|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد96/6/22: الگوي بهادارسازي سود نقدي در يك پژوهش رسمي بررسي شد
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4196
شنبه بيست و هفتم آبان ماه 1396



خدمات سايت




 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4143 22/6/96 > صفحه 10 (بورس) > متن
 
 


الگوي بهادارسازي سود نقدي در يك پژوهش رسمي بررسي شد



دنياي اقتصاد: يکي از چالش برانگيزترين مواردي که در مجمع عمومي سالانه در مورد آن تصميم گيري مي شود، مقدار و زمان بندي پرداخت سود تقسيمي است. مبلغ سودهاي تقسيمي شرکت هاي بورسي در ايران بخش قابل ملاحظه اي از ارزش سرمايه گذاري در سهام شرکت ها را تشکيل مي دهد.به طور مثال در سال 1395 بالغ بر272 هزار ميليارد ريال يا به عبارتي 11درصد از ارزش بازار در پايان سال بوده است. واحد تحقيق و توسعه شرکت بورس تهران در نوشتاري به بررسي چگونگي اوراق بهادار سازي سود تقسيمي شرکت هاي بورسي پرداخته است. اين مقاله که به قلم حسين پيرايش شيرازي نژاد نوشته شده است، الگويي از اوراق بهادارسازي سود نقدي ارائه مي کند که مي تواند طيف وسيعي از انتظارات سهامداران شرکت ها (فروشندگان) و خريداران اوراق را پوشش دهد. با الگوي مزبور سهامداران مي توانند بر اساس اهداف و شرايط خود سودهاي تقسيمي را از طريق بورس به فروش برسانند. از طرفي خريداران اوراق مي توانند با در نظر گرفتن پارامترهايي نظير افق زماني سرمايه گذاري، درجه ريسک پذيري و غيره اوراق مطلوب و منطبق با نياز خود را خريداري کنند. در بخش ديگري از اين گزارش چگونگي پرداخت سود تقسيمي شرکت هاي بورسي از نظر آماري مورد بررسي قرار گرفته و الزامات و معيارهايي براي انتشار اوراق سود تقسيمي پيشنهاد شده است. در ادامه خلاصه اي از اين مقاله را مي خوانيم.
    يکي از مهمترين مواردي که در مجمع عمومي سالانه در مورد آن تصميم گيري مي شود مقدار و زمان بندي پرداخت سود تقسيمي است. سهامداران عموما تمايل دارند، حداکثر مقدار ممکن سود تقسيمي را در کوتاه ترين زمان ممکن دريافت کنند. در مقابل، مديران شرکت ها تمايل دارند نقدينگي در شرکت باقي بماند، زيرا با باقي ماندن وجه نقد حاصل از سودهاي تقسيم نشده، نياز شرکت ها براي تامين مالي از منابع خارجي پرهزينه به منابع داخلي کم هزينه معطوف مي شود و هزينه هاي مالي شرکت تا حد زيادي کاهش مي يابد. مبلغ سودهاي تقسيمي مصوب شرکت هاي بورسي در ايران قابل توجه است. به طور مثال در سال 1395 بالغ بر 272 هزار ميليارد ريال سود نقدي پرداخت شده است. ارزش سودهاي تقسيمي طي اين سال معادل 10 درصد ارزش بازار در پايان سال بوده است. ميانگين نسبت سود تقسيمي مصوب ارزش بازار سهام در بورس تهران طي 5 سال مورد بررسي بيش از 11 درصد بوده است. ضمنا در رويه کنوني پرداخت سود در سال 1394، بالغ بر 86 درصد از ارزش سودهاي تقسيمي 10 شرکت با بيشترين سود تقسيمي، طي بازه زماني 6 تا 8 ماهه پرداخت شده است. اين رقم براي سال 1393 حدود 61 درصد بوده است.
    
    چرا اوراق بهادارسازي سود تقسيمي؟
    شرکت ها طبق قانون مي توانند حداکثر تا 8 ماه پس از برگزاري مجمع نسبت به پرداخت سود تقسيمي اقدام کنند. مديران شرکت ها عموما براي جلوگيري از خروج منابع مالي از شرکت تمايل دارند پرداخت سود تقسيمي را به تعويق بيندازند و از طرفي سهامداران به ويژه سرمايه گذاران فعال، تمايل به دريافت سريع تر سود تقسيمي دارند. از طرفي هر ساله بخش بزرگي از ارزش بازار سهام به واسطه پرداخت سود تقسيمي از بازار سهام خارج مي شود. با توجه به زمان زيادي که سهامداران شرکت ها بايد براي دريافت سود تقسيمي خود منتظر باشند و خروج حجم قابل توجهي از ارزش بازار سهام، ارائه راهکاري مناسب براي دسترسي هرچه سريع تر سهامداران به سود تقسيمي، خارج نشدن سريع منابع مالي از شرکت پس از تشکيل مجمع و جلوگيري از ايجاد بحران نقدينگي براي شرکت ها و همچنين بازگشت سودهاي تقسيمي به بازار سرمايه به واسطه انتشار اوراق بدهي، الزامي به نظر مي رسد. در راستاي بهبود در رويه هاي کنوني پرداخت سود تقسيمي مصوب مجامع شرکت ها، مديريت تحقيق و توسعه بورس اوراق بهادار تهران با بررسي آماري سودهاي تقسيمي شرکت هاي بورسي و مطالعه چگونگي پرداخت سودهاي يادشده، الگويي پيشنهادي براي انتشار اوراق بهادار به پشتوانه سودهاي تقسيمي مصوب مجامع را تدوين کرده است. بر اساس اين الگو سهامداران شرکت ها مي توانند بر اساس اهداف و شرايط خود سودهاي تقسيمي متعلق به خود را از طريق بورس به فروش برسانند. از طرفي خريداران اوراق مي توانند با در نظر گرفتن پارامترهايي همچون افق زماني سرمايه گذاري و از همه مهم تر نرخ تنزيل، اوراق مطلوب و منطبق با نياز خود را خريداري کنند.
    
    ارزيابي ريسک هاي پرداخت سود نقدي
    انتشار هرگونه اوراق بدهي که تعهدي را بر ناشر (شرکت) تحميل کند، بي ترديد نيازمند بررسي و ارزيابي ريسک اعتباري ناشر است. در نبود موسسات رتبه بندي در ايران، گزارش تهيه شده در مديريت تحقيق و توسعه بورس تهران به ارزيابي ريسک ديرکرد در پرداخت سود تقسيمي شرکت ها در سه سطح پرداخته است. در سطح اول اصلاح در زمان بندي پرداخت سود مورد مطالعه قرار گرفته است. در سطح دوم شکايت سهامداران بابت سود تقسيمي از شرکت ها بررسي و در سطح سوم چگونگي پرداخت سود تقسيمي مطالعه شده است. نظر به تعداد بالاي شرکت هاي بورسي و نبود امکان بررسي همه شرکت ها، در مواردي که سهولت دسترسي به اطلاعات وجود نداشته، نمونه اي انتخاب شده است که بيشترين حجم از سودهاي تقسيمي را پوشش دهد. همچنين طي سال هاي مورد بررسي شرکت هايي با بيشترين سود تقسيمي مصوب حدود نيمي از سودهاي تقسيمي در سال را مصوب کرده اند.
    اوراق سود تقسيمي پيشنهادي با سررسيد مشخص منتشر مي شوند و اصلاح زمان بندي پرداخت سود تقسيمي، ديرکرد در پرداخت مبلغ اسمي اوراق محسوب مي شود. بررسي هاي آماري انجام شده در گزارش تحقيق و توسعه بورس تهران، نشان مي دهد که 10 شرکتي که بيشترين سود تقسيمي را طي سال هاي 1393 تا 1394 به سهامداران خود پرداخت کرده اند، عملکرد مناسبي از نظر رعايت زمان بندي پرداخت داشته و در هريک از دو سال مورد بررسي تنها يک شرکت زمان بندي اعلامي خود را تغيير داده است. از اين رو ريسک اصلاح زمان بندي پرداخت سود دست کم براي شرکت هاي بزرگ و معتبر بورسي بسيار اندک ارزيابي مي شود. سهامداران مي توانند به واسطه ديرکرد در پرداخت سود تقسيمي از شرکت هايي که در زمان مجمع عمومي سالانه سهامدار آن بوده اند، شکايت کنند. در سطح دوم، ميزان شکايات سهامداران از شرکت ها به واسطه ديرکرد پرداخت سود از ابتداي سال 93 تا اواسط سال 1395 بررسي شده است. در بازه زماني يادشده بين 40 تا 74 شرکت با بيشترين ارزش بازاري بررسي شده اند که تنها 4 شرکت در زمينه پرداخت سود، شکايت موثر از طرف سهامداران داشته اند. اين 4 شکايت موثر نيز به طرح دعوا در کميته تخلفات نينجاميده و مشکل سهامدار از طريق شرکت برطرف شده است. به اين ترتيب بررسي هاي گزارش يادشده نشان مي دهد که شکايت موثر از شرکت هاي مورد بررسي بسيار ناچيز بوده و با اتخاذ تدابير لازم از جمله دريافت ضمانت و بررسي پيشينه عملکرد شرکت کاملا قابل کنترل است. در سطح سوم بررسي ريسک ديرکرد در پرداخت سود تقسيمي شرکت ها و چگونگي پرداخت سود تقسيمي از سوي شرکت ها، مديريت تحقيق و توسعه بورس تهران 10 شرکت با بيشترين سود تقسيمي طي سال هاي 1393 و 1394 را مورد مطالعه قرار داده است. نتايج بررسي هاي انجام شده بيانگر اين است که شرکت ها بخش عمده سود تقسيمي مصوب در مجمع را به صورت نقد پرداخت کرده اند. رقم سود تقسيمي پرداخت شده به صورت نقد قابل ملاحظه و طي سال هاي 1393 و 1394 براي 10 شرکت با بيشترين سود تقسيمي 180 هزار و 717 ميليارد ريال بوده است. مبلغ سود تقسيمي پرداخت شده به صورت نقد 10 شرکت با بيشترين سود تقسيمي تنها در سال 1394 بالغ بر 79 هزار و 449 ميليارد ريال بوده است.نکته ديگر مورد توجه در گزارش تحقيق و توسعه بورس تهران ميزان تبديل سودهاي تقسيمي به افزايش سرمايه است. در سال 1394 از 10 شرکت مورد بررسي پنج يا به عبارتي نيمي از شرکت ها و در سال 1393، 40 درصد از شرکت ها افزايش سرمايه از محل مطالبات و آورده نقدي نداشته اند.
    
     بررسي ظرفيت ها و چالش هاي الگوي پيشنهادي
    بررسي هايي که در زمينه فضاي حاکم و واقعيت هاي موجود در زمينه پرداخت سود تقسيمي مصوب انجام شد، ظرفيت ها و چالش هاي موجود براي انتشار اوراق را روشن مي کند. بر اساس واقعيت هاي موجود در الگوي پيشنهادي، سعي شده است منافع همه ذي نفعان تامين شود. در الگوي پيشنهادي براي سودهاي تقسيمي هر شرکت به صورت جداگانه کد معاملاتي ايجاد شده و سودهاي تقسيمي براي دارندگان آن به تفکيک شرکت ها و سررسيدها معامله مي شود. در اين الگو سعي شده است تا حد امکان هزينه هاي جانبي ناشي از انتشار اوراق بهادار کاهش يافته يا حذف شوند. با توجه به سابقه تاريخي بررسي شده که نشان دهنده احتمال ديرکرد بسيار اندک شرکت هاي بزرگ است، همچنين در نظر گرفتن اين نکته که در صورت ديرکرد شرکت، خريداران اوراق بهادار مي توانند تحت حمايت قوانين مربوطه با طرح دعوي نسبت به دريافت منافع خود اقدام کنند، از سازوکار ضامن استفاده نشده است.
    
    فرآيند اوراق بهادارسازي سود تقسيمي
    در الگوي پيشنهادي شرکت بايد درخواست درج يا به عبارتي شرکت در فرآيند انتشار اوراق سود تقسيمي را به سازمان بورس اوراق بهادار ارائه کند. سازمان با بررسي شرايط شرکت، در مورد ارائه مجوز به شرکت تصميم گيري خواهد کرد. در صورت مجاز بودن شرکت، سازمان نتيجه را به سپرده گذاري مرکزي و شرکت اعلام خواهد کرد. شرکت سپرده گذاري مرکزي نسبت به بازکردن نماد بر اساس سررسيد براي سهامداران شرکت اقدام کرده و سهامداران مي توانند نسبت به فروش اوراق سود تقسيمي متعلق به خود اقدام کنند. در سررسيد شرکت ليست دارندگان نهايي اوراق سود تقسيمي را از سامانه معاملاتي بورس دريافت مي کند. دارنده نهايي اوراق سود تقسيمي در سررسيد مي تواند با مراجعه به نهاد تسويه که شرکت تعيين مي کند نسبت به دريافت مبلغ اسمي اوراق سود تقسيمي که مالک آن است اقدام کند. در گزارش تهيه شده در مديريت تحقيق و توسعه بورس تهران سعي شده است مباحث متاثر از انتشار اوراق سود تقسيمي به صورت جامع بررسي شده و در صورت نياز راهکارهايي با در نظر گرفتن منافع ذي نفعان ارائه شود. در اين راستا فرآيند افزايش سرمايه شرکت ها، ابعاد حسابداري، ماليات و مباحث حقوقي در صورت انتشار اوراق مورد مطالعه قرار گرفته است.
    
    اوراق سود تقسيمي و تاثير حسابداري آن
    خريد و فروش اوراق سود تقسيمي رويداد حسابداري ايجاد مي کند. تاثير رويداد حسابداري را مي توان روي فروشنده، خريدار و شرکتي که اوراق سود تقسيمي به پشتوانه سود تقسيمي مصوب آن منتشر مي شود، بررسي کرد. از منظر حسابداري شرکت هايي که اقدام به فروش سودهاي تقسيمي متعلق به خود مي کنند، بخشي از حساب هاي دريافتني خود را کاهش و به موجودي نقد خود اضافه مي کنند. مالک اوراق سود تقسيمي براي فروش و تبديل به نقد کردن اوراق سود تقسيمي بايد اين اوراق را به تنزيل فروخته و به عبارتي براي نقد شدن طلب مدت دار متعلق به خود از بخشي از اين طلب صرف نظر کند؛ بنابراين کاهش در حساب هاي دريافتني برابر با افزايش حساب موجودي نقد نخواهد بود. اختلاف بين افزايش موجودي نقد و کاهش در حساب هاي دريافتني را مي توان به عنوان هزينه تنزيل ثبت کرد. با انتشار اوراق سود تقسيمي تغييري از لحاظ حسابداري در صورت هاي مالي شرکتي که اين اوراق به پشتوانه سود تقسيمي آن منتشر شده ، ايجاد نمي شود. در اين بررسي توجه به اين نکته ضروري است که اوراق بهادارسازي سود تقسيمي در عمل تعهد جديدي به شرکت نمي افزايد بلکه تعهدات پيشين وي را قابل معامله مي کند. در گزارش تهيه شده به ثبت اسناد حسابداري به تفصيل پرداخته شده است. جزئيات دقيق اين مقاله در سايت tse.ir قابل دسترسي است.
    نرخ هاي مالياتي متداول را که تاثير مستقيم بر تصميمات سرمايه گذاران فعال در بازار سرمايه دارند مي توان به سه دسته ماليات بر سود سرمايه اي، ماليات بر سود تقسيمي و ماليات بر درآمد حاصل از بهره دريافتي از اوراق بهادار با درآمد ثابت تقسيم کرد. در ايران بابت سود تقسيمي ماليات مضاعف دريافت نمي شود و به اين ترتيب سود تقسيمي پرداختي به سهامداران معاف از ماليات است. به عبارت ديگر درآمد ناشي از سود تقسيمي سهامدار به عنوان درآمد مشمول ماليات شناسايي نمي شود. دارنده اوراق سود تقسيمي براي فروش اوراق متعلق به خود بايد آن را با قيمتي کمتر از قيمت اسمي که در حساب هاي دريافتني خود ثبت کرده است، عرضه کند. فروشنده اوراق در صورت هاي مالي خود با هزينه تنزيل مواجه و خريدار با درآمد ناشي از خريد اوراق با قيمتي کمتر از قيمت اسمي و در نهايت دريافت مبلغ اسمي مواجه است.
    
     به اين ترتيب در ارتباط با معاملات اوراق سود تقسيمي با دو فعاليت اقتصادي رو به رو هستيم:
    1- معاملات اوراق سود تقسيمي
    2- تنزيل اوراق و بنابراين هزينه تنزيل (فروش به قيمتي کمتر از قيمت اسمي) و درآمد تنزيل (دريافت سود تقسيمي به ميزاني بيش از هزينه خريد)
    
    معاملات اوراق سود تقسيمي را مي توان بر اساس تبصره 1 ماده 7 قانون «توسعه ابزارها و نهادهاي مالي جديد» از ماليات معاف دانست. در زمينه ماليات ناشي از تنزيل اوراق دو رويکرد نپذيرفتن هزينه تنزيل به عنوان هزينه قابل قبول مالياتي و پذيرفتن هزينه يادشده به عنوان هزينه قابل قبول مالياتي وجود دارد. در رويکرد اول هيچ گونه رويداد مالياتي جديدي نسبت به شرايط کنوني ايجاد نشده و نياز به تغيير فرآيندهاي موجود نيست. در رويکرد دوم خريدار اوراق ملزم به پرداخت ماليات کسر شده از فروشنده اوراق مي شود. به عبارتي در رويکرد دوم ماليات از فروشنده اوراق به خريدار منتقل مي شود. رويکرد دوم نيازمند اصلاحات در فرآيندهاي موجود است. به اين ترتيب در دو رويکرد يادشده پيروي از رويکرد نخست با قوانين حاکم بر اقتصاد ايران سازگارتر بوده و در اجرا نيز با سهولت بيشتري همراه خواهد بود. ابعاد حقوقي ناشي از انتشار اوراق از جمله مهم ترين مواردي است که با توجه به ظرفيت هاي حقوقي موجود بررسي شده است.
    بر اساس الگوي پيشنهادي، سهامداران شرکت در زمان مجمع از حقوق يکسان با دارندگان نهايي اوراق سود تقسيمي برخوردار بوده و حتي با استفاده از راهکارهاي حقوقي در نظر گرفته شده مزيت هاي قابل توجهي نسبت به سهامداران شرکت در زمان مجمع داشته و هيچ گونه ريسک جديدي به واسطه انتشار اوراق ايجاد نمي شود. در گزارش تهيه شده براي انتشار اوراق سود تقسيمي براي کاهش ريسک هاي مرتبط، الزاماتي براي پذيرفتن شرکت ها براي انتشار اوراق سود تقسيمي پيشنهاد شده است. در الزامات پيشنهادي بر اساس وضعيت مالي شرکت و ريسک ديرکرد در پرداخت سود تقسيمي شرکت ها به چهار گروه تقسيم مي شوند. سهامداران عمده شرکت ها بر اساس گروهي که شرکت در آن قرار دارند در صورت درخواست براي انتشار سود تقسيمي ملزم به رعايت مواردي هستند. جزئيات دسته بندي چهار گروه نيز در اين مقاله به تفصيل بررسي شده است.در گزارشي که براي انتشار اوراق سود تقسيمي تهيه شد تلاش شده است با شناخت واقعيت هاي موجود در ارتباط با سود تقسيمي شرکت ها، الگويي مطابق نيازهاي ذي نفعان طراحي شده و مسائل متاثر از انتشار اوراق بررسي و در صورت نياز راهکارهاي مقتضي ارائه شود. عملياتي بودن و حفظ فرآيندهاي موجود همواره يکي از دغدغه ها در زمينه طراحي الگوي پيشنهادي بوده است. انتظار مي رود با انتشار اوراق سود تقسيمي سهامداران بتوانند در سريع ترين زمان ممکن به وجه نقد ناشي از سرمايه گذاري خود در سهام شرکت ها دسترسي داشته و علاوه بر کسب رضايت سهامداران، بتوان از پتانسيل سودهاي تقسيمي در راستاي رشد بازار سرمايه بهره گرفت.
    
    

    
    
الگوي بهادارسازي سود نقدي در يک پژوهش رسمي بررسي شد
    


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4143 به تاريخ 22/6/96، صفحه 10 (بورس)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 14 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
World Applied Sciences Journal
متن مطالب شماره 9 (پياپي 3509)، 2017را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است