|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد96/6/22: «سي» و پرهيز از ذوق زدگي
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3915
سه شنبه چهارم مهر ماه 1396



خدمات سايت




 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 3904 22/6/96 > صفحه 16 (صفحه آخر) > متن
 
      


ميكروسكوپ خصوصي من 
«سي» و پرهيز از ذوق زدگي


نويسنده: امير پوريا

اجراي كنسرت/نمايش «سي» توسط همايون شجريان، سهراب پورناظري و اصغر دشتي در محوطه كاخ سعدآباد، روزها و هفته هاي پاياني تابستان ٩٦ را براي بسياري هنردوستان ايراني، خاطره ساز كرده است. تجربه شنيدن صداي خوب صدابرداري شده در فضاي باز، مشاهده تلفيقي از جنس اپرا، تماشاي وسعت و عظمت صحنه اي با چندين متر ارتفاع و عمق و تصوير در تصوير و... البته هوش رُبايي ِ آواي همايون شجريان، همه براي تماشاگر سرشار از طراوت است. با اين اوصاف، سهل است كه نخستين واكنش بسياري بر اثر همين شگفت زدگي، به ستايش محض بينجامد و درست مكث نكردن بر روند و اجزاي اجرا، عملا «سي» را از قرار گرفتن در بوته نقد، محروم كند. اين يادداشت كوتاه به قصد پرهيز از اين ذوق زدگي شكل گرفته است. براي مردماني كه ديگر به ندرت شعر مي خوانند و از ميان آنها كه مي خوانند، به ندرت شعر كهن مي خوانند و از ميان آنها كه اگر شعر كهن هم بخوانند، به ندرت از غزليات حافظ به سمت شاهنامه فردوسي ميل مي كنند، نكته اول اين است كه ببينيم اين ميزان داعيه بازخواني روايات شاهنامه اي در «سي» تا چه اندازه حقانيت دارد؟ در حقيقت بخش عمده اي از آنچه با نقب زدن به اعماق شاهنامه اينجا بازگو مي شود، بر دو رويكرد استوار است: نخست نوعي خوانش اول شخص يا بهتر است بگويم بازخواني توام با تفسير: كه عملا دارد برداشت درام پرداز را از «مفاهيم» جاري در شاهنامه به ما منتقل مي كند و فقط به گزيده گويي «قصه» متكي نيست. وقتي آن تعبير البته تامل برانگيز مطرح مي شود كه اگر در روايت شاهنامه، سهراب بود كه رستم را مي كشت، فرهنگ سرزمين ما چگونه از اسطوره پسركشي به سوي پدركشي تمايل مي يافت، ما داريم ذهنيات و فرضيات نويسنده/كارگردان بخش نمايشي كار را مي شنويم و انگار در كليت ماجرا هم گوشه هايي از شاهنامه را از دريچه چشم او مي خوانيم و همزمان، انگار حاشيه نويسي هاي او در اطراف اشعار را مي بينيم. اين كار طبعا و قطعا براي هر درام پردازي مجاز است. اصلا تعريف بازروايت متون كهن، همين است و جز اين نيست. اما در اين صورت، نقش كارگردان و اساسا خصلت «تماشاي تئاتر» بسيار كليدي تر مي شود. اينجا اين طور نيست. درصد بسيار بالايي از آن همه كه صندلي هاي محوطه را پر مي كنند، مخاطب تئاتر نيستند و حتي زمان اعلام نام دشتي توسط بازيگران در رِوِرانس هم نمي دانند دارند براي كسي دست مي زنند كه چيدمان و ترتيبات آنچه ديده اند با او بوده. يعني به نظر مي رسد كه بنا بوده بخش نمايشي تنها نوعي تلخيص بدون موضع باشد: اما حالا به تلفيقي از فردوسي و تفسير ِ آراي فردوسي بدل شده است. نكته دوم را بايد در پس زمينه دشتي و كل نگاه او به مقوله روايت/ضد روايت در هنر نمايش جست و يافت. او از افراد شاخص تئاتر «فارغ از» قصه گويي سرراست در دوران ما است. شيوه هاي بسيار خاص خود را براي خلق پاره هاي روايتي جدا از هم و در عين حال مرتبط، روي صحنه دارد و عموما از سرفصل هاي مهم تئاتر تجربي ما شناخته شده است. به اين اعتبار، حضور او به عنوان راوي گوشه هايي از مهم ترين منظومه روايي تاريخ ادبيات ايران (در كنار آثار نظامي)، پيشاپيش يعني حتي قبل از آنكه اجرا را ديده باشيم، از يك خصلت نهايي كار خبر مي دهد: اينكه «سي» نوعي كولاژ از حكايات حكيم طوس ارايه خواهد داد. با آنكه شروع با بازگويي سرنوشت ضحاك توسط خودش و ادامه روايت از مقطع عاشقانه هاي زال و رودابه، نويد اين را مي دهد كه به جاي كولاژي از هر كنج و كنار شاهنامه، قرار است شاهد بازروايت دو سه داستان مشخص آن باشيم. اما بعدتر و وقتي خط زمان مي شكند و رستم، در بي زماني و بي مكاني، دو كشته به دست خويش يعني سهراب و اسفنديار را به شهادت دادن فرا مي خواند، عملا با اين دغدغه مواجهيم كه بازي سازان مي خواهند نسيمي از تورق تمام صفحات شاهنامه به صورت مخاطب برسانند. همچون بادي كه در اوراق كتاب بپيچد و يك دور از ابتدا تا انتهاي آن را پيش چشمان ما ورق بزند و تصادفي و بي حساب، نگاه مان چندين واژه و نيم بيت و نام و حادثه را از لا به لاي صفحاتي كه مي روند، بخواند. اين، كنشي زيبا اما نابسنده است. نه آن هدف همنشيني مخاطب ِشعرنخوانده با شاهنامه حتي اندكي تامين مي شود و نه شخصيت ها مي توانند درونيات و روحيه خويش را به ياد بيننده شاهنامه شناس بياورند. عرضم را به خطا نگيريد. خطا از نقش آفرينان اين صحنه نيست. كوشش ارزنده بازيگران – به ويژه صابر ابر، سحر دولتشاهي و بهرام رادان كه اين آخري در نخستين تجربه صحنه اي، كار صعبي پيش رو داشته- در باوراندن آدم هاي افسانه كهن به بار نشسته است. اما در چنين ساختار پيش تر تجربه نشده اي، نمي توان به واقع «شخصيت» پرداخت و «سرگذشت» گفت. شايد به همين دليل است كه بخش شنيداري كار، به تصنيف هايي با اشعاري از مولوي يا دوست و شاعر معاصر پوريا سوري هم سر زده اند و از ترانه هاي آلبوم مشترك پورناظري و همايون هم دو سه تايي را به كار بسته اند و به ويژه، در اجراي قطعه دريغ انگيز «آهاي خبردار» دنبال به دست آوردن دل مخاطب بوده اند تا از پول بليتي كه خريداري كرده، راضي باشد. حتي بيننده اي كه دركي از نسبت آن قطعه با رنج هاي عاشقي در زندگي شخصيت مينا (ليلا حاتمي) در فيلم «رگ خواب» نداشته و احيانا حتي فيلم را نديده است، مي تواند به اين قطعه دل بدهد و در بازي نور و سايه هاي روي ديوار و ستون عمارت سعدآباد، به ترنم آن دل ببازد. يعني وقتي نمي شود سرگذشت را روايت كرد، موسيقي و تكيه كردن به خاطرات شنيداري آشنا و اخير مخاطب را به «نخ تسبيح»اي براي پيوند برش هاي گسسته و پراكنده تبديل كنيم. اين تصميم، هم طبيعي ترين و هم ساده ترين راه حلي است كه گروه پرتلاش سازنده «سي» پيشنهاد كرده اند. با آنكه هميشه هم ساده ترين راه، بهترين نتيجه را به بار نمي آورد، بايد ضمن يادآوري اينكه هنوز قدرت موسيقيايي كار بر وجه نمايشي آن مي چربد، از اين «نخستين» تجربه اينچنيني معاصر، استقبال كرد و ممنون آن بود.
    ميكروسكوپ خصوصي من: «سي» و پرهيز از ذوق زدگي
    


 روزنامه اعتماد، شماره 3904 به تاريخ 22/6/96، صفحه 16 (صفحه آخر)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 15 بار
    



آثار ديگري از "امير پوريا"

  اسكار، پشه و فيل
امير پوريا، اعتماد 28/6/96
مشاهده متن    
  تبليغات سينمايي يا ابتذال مجازي؟
امير پوريا، اعتماد 14/6/96
مشاهده متن    
  دلجويي يا ديدن ِ ناديده ها؟
امير پوريا، اعتماد 7/6/96
مشاهده متن    
  وارد بحث بزرگاني چون مشايخي و انتظامي نشويم
امير پوريا، اعتماد 1/6/96
مشاهده متن    
  عليه ابتذال «اكران مردمي»
امير پوريا، اعتماد 18/5/96
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله شيمي رياضي
متن مطالب شماره 3 (پياپي 803)، 2017را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است