|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران96/5/16: چرا داعش شگفتي ساز است؟
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 7091
سه شنبه 4 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 6562 16/5/96 > صفحه 15 (انديشه) > متن
 
      


چرا داعش شگفتي ساز است؟
تاملي بر «داعش و آينده عقلانيت در جهان اسلام»

نويسنده: دكتر مقصود فراستخواه*

نيم نگاه
    صنعت خشونتِ داعش، بازاري را به وجود آورده است و جهاد داعش همان طور که جهاد عقيده، نکاح، غارت، نفت و غنيمت است «جهاد رسانه» هم هست و درصد بالايي از جذب داعش از طريق توئيتر و فيس بوک و... صورت گرفته است و صد هزار حساب کاربري دارد!
     داعش امر «اجتماعي»، «گفتماني» و «تکنيکي» است اما به اين دليل شگفتي ساز است که «آشوبناک» است. آشوب مجموعه عوامل کوچک، بزرگ، بي قاعده و مرز ناشناس است که به وضعيتي مي انجامد که ما از رفتار اجزا سردرنمي آوريم و هم کنشي ها، صورتي غيرخطي يافته و زنجيره اي از اتفاقات رخ مي دهد بدون اينکه از الگو و مدل خاصي تبعيت کند.

    
    داعش به زبان آينده پژوهي «امري نوپديد و شگفتي ساز» است؛ به اين معنا که در عين اينکه کمترين احتمال را براي بروزش مي داديم، بيشترين تاثير را بر دنياي ما گذاشته است. از اين رو، به نظر مي رسد با فهم پديده داعش، بتوان نااطميناني هاي زندگي را بهتر مديريت کرد و کمتر به آينده هايي که از آن درکي نداشته و براي آن آمادگي نداشته ايم، پرتاب شويم. در اين راستا، براي فهم داعش، مدلي چهار سطحي را مرور خواهم کرد؛ سطح نخست؛ راه اندازها، سطح دوم؛ پيشران ها، سطح سوم؛ شتاب دهنده ها و در نهايت سطح چهارم؛ آشوب ها هستند.
    معتقدم، سطح نخست يا همان «راه اندازهاي داعش» زمينه ها و آسيب هاي اجتماعي است و فرضيه من اين است که هر جامعه و موقعيت جهان اجتماعي که واجد آسيب هاي اجتماعي باشد، مستعد واگرايي، تعارض و خشونت است. اين مقدار از خشم و عصبيت که در داعش ظاهر مي شود، حاصل آسيب هاي به هم انباشته اجتماعي است. حس حاشيه اي شدن براي افراد و گروه هاي اجتماعي، تلخ است؛ چه براي گروه هايي که در عراق و سوريه سکني گزيده اند و چه در محله هاي حاشيه اي نرماندي فرانسه. اينها گسل هاي شهروندي در اروپا هستند.
     اگر از اروپا به سوي سوريه و عراق بياييم با تله هاي فضايي و جمعيتي فقر مواجه مي شويم که در زبان علوم اجتماعي از اين وضعيت، با عنوان «بيگانگي اجتماعي» ياد مي شود و اگر آسيب هاي اجتماعي با عوامل روانشناختي ترکيب شوند، به آسيب ها، درهم تنيدگي ها و شکنندگي هاي رواني و نااميدي هاي اجتماعي مي انجامند. در چنين شرايطي مهاجران حس شورش حاشيه بر متن پيدا کرده و احساس «ديگري» بودن، مي کنند. امروزه کل دنيا حتي کشورهاي غربي هم در مدل توسعه مشکل دارند. بحران معنا، حس پوچي، هرزه نگاري، ضعف نهاد خانواده، فساد مالي، بيکاري و بحران اقتصاد و... مجموعه اينها باعث شده تا غرور سکولار در دنياي پساسکولار شکسته شود و زندگي براي فرزندان پساسکولار بي معنا جلوه کند، افرادي که با برخي از گرفتاري هاي اجتماعي، رواني و اضطراب هويتي مواجه مي شوند، مي کوشند تا در هويت جديدي احساس «کيستي» کنند.
    بر اين اساس، امر اجتماعي تحت عنوان راه اندازها، زمينه هاي پيدايش داعش را فراهم کرد اما در سطح دوم «پيشران داعش» امر گفتماني است. هر جامعه اي که زمينه هاي آسيب مندي دارد، مستعد خشونت است. اما پيشران، زمينه هاي تبارشناسي، تکوين گفتماني و کرداري داعش است و آن «گفتمان تکفير» است. بر اين اساس، در گفتمان تکفير ما با دو مقوله «دارالاسلام» و «دارالکفر» مواجهيم و تکفير، به اين معنا است که وقتي کسي در جامعه الهي نيست بايد به دارالايمان هجرت کند و تنها راه هجرت به دارالايمان، تمکين است. داعشي ها معتقدند بايد دارالاسلام را تاسيس کرد و کساني را که از آمدن به آن سر باز مي زنند، مرتد دانست و در برخورد با آنان از کتاب هاي ابن تيميه و تفسير آيات استفاده مي کنند تا برنامه هاي خود را پيش ببرند و در اين زمينه، تفسيرهاي خشونت بار و غيرعقلاني ارائه مي کنند.
    «گفتمان» تنها اراده به دانستن و فهميدن اسلام نيست بلکه در پس آن، اراده به قدرت هم وجود دارد. اينها با گفتمان بنيادگرا در پي قدرت هستند. دال هاي سرگردان در گفتمان اسلامي وجود دارد که پراکنده اند ما در تاريخيت اسلامي مان هم دارالايمان داشتيم هم دارالکفر، هم امر به معروف، جهاد، تکفير، ارتداد و... اما اين دال هاي پراکنده براي منسجم شدن، يک دال مرکزي مي خواهند؛ «دولت اسلامي عراق و شام» دال مرکزي اي بود که به دال هاي سرگردان انسجام بخشيد.
    سطح سوم «شتاب دهنده هاي داعش» هستند. شتاب دهنده ها فضاهاي سايبري هستند. وقتي گفتمان روي آن بافت اجتماعي قرار مي گيرد، در مرحله بعد اين شتاب دهنده ها هستند که به داعش قدرت مي دهند. شتاب دهنده ها امري تکنيکي هستند و از اين طريق، به جهاني شدن جنايت داعش کمک مي کنند. صنعت خشونت داعش، بازاري را به وجود آورده است و جهاد داعش همان طور که جهاد عقيده، نکاح، غارت، نفت و غنيمت است، «جهاد رسانه» هم هست و درصد بالايي از جذب داعش از طريق توئيتر و فيس بوک و... صورت گرفته است و صد هزار حساب کاربري دارد. اينها از طريق تکنيک و رسانه، صنعت خشونت را ترويج مي دهند و متاسفانه بايد گفت که ما با توزيع توليدات آنان، مصرف کننده داعش هستيم.
    سطح چهارم، «آشوب» است و مساله اصلي است. داعش امر «اجتماعي»، «گفتماني» و «تکنيکي» است اما چرا شگفتي ساز است؟ چون آشوبناک است. آشوب مجموعه عوامل کوچک، بزرگ، بي قاعده و مرز ناشناس است که به وضعيتي مي انجامد که ما از رفتار اجزا سردرنمي آوريم و هم کنشي ها، صورتي غيرخطي يافته و زنجيره اي از اتفاقات رخ مي دهد بدون اينکه از الگو و مدل خاصي تبعيت کند.
    علت آشوب، درهم ريختگي سرزميني، سياسي و اجتماعي است و به تعبيري، در نتيجه گسل هاي شهري، داعش سربرمي آورد و آشوبناک مي شود؛ چراکه ساختار دولت - ملت از هم پاشيده است و واقعيت هايي از داعش را به نمايش مي گذارد که برخاسته از خشونت و عصبيت است.
    *مکتوب حاضر متن ويرايش و تلخيص شده «ايران» از سخنراني دکتر فراستخواه است که 10 مرداد ماه در محل پژوهشکده فرهنگ، هنر و ارتباطات ارائه شد.
    
    *جامعه شناس و عضو هيات علمي موسسه پژوهش آموزش عاليچرا داعش شگفتي ساز است؟ / تاملي بر «داعش و آينده عقلانيت در جهان اسلام»
    


 روزنامه ايران، شماره 6562 به تاريخ 16/5/96، صفحه 15 (انديشه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 26 بار
    



آثار ديگري از "دكتر مقصود فراستخواه"

  خيلي دور خيلي نزديك / آيا «فرار مغزها» واقعيت دارد؟
دكتر مقصود فراستخواه، ايران 28/7/97
مشاهده متن    
  بيگانه اي ميان ما / تاملي بر رنج هاي جوان امروز ايراني
دكتر مقصود فراستخواه*، ايران 6/5/97
مشاهده متن    
  اميد از جنس خوش باوري نيست
دكتر مقصود فراستخواه*، ايران 12/12/96
مشاهده متن    
  چرا بايد از بازرگان حرف زد؟
دكتر مقصود فراستخواه*، ايران 23/11/96
مشاهده متن    
  فصل دوم اعتدال / رمزگشايي از دلالت هاي معنايي انتخابات 96
دكتر مقصود فراستخواه*، ايران 3/3/96
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله ليزر در علوم پزشكي
شماره 2 (پياپي 1002)
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است