|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد96/10/23: واكاوي
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4454
دو شنبه 30 مهر 1397



خدمات سايت




 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4240 23/10/96 > صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد) > متن
 
 


واكاوي



رسيدگي به امور خارجه
    در مورد آنکه نخست بار از چه زماني نياز به تشريفاتي به منظور کنترل امور مربوط به سياست خارجي در ايران پديد آمد ميان مورخان اتفاق نظري وجود ندارد. تصدي سياست خارجي به مفهوم جديد آن، پيش از دوره حکومت صفويه هنوز در ايران قسمتي از مهام امور مملکتي را تشکيل نمي داد و صاحب ديوان رسائل سلطاني يا وزير سلطان مکاتبه با سلاطين و رجال خارجي را بر وفق دستور پادشاه وقت انجام مي داد.
    نامه هايي مربوط به دوره سلطنت سلاطين ترکمان و تيموري در گنجينه هاي اسناد ممالک اروپا و اسلامبول محفوظ است و سوادهايي(رونوشت هايي) از آنها در مجموعه هاي مکاتيب تاريخي مربوط به دوره هاي بعد از آن ديده مي شود ولي از قرائن و شواهد تاريخي نمي توان در سازمان هاي قديمي ديوان و دفتر، به وجود دستگاه هاي مخصوص و مسوول مشخصي پي برد که عهده دار مهام امور خارجي کشور باشد. بلکه از زمان صفويه به خصوص عصر پادشاهي شاه عباس است که اين موضوع بخش مهمي از وظايف سياسي و ديواني کشور را تشکيل داده است.
    شغل مجلس نويسي که در آن عصر براي تحرير دستورات و اوامر و احکام پادشاهي در سلسله وظايف ديواني وجود داشت بعد از زمان پادشاهي شاه عباس صفوي به دو وظيفه مشخص و مستقل مجلس نويسي و منشي الممالکي تفکيک شد. تشخيص حدود اين دو وظيفه از روي مدارک موجود دشوار و به نسبت اهميت و نفوذ متصدي آن تفاوت پيدا مي کرده است اما لفظ منشي الممالک وسعت حوزه کار ديواني صاحب ديوان را نشان مي دهد. تحويل مکاتيب سلاطين خارج و قرائت آنها در حضور شاه و قيد اشاراتي که در پاسخ آنها به زبان مي رفت و تنظيم جواب و عرض و اصلاح و تحرير آن همه از کارهاي منشي الممالک بوده است.
    منبع: محمد محيط طباطبايي، «نخستين وزير امور خارجه ايران»، مجله وزارت امور خارجه، ۱۳۳۹.
    
    
    

    
     رشديه تنها نبود
    بسياري را تصور بر اين است که ميرزا حسن رشديه يک تنه و با اتکا بر پشتکار خود توانست نظام نوين آموزشي در ايران را پديد آورد. اين نظر چندان درست نيست. ميرزا حسن رشديه کسي بود که شيوه نوين آموزشي را در ايران ترويج کرد. ولي مدارس نوين به دوره مظفري و پس از آن توسط کسان ديگري گسترش يافتند که در متون دوره قاجار از آنان با عنوان «معارف خواهان» ياد مي شود.
    در تهران دوره مظفري شماري از رجال و صاحب منصبان وجود داشتند که سال ها مشتاق آن بودند تا فرصتي براي آغاز نهضت سوادآموزي در ايران پديد آيد. در همين ايام ميرزا کريم خان منتظم الدوله سردار مکرم فيروزکوهي وزير قورخانه و رئيس مدرسه نظامي تهران به اشاره يکي از فقهاي تهران به نام آقا شيخ هادي نجم آبادي مدرسه اي براي تحصيل کودکان يتيم در تهران بنا نهاد. او براي آغاز ساخت مدرسه جمعي از معارف خواهان تهران را در مجلسي دعوت کرد و در حضور آنان اسناد موقوفات معتبري براي اين موسسه تنظيم کرد و آغاز به ساخت مدرسه خيريه فيروزکوهي کرد. چندي بعد در اوايل سلطنت مظفرالدين شاه قاجار، امين الدوله از سوي شاه به عنوان صدراعظم تعيين شد. امين الدوله که با مدرسه رشديه در تبريز آشنايي داشت، از ميرزا حسن خواست تا به تهران آيد و با حمايت صدراعظم مدرسه اي به شيوه نوين ابتدايي تاسيس کند. رشديه به تهران آمد و مدرسه آغاز به فعاليت کرد. در کنار مدرسه رشديه معارف خواهان تهران با تشکيل مجلسي تصميم به گسترش مدارس ملي در تهران گرفتند. اين مجلس نخست به نام «انجمن تاسيس مکاتب مليه» نامگذاري شد و به زودي نام آن به «انجمن معارف» تغيير يافت. اعضاي انجمن معارف هريک تلاش کردند تا مدرسه اي در تهران تاسيس کنند. انتشار خبر حمايت صدراعظم از مدرسه هاي نوين باعث شد تا اعانه ها و کمک هاي مالي قابل ملاحظه اي براي اين مدرسه ارسال شود.
    منبع: مسعود تاره، «شيوه نوين آموزش ابتدايي در دوره قاجار»، تاريخ علم، ۱۳۹۳.
    
    
    

    
     آموزش ابتدايي در دوره قاجار
    در کنار نهادهاي آموزشي، سطح ديگري از آموزش در ايران دوره قاجار وجود داشت که متوليان آن خود مردم بودند و از سوي نهاد خاصي حمايت نمي شد. اين سطح آموزشي، آموزش ابتدايي بود. مکتبخانه ها وظيفه آموزش ابتدايي را براي عموم مردم بر عهده داشتند.
     به استثناي مکتبخانه هاي معدودي که براي تحصيل اطفال ايتام وجود داشت و تحصيل در آنها رايگان بود، هزينه تحصيل هر نوآموزي که به مکتبخانه مراجعه مي کرد از سوي خانواده او تامين مي شد. تحصيل در مکتبخانه ها گرچه تابع سنتي ديرپا بود ولي در عمل بهره وري مناسبي نداشت. به روايت کساني که خود در مکتبخانه تحصيل کرده بودند، گذراندن دوره آموزشي در مکتبخانه ها هم طولاني بود و هم آموخته هاي کودکان بسيار کم و ناچيز بود. خشونت و اعمال تنبيه بدني در مکتبخانه ها نيز عاملي به شمار مي آمد که سبب مي شد کودکان آرزومند نبود مکتب و معلم مکتبخانه باشند.تقريبا از دوره سلطنت ناصرالدين شاه قاجار و پس از اصلاحات اميرکبير در امور فرهنگي و آموزشي و تاسيس مدرسه دارالفنون نغمه هايي در ميان برخي از معارف خواهان و انديشمندان ايراني آغاز شد که هدف آن پديد آوردن نهادي فرهنگي بود که متولي آموزش عمومي براي کودکان و نوآموزان ايراني باشد. شکل گيري چنين نهادي که امکان تحصيل ابتدايي را در اختيار همگان قرار دهد آشکارا نيازمند حمايت دولتي بود.
    منبع: مسعود تاره، «شيوه نوين آموزش ابتدايي در دوره قاجار»، تاريخ علم، ۱۳۹۳.
    
    واكاوي
    


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4240 به تاريخ 23/10/96، صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 10 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه علوم بهداشتي ايران
شماره 3 (پياپي 603)
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است