 3337 به تاريخ 17/6/94، صفحه 11 (هنر و ادبيات)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 32 بار
    



آثار ديگري از "آلكساندر اُوانسيان"

  با اينكه خيلي دير شده ،متشكرم! / باستر كيتون، بزرگ ترين خودويرانگر تاريخ سينما
آلكساندر اُوانسيان، اعتماد 26/10/94
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه اقتصاد اسلامي
متن مطالب شماره 72، زمستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است