|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق95/12/25: نهيب نابهنگام
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3362
چهار شنبه 17 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 2827 25/12/95 > صفحه 9 (ادبيات) > متن
 
      


نهيب نابهنگام
به بهانه انتشار دو تك نگاري درباره زندگي و آثار تندر كيا

نويسنده: علي قلي پور

نشريات نيمه اول قرن چهاردهم هجري شمسي ايران پر از مقالاتي براي تعريف ادبيات، شعر و هنر است، حتي با تورقي سرسري هم مي توان فهرستي از عناويني چون شعر چيست؟ هنر چيست؟ ادبيات چيست؟ و غيره را بر پيشاني مقالات ديد. با گذر از سال هاي اوليه قرن چهاردهم و در دهه هاي ١٣٢٠ و ١٣٣٠ نيز نشريات پر از مکتوباتي پراکنده براي ارايه تعريف و ذکر تاريخ و تاريخچه است. مقالاتي چون سينما چيست؟ اپرا چيست؟ باله چيست؟ نيز در ادامه همان پرسش ها کماکان تا دهه ها بعد هم ادامه دارد. اين عناوين پيش از آن که نشان از فقدان اطلاعات باشند، که في الواقع هم اين طور است، بيانگر تلاش اديبان و هنرمندان و مترجمان براي رسيدن به ذات پديده هاي مدرنِ بيگانه با جامعه ايران در اوان تجدد است. تلاش براي طبقه بندي و دسته بندي دانشنامه اي و مرزبندي ميان هنرها و ژانرهاي ادبي را بايد پاسخي به نياز «اهل مطالعه» در آن عصر بدانيم. نمونه هايي که از اين عناوين ذکر شد پيش از هر چيز کلماتي بيگانه و مبهم براي «اهل مطالعه» بودند که بايد تبيين و تعريف مي شد. بنابراين نياز بود که نشريات به عنوان ابزار تازه نقل و انتقال دانش به ابهام ها پاسخ دهند و همه چيز را با تعريف و تاريخچه شکل گيري آن دسته بندي کنند. مضمون اغلب اين نوشته ها همين گونه که از عناوين شان بر مي آيد، تعريف و ذکر تاريخچه اپرا يا باله و موسيقي و تئاتر در ينگه دنياست. تندر کيا يا عباس شمس الدين کيا (١٢٨٨-١٣٦٦) در چنين جوي تصميم به «انقلاب ادبي» مي گيرد. در عصري که هنوز نياز است تا اهل مطالعه به دانشي طبقه بندي شده و دايره المعارفي دست يابد، دانشي که توامان هم محصول نظام آکادميک نوپاست و هم محصول دانش مدرني که در عصر گسترش صنعت چاپ به دست مي آيد. از اين نظر او با ظهور زودهنگام خود، حذف فوري خود را تضمين مي کند. زيرا تندر کيا دقيقا ذات طبقه بندي و مرزبندي در هنر و ادبيات را نشانه مي گيرد. با اين حال «شعر» تنها زمين موجود براي انقلاب تندر کيا است. درحالي که امروز با بررسي آثار او در مي يابيم مسئله انقلاب ادبي او هرگز به شعر محدود نمي شود و اهميت او نيز در همين است، وگر نه آن شعر نوي نيما، با اين که تندر کيا مدعي تقدم خود بر اوست، نمونه اي قابل بحث تر خواهد بود. در بحث از شعر، به طور مشخص، تفاوت نيمايوشيج و تندر کيا بر سر تقدم و تاخر يکي نسبت به ديگري نيست، بلکه تفاوت آن ها بيشتر در اين است که نيما فقط در زمين شعر بازي کرد و در زمين شعر پيروز شد و قواعد تازه اي ساخت، اما «انقلاب ادبي» تندر کيا از شعر فراتر بود و به تعريف ذات گرايانه شعر، موسيقي و حتي تئاتر و نمايشنامه نويسي نظر داشت. شايد تقدم و تاخر او نسبت به نيما در تاريخ شعر بحثي عبث باشد، اما بي شک انقلاب ادبي تندر کيا گستره اي وسيع تر از انقلاب نيما در شعر داشت. بنابراين اگر بخواهيم «انقلاب ادبي» او را به سياق همان عصر که در آن مي زيست به تعريف درآوريم، نخست بايد همين «ادبي» را از «انقلاب» او حذف کنيم. اما در آن زمان، زميني جز «ادب فارسي» براي «انقلاب» او وجود نداشت. ميدان ادب فارسي پاسداران و نگهبانان نيرومندي داشت که از يک سو حلقه واسطي ميان اکنون مدرن و گذشته سنت بودند و از سوي ديگر ميدان داران طبقه بندي جامعه و تعريف کنندگان هنر و ادبيات و شعر و تفاوت هاي آن. تندر کيا عليه همين طبقه بندي ها و تعاريف از هنر و ادبيات و شعر شوريد و تنها ميداني که براي برهم زدن قواعد آن در اختيار داشت، ميدان ادبي بود. زمان انتشار نخستين اثر تندر کيا، هنوز تئاتر، سينما و موسيقي به اندازه ادبيات در جامعه نفوذ نداشتند به همين دليل او همه ظرفيت هاي انقلابي خود را در حوزه ادبيات به کار گرفت. او در عصر طبقه بندي ها و تعاريف ذات گرا از هنر، ادبيات و شعر که نوعي تحکم دانشنامه اي در آن بود، دست به انقلابي در فرم بيان فرديت خود مي زند. همين روش هاي خودبيانگري که به ياري فرم بياني «مانيفست» عرضه شده، يکي از دلايل مهمي است که محققان را وامي دارد تا در جزئيات زندگي او دقيق شوند و خود او نيز در آثارش به روايت آن ها تاکيد دارد. تندر کيا به عنوان انساني مدرن با همه فرم هاي کهنه و نوي تاريخ ادبيات ايران در افتاد و در پي درافکندن طرحي نو براي توليد ادبي بود. امروز بايد معناي «انقلاب ادبي» او را در برهم زدن طبقه بندي ها و مرزبندي هاي موجود در ادبيات و هنرها جست. از اين نظر کار او به شکلي بسيط، برنامه اي انقلابي در تاريخ هنر ايران است که در زمين ادبيات رخ مي دهد، زيرا هدف او درهم شکستن مرزهاي جداکننده هنرها، شعر، قصه گويي، نمايشنامه نويسي، موسيقي و حتي جستارنويسي و اتوبيوگرافي بود. او زبان ملموس و ديالوگ نويسي در نمايشنامه را به شعر خود وارد کرد و شعر خود را با موسيقي درآميخت. او حتي فرم کار خود را با شيوه هائي نوين تکثير معنادارتر کرد. زماني که به او مجوز انتشار آثارش را ندادند، آن ها را ماشين نويسي کرد و يک نسخه به کتابخانه مجلس سپرد و قصد داشت اشعارش را روي صحنه ببرد و حتي صوت آن را روي صفحه گرامافون منتشر کند. مرزهاي مرسوم و دانشنامه اي ميان نمايشنامه نويسي، شعر، داستان و موسيقي در آثار تندر کيا، برخلاف روح دوراني که در آن مي زيست، درهم و مبهم است و اين درهم شدگي، هم در مانيفست هاي او آمده و هم داراي مثال هائي روشن در متن آثارش است. از اين رو اگر قائل به وجود نوعي کلاسيسيزم در ادبيات ايران باشيم، تندر کيا چهره شورشي رمانتيکي خواهد شد که عليه طبقه بندي هاي دانشنامه اي از ادبيات، هنر و شعر قيام مي کند. رمانتيسم انقلابي تندر کيا، تنها يک وجه از چهره ژانوسي او را عيان مي کند و براي بحث بيشتر درباره آثار او، بايد به سراغ دو تک نگاري رفت که يکي سال ١٣٩٤ با عنوان «شورشگر بي آشتي» به قلم کاميار عابدي (نشر ثالث) منتشر شد و ديگري سال جاري در کتاب «گزارش نهيب جنبش ادبي شاهين» به قلم فرشاد سنبل دل (نشر گوشه). هر دو کتاب را بايد تلاشي ارزنده براي کشف زواياي گوناگون تندر کيا دانست، البته تلاشي بي رويکرد نظري مشخص و صرفا تلاشي براي اثبات اهميت او در تاريخ شعر فارسي. فقدان رويکرد نظري در هر دو کتاب نه قصور مولفان، بلکه بيشتر به دليل گمنامي و پيچيدگي هاي کاري ست که تندر کيا با زمانه، تاريخ، ادبيات، شعر، هنر و فرهنگ دوران خود مي کند. هر دو مولف صفحات بسياري را به شرح زندگي و آثار او اختصاص داده اند و اين شرح و بسط ضروري درباره زندگي و آثار تندر کيا، اهميت و نقش تاريخي او را بيش از پيش آشکار مي کند. معرفي جامع او در اين دو کتاب و تجديد چاپ بخش هاي ناياب آثار تندر کيا در کتاب فرشاد سنبل دل (که تا امروز به راحتي در دسترس نبوده اند) اين امکان را در آينده فراهم خواهد کرد که کتاب هاي بعدي گام هايي بلندتر از نقش او در تاريخ شعر فارسي بردارند و او را در زمينه گسترده تر تاريخ هنر ايران، اعم از تئاتر و موسيقي بررسي کنند.
    نهيب نابهنگام / به بهانه انتشار دو تک نگاري درباره زندگي و آثار تندر کيا
    


 روزنامه شرق، شماره 2827 به تاريخ 25/12/95، صفحه 9 (ادبيات)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 25 بار
    



آثار ديگري از "علي قلي پور"

  صداقت در روايت / درباره كتاب «من و سينما» از رضا صفايي
علي قلي پور، اعتماد 26/6/93
مشاهده متن    
  نوشتن در ستايش ادبيات / درباره جلال تهراني و نمايشنامه هايش
علي قلي پور، اعتماد 31/6/92
مشاهده متن    
  جديت ناياب / صادق همايوني پژوهشگر هنر فولكلور درگذشت
علي قلي پور، اعتماد 21/3/92
مشاهده متن    
  لذت از طعم ترس / درباره كتاب «فرهنگ كوچك وحشت» نوشته سيدحسن حسيني
علي قلي پور، شرق 30/2/92
مشاهده متن    
  تجلي اثر در نگاه مخاطب / ميزگردي درباره پديده پرفورمنس آرت با حضور محمدرضايي راد، عليرضا مشايخي، حميد پورآذري و امير راد
علي قلي پور،امير بهاري، اعتماد 11/10/91
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه علوم و فنون نقشه برداري
متن مطالب شماره 2 (پياپي 802)، پاييز 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است