|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق96/6/29: سفر به يك ذهن غريب
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3363
پنج شنبه 18 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 2967 29/6/96 > صفحه 12 (ادبيات) > متن
 
      


سفر به يك ذهن غريب
نگاهي به رمان «همه همسران اجنه شيخ محمود» نوشته لطيف هلمت

نويسنده: مختار شكري پور

لطيف هلمت را مي توان سرشناس ترين شاعر مطرح معاصر دانست اما دغدغه ها و مطالعات و تلاش هايي نيز در حوزه ادبيات داستاني داشته و حالا نخستين رمانش «همه ي همسران اجنه ي شيخ محمود» را نوشته که اخيرا به همت فرياد شيري با ترجمه اي شسته رفته به فارسي درآمده است. اين رمان يا بهتر است بگوييم اثر حيرت انگيز روايي را، مي توان اتفاقي تازه در رمان نويسي کردي تلقي کرد، چراکه برخلاف رمان هايي که مبتني بر توصيف و گسترش فضاي زندگي و حوادث پيرامون شخصيت ها است، رمان «همه ي همسران اجنه ي شيخ محمود» بيشتر مبتني بر اتفاقات پشت سرهم و عجيب وغريبي است که براي راوي و ديگر شخصيت ها رخ مي دهد. آن هم نه در روايتي ممتد و پشت سرهم بلکه در اپيزودهايي که اگر ارتباط تنگاتنگِ تماتيک و فضايي حاکم بر آنها و فراتررفتن از يک تاثير واحد را که ويژگي مختص و برجسته داستان کوتاه است در نظر نگيريم، مي توان آن ها را در حکم داستان هاي کوتاهي هم دانست، با قهرمان ها و ضدقهرمان ها و شخصيت هايي فرعي که همين تنوع قصه ها - افسانه سرايي هاي نويسنده- باعث تازه شدن مدام و پي درپي اين متن روايي مي شود. بنابراين اگر مطابق معيارهاي مرسوم رمان نويسي پيش برويم نمي توان نام رمان را بر اين کتاب گذاشت مگر اينکه اين گونه پنداريم که با انقلابي در فرم و شکلي جديد و تازه از رمان مواجهيم! خود نويسنده هم به نوعي به اين قضيه اشاره کرده و گفته است: «اين اثر، نوعي سعي و کوشش است براي ازبين بردن رمان ساده و معمولي که در جغرافياي ادبيات کُردي مُد شده. و نيز تلاشي است براي تولد رمانِ نو و مدرن». ميزان تنوع اتفاقات غريب در اين اثر، هم از تخيل وسيع و سرشار خود نويسنده سرچشمه مي گيرد، هم مبتني است بر الهام نويسنده از آموزه هاي عرفاني و ميراث خانواده پدري اش (که از خاندان مشايخ طريقت قادريه هستند) و هم ملهم از افسانه ها و ادبيات فولکلوريک کرد. از طرفي هم، خرده روايت هايي هستند که ذهن «لطيف هلمت» انباشته از آنها است. خرده روايت هايي که آن ها را مي توان جزو شنيده ها و ديده هاي واقعي خود نويسنده از فضاي غالب بر زندگي اش قلمداد کرد. مثل ارجاعات مختلفي که او به کرامات پدر واقعي اش، «شيخ محمود کفري»، مي دهد. درواقع نويسنده در بخش هايي از اين رمان ديده ها و شنيده هايي را که بعد از سالها در ذهنش ته نشين شده بازگو کرده است تا شايد از آنها خلاص و يا خالي شود. اين ديده ها و شنيده ها در خيلي از مقاطع اين رمان به عنوان موتيف آورده مي شوند و اين موتيف ها ي متنوع، بخشي از بافت متن را تشکيل داده اند و يکي از عناصر مهم در پيشبرد روايت و خلق اتمسفر و فضاي حاکم بر رمان هستند. ضمن اينکه از آن ها استفاده هاي تماتيک و فرمي هم شده است اما در جاهايي هم اين موتيف ها اضافه به نظر مي رسند.
     اما يکي ديگر از نکات بسيار قابل تامل و تحسين برانگيز اين رمان، وفور و تنوع و خلاقه و بکربودن اتفاقات تخيلي شگفت انگيز و در جاهايي ترسناک، در آن است. از آن دست و جنس اتفاقات و روايت هايي که اگر ترجمه خلاقي از آنها بشود و دست کمپاني هايي چون «والت ديزني» و يا «پيکسار» بيفتد، اين کمپاني ها انيميشن هاي شاهکاري با اقتباس از آنها خواهند ساخت. به جرات مي توان گفت که اين نوع اتفاق ها در رمان هلمت با «هري پاتر» قابل مقايسه هستند. اين اتفاق ها البته صرفا ملهم از تخيل نويسنده نيستند بلکه برآمده از آموزه ها و ميراث عرفاني اجدادي او هستند و هلمت آن ها را از فيلتر ذهني خودش گذر داده و به رمان تبديل کرده است.
     شکستن زمان و مکان مثل سرچ در فضاي مجازي براي به دست آوردن اطلاعاتي درباره فلان شخصيت، مداخله نويسنده در مقاطعي از رمان و اظهارنظرها راجع به اتفاقات و حوادث و مشارکت دادن خواننده به صورت ادامه دادن مسير اتفاقات توسط وي در ذهن اش و يا حتي دخالت دادن شخصيت هاي رمان در سرنوشت خودشان از ديگر ويژگي هاي اين رمان است. همچنين خلق داستان ها و روايت هاي جديد تخيلي سرگذشت محور کوتاه و ناب و طنز و تحريف کتاب ها و مکان ها و شخصيت ها.
     تنوع زاويه ديد روايي در اين رمان کم نظير است. در جايي خود نويسنده راوي داناي کل است و علاوه بر روايت، دخالت صريح و مشهود هم مي کند و جاهايي هم دست به خودنگاري مي زند. راوي اصلي هم، که اول شخص است، حکم نخ تسبيحي را دارد که خرده روايت هاي راويان ديگر را، که گاهي دوم شخص و گاهي سوم شخص هستند، ساماندهي مي کند و پيش مي برد. هلمت در فصلي از اين رمان، ادامه روايت اول شخص را به راوي دوم شخص مي سپارد! او با اين پاساژها و دالان هاي روايي درهم تنيده مدام انگيزه خواننده را تقويت مي کند و حسي مطبوع در مخاطب پديد مي آورد. در اين رمان با طنزي شيطنت آميز و گاهي فلسفي نيز مواجه مي شويم. طنزي که در شعر هلمت هم بسيار برجسته شده و جالب است که اين روحيه طنز، در عين عمق و غنا، جاهايي کودک مآبانه اما فيلسوفانه است. از ديگر ويژگي هاي اين رمان حضور شخصيت هاي بسيار غريب و شگفت افسانه اي و تخيلي در آن است. شخصيت هايي نظير پهلوانان، ديوها، غول ها و موجودات عجيب وغريب ديگر.
    سفر به يک ذهن غريب / نگاهي به رمان «همه همسران اجنه شيخ محمود» نوشته لطيف هلمت
    


 روزنامه شرق، شماره 2967 به تاريخ 29/6/96، صفحه 12 (ادبيات)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 37 بار
    



آثار ديگري از "مختار شكري پور"

  پروانه اي در دايره گداخته شعر / در پنجمين سالگرد درگذشت شيركو بي كَس
مختار شكري پور، شرق 13/5/97
مشاهده متن    
  در چمدان پستچي گريان شهر
مختار شكري پور*، ايران 25/8/96
مشاهده متن    
  گفت و گويي منتشر نشده با علي اشرف درويشيان: لباس واقعيت به داستان پوشاندم
مختار شكري پور، ايران 13/8/96
مشاهده متن    
  فروريختن قلعه شعر / براي چهارمين سالگرد غياب شيركو بي كس
مختار شكري پور، شرق 12/5/96
مشاهده متن    
  تركيبِ كاريزما صداقت و غمخواري / در عبور از سالروز درگذشت احمد شاملو / 1
مختار شكري پور*، ايران 3/5/96
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه نقد كتاب كودك و نوجوان
متن مطالب شماره 17، بهار 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است